بگو به آن گل نرگس

هـ . الف. پندار
خوشا به حال كساني كه در كنار تو باشند
رضاي دوست بجويند و خواستار تو باشند
تمام شيفتگان - از جوان و پير و زن و مرد
به اين خوشند كه يك لحظه در جوار تو باشند
فقط نه شاه خراسان كه پادشاه جهاني!
سزاست- مردم دنيا- كه وامدار تو باشند
شگفت نيست- مرا- گر ستارگان فلك نيز
به گرد مهر تو چرخند و در مدار تو باشند
چقدر مورد لطفند زائران تو- آنگاه-
كه از ولايت قم، راهي ديار تو باشند
به كام اهل محبت، شراب وصل گواراست
- در آن دقيقه كه مهمان باغسار تو باشند
بگو به آن گل نرگس! كه خيل چشم براهان
اميدوار و شكيبا- به انتظار تو باشند

گفت وگويي با علي وزيريان، رئيس دائمي نمايشگاه حروف نگاري پوستر اسماء الحسني
ارائه آثار هنري با معناي مذهبي دغدغه من است

پنجمين نمايشگاه تايپوگرافي (حروف نگاري) پوستر ايران با عنوان اسماء الحسني همزمان با اولين روز از ماه مبارك رمضان درخانه هنرمندان ايران آغاز به كار كرد. دراين نمايشگاه كه براي اولين بار به شكل بين المللي برگزار شد، از مجموع 1300 پوستر، 40 اثر حائز شركت در مسابقه گرفتند. آنچه مي خوانيد حاصل گفت وگوي ما با علي وزيريان، رئيس دائم نمايشگاه اسماءالحسني به بهانه برگزاري پنجمين دوره اين نمايشگاه است.
- آقاي وزيريان از آن جا كه شما رئيس دائم نمايشگاه حروف نگاري پوستر اسماء الحسني هستيد لطفا هدف تان را از برگزاري آن بيان كنيد.
هر هنرمندي در حوزه فعاليت خود دغدغه ها و دلمشغولي هايي دارد. دغدغه هاي من در حوزه هنر ارايه آثار با معناي مذهبي است كه اين از انگيزه هاي اصلي نمايشگاه است.
- امسال چندمين دوره برگزاري اين نمايشگاه است؟
نمايشگاه به صورت سالانه برگزار مي شود و امسال پنجمين دوره آن است كه براي اولين بار به صورت بين المللي برگزار مي شود.
- علت برگزاري نمايشگاه به صورت بين المللي چيست؟
از اولين دوره برگزاري مبنا بر برپايي در شكل بين المللي بود. اما از آنجا كه نمايشگاه به صورت خودجوش و مستقل برگزار مي شود و حاميان آن ثابت نيستند، هرسال براي برگزاري به شكل بين المللي با مشكلاتي روبه رو مي شديم.
- امسال چطور؟
سال قبل موضوع را با آقاي شالويي، مديركل دفتر امور هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي در ميان گذاشتيم. او از موضوع استقبال كرد و همت و جديت ايشان كمك كرد تا امسال موفق به برگزاري نمايشگاه به صورت بين المللي شديم. همانطور كه مطلع هستيد برگزار كننده و سازماندهي نمايشگاه، سايت اينترنتي تودي پوستر است كه با حمايت موسسه هنرهاي تجسمي معاصر و همكاري مركز هنرهاي تجسمي وزارت ارشاد نمايشگاه برپا شده است.
- كدام كشورها در نمايشگاه حروف نگاري اسماء الحسني شركت كرده اند؟
طراحاني از آمريكا، چين، تركيه، بنگلادش، لهستان، ايتاليا، اسكاتلند و سوئيس شركت كرده اند.
- نحوه شركت آن ها در جشنواره به چه شكل بود؟
براساس فراخواني كه بر روي سايت ها اعلام شد شركت كردند.
- آثار ارائه شده چه تعدادي است؟
- مجموعه آثار رسيده در حدود 1300 پوستر است. 70 پوستر خارج از مسابقه و 40 اثر در بخش مسابقه انتخاب شدند.
- با توجه به برگزاري نمايشگاه در قالب بين المللي آيا داوران خارجي در تركيب اين هيئت وجود دارد؟
در مجموع 5 داور حضور داشتند كه 3 نفر از ايران، يك نفر از سوئيس و يك داور از امارات متحده عربي بودند.
- داورها برچه اساسي انتخاب شدند؟
با توجه به قابليت ها و شناخت از نظر فني و آشنايي به موضوع نمايشگاه.
- مبناي انتخاب آثار چگونه بود؟
دراين دوره براي بالا بردن سطح كيفي نمايشگاه آثار با سخت گيري بيشتري انتخاب شد. برهمين اساس بخشي از آثار غيرقابل حذف بودند، به همين دليل بخشي با عنوان، خارج از مسابقه درنظر گرفته شد تا پوسترهاي بيشتري به نمايش درآيند.
- آيا اين دوره نسبت به دوره هاي قبل تغييري داشته؟
جدا كردن دوبخش؛ مسابقه و خارج از مسابقه، تجليل از دو پيشكسوت، استاد جليل رسولي و نصرالله افجه اي، مروري بر حروف و حروف نگاري در گرافيك عاميانه از جمله تغييرات اين دوره نمايشگاه نسبت به دوره هاي گذشته است.
- آيا نمايشگاه در كشورهاي ديگري برگزار شده است؟
بله. موزه ميمار در زاگرب و همچنين استانبول و آنكارا.
- استقبال از برگزاري نمايشگاه در آنجا چطور بود؟
جذابيت موضوع و سطح بالاي كيفي آثار موجب استقبال از نمايشگاه در كشورهاي ديگر است تا جايي كه تقاضاي خريد آثار را داشتند كه البته بخشي از آن ها را هديه كرديم.
- برگزيدگان از چه كشورهايي بودند؟
اميد نعم الحبيب از ايران نفر سوم، «علي سيلان» از تركيه نفر دوم و «سابينا آبر هازن» و «ريناتو تاگلي» بطور مشترك از سوئيس مقام اول اين دوره از جشنواره حروف نگاري اسماء الحسني را كسب كردند.
و علي جواهر از ايران موفق به دريافت جايزه ويژه نمايشگاه شد.
- برنامه اي براي انتشار كتاب نمايشگاه داريد؟
آثار برگزيده هرسال در قالب كاتالوگي منتشر مي شود و نسخه اي از آن به برگزيدگان اهدا و به بازار كتاب نيز عرضه خواهد شد.
نمايشگاه حروف نگاري پوستر اسماء الحسني 31 شهريور در محل موزه هنرهاي معاصر تهران با حضور غلامعلي حداد عادل، محمود شالويي، محمدرضا ايماني خوشخو، طاها بهبهاني، نصراله افجه اي، جليل رسولي و هنرمندان شركت كننده افتتاح شد و تا پايان ماه مبارك رمضان برپاست.

خاطره نويسي از دوران جنگ و جذابيت براي قشر مخاطب

ليلا كريمي
شايد تاكنون كتابي در زمينه خاطره نويسي خوانده باشيد كه بخشي از ذهنتان را درگير خودش كرده و با جاذبه ها و روش داستاني كه در اثر به كار رفته است، شما را به شخصيت و خط فكري و سرنوشت شخص پيوند زده باشد... در واقع خاطره نويسي هنوز به صورت يك قالب ادبي و تخصصي در ايران محسوب نشده است. تا پيش از پيروزي انقلاب اسلامي رويكرد اهل فرهنگ- به خاطره نويسي و توجه و اهتمام آن، بسيار محدود و ناچيز بود در آن دوران، اكثر كتب منتشر شده در زمينه خاطرات، مربوط به رجال عصر دوران پهلوي و قديم بود. فضا و جو فرهنگي با انقلاب اسلامي تغيير كرد، و اين تغييرات حيطه خاطره نويسي را هم متحول كرد.
در سال هاي اول انقلاب، خاطرات افراد از دوران زندان، شكنجه و مبارزه افراد با مأموران ساواك و... در آن روزها نقل شد.
اما جنگ تحميلي هشت ساله برگ جديدي از خاطره نويسي را بازآفريني كرد. افرادي كه جنگ را ديده و تجربه كرده بودند، ناخواسته اين وظيفه را در خود احساس كردند كه در برابر نسل هاي آينده مسئوليت خطير انتقال حقايق جنگ و انقلاب بر دوش آنان است، بنابراين اقدام به نوشتن خاطرات حضور خود در جنگ كردند. درحقيقت سرچشمه نگارش خاطره از همان دوران جنگ توسط خود رزمندگان شروع شده است و بعد از جنگ نيز ادامه يافت.
آن چه مهم است، آگاهي نسل امروز از حقايق پيش آمده در دوران جنگ هشت ساله است كه امروزه بسيار بيشتر از قبل، اين مهم ضروري و لازم به نظر مي رسد و اين كار ميسر نيست جز با انتشار خاطرات ناب و دست نخورده.
در خاطره نويسي جنگ شاهد اين هستيم كه، به جاي اين كه خاطرات سرداران بزرگ منتشر شود، خاطرات رزمندگان معمولي و حتي خاطرات زناني كه دوشادوش مردان در متن جنگ حضور داشتند منتشر مي شود.
اين كار اولين بار از طرف «دفتر ادبيات و هنر مقاومت» با همت سه نفر از كساني كه تا پيش از آن در مطبوعات به فرهنگ دفاع مقدس مي پرداختند، مرتضي سرهنگي، عليرضا كمره اي، هدايت الله بهبودي پايه گذاري شد و به گفته مرتضي سرهنگي نويسنده و مسئول دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري تاكنون شش هزار عنوان جلد كتاب درباره جنگ تهيه شده(شايد تاكنون بيشتر شده باشد) كه درباره هيچ واقعه اي در ايران اين گونه نبوده و بيشتر آن كتاب ها را كساني نوشته اند كه آگاهي حرفه اي از چگونه نوشتن ندارد و تنها خود شاهد عيني ماجراها بودند.
خاطره نويسي يكي از عام ترين و صميمانه ترين راه ها براي انتقال حس به وسيله نوشتن است و هر كس مي تواند با رعايت اصولي ساده و روش هاي نويسندگي، به ساده ترين شكل، اتفاقات مهم زندگي خود را ثبت كند و خطرات تلخ و شيرين و حوادث مهم را ماندگار كند.
شخصي كه تلاش مي كند خاطره بنويسد، بايد اين توانايي را داشته باشد كه بيشتر و دقيق تر از بقيه ببيند و بشنود تا بتواند خاطره را به گونه اي بنويسد كه مخاطب آن احساس كند كه خود، در آن فضا قرار گرفته است.
يكي از ويژگي هاي ساختاري خاطره صميمت زبان است. يك خاطره بايد طوري نوشته شده باشد كه خواننده احساس كند نويسنده به آنچه مي نويسد معتقد است و دروغ نمي گويد بهتر است خاطره خود را نيز بي هيچ تكلفي و به گونه اي صميمانه، بر كاغذ بياوريد. كه مي توان به كتاب «دا» در اين مورد اشاره كرد. اين كتاب از نوع خاطره نويسي به شيوه ادبي است كه امروز عده اي كه آگاه به اين فن هستند، خاطرات راوي را با نثر روان و رعايت اصول خاطره نويسي و نيز استفاده از علائم نگارشي، به خاطره را نوشتاري ادبي تبديل مي كنند.
پا به پاي آفتاب/ خاطرات زندگي امام خميني(ره) از زبان دوستان و آشنايان امام/ گردآوري و تدوين: اميررضا ستوده/ ويراستاران: فهيمه حسين زاده، شهرام رجب زاده. «به رسم يادبود» خاطرات معلمان/ به كوشش علي فرخ مهر، «ستاره اي كه درخشيد» خاطرات زندگي امام خميني(ره) / به كوشش مرتضي نظري، خاطرات جنگ تحميلي به روايت اسراي عراقي/ به كوشش مرتضي سرهنگي نيز از اين دسته اند.
در خاطره نويسي نويسنده بايد شخصيت را به شكلي كه در متن واقعي زمان خودش زندگي كرده است، شرح دهد. اين كار را مي توان با اصول زيباي نويسندگي تبديل به يك كتاب خوب در زمينه خاطره نويسي كند و بدون استفاده از فوت و فن هاي نويسندگي اعم از گزينش و چينش شخصيت ها، شخصيت پردازي ، ديالوگ بين شخصيت ها... خاطره نويسي را در نگاه خواننده ملال آور و كسل كننده مي كند اما اگركمي از قوه ذوق و نمك نويسندگي به خاطر ه نويسي اضافه شود، اين آثار همچون رمان خواندني و به يادماندني مي شود. دراين رهگذر مي توان از كتابي كه به چاپ هفتاد رسيده، ياد كرد... «دا» روايت دختر 17 ساله اي از جنگ كه در طول 22 روز اول مقاومت در خرمشهر است كه نقش زنان و دختران در مقاومت را به تصوير كشيده است.
كتابي كه اين روزها در محافل ادبي در بين خوانندگانش دست به دست مي چرخد و خوانندگان خود را به تحسين واداشته به گونه اي كه شماري از فيلمسازان نسبت به ساخت فيلمي از روي اين كتاب اظهار تمايل كرده اند و به تازگي فيلمنامه آن را تهمينه ميلاني نوشته است... نثر كتاب «دا» ساده، روان و بي تكلف است.
راوي كتاب، زهرا حسيني بيان بسيار ظريفي دارد و معناي شهادت را به دور از شعارزدگي در قالب خاطراتش بيان مي كند.
كتاب هاي بسياري در زمينه خاطره نويسي جنگ نگاشته شده است كه همگي جاي تحسين دارد همچنين اين روزها باز شاهد انتشار كتاب جديدي با عنوان «بابانظر» از انتشارات سوره مهر هستيم... اين كتاب حاصل گفت وشنود 36 ساعته سيدحسين بيضايي با شهيد محمدحسن نظرنژاد است. مرتضي سرهنگي، مدير دفتر ادبيات و هنر مقاومت حوزه هنري در مورد «بابانظر» گفت: اين كتاب نمونه خواندني از خاطرات افراد معمولي در جنگ است كه كوره جنگ، نبوغ و اراده اين افراد را به كار گرفته است. همچنين زبان خاطرات جنگ را «زباني ساده» دانست.
به نظر مي رسد اين كتاب همچون «دا» جايگاه خاصي در بين كتابهاي خاطرات جنگ بازكند و احمد دهقان به عنوان ويراستار اين اثر نيز معتقد است كه «بابانظر» يكي از كتاب هاي ماندگار عرصه تاريخ نويسي و تاريخ شفاهي جنگ ها است كه احتمالا پس از انتشار و ديده شدن حرف هاي زيادي در مورد آن خواهيم شنيد...
بچه هاي جبهه و جنگ خاطرات آن بهشتياني را ثبت كرده اند كه با ايثار و فداكاري و عشق و اخلاص، فرهنگي را بنيان گذاري كردند و شرح وقايع آن دوران و نوشتن گوشه هايي از خاطرات رزمندگان نيازمند همت والاي افرادي از جنس جنگ دارد و اين وظيفه ديگري است كه بازماندگان هشت سال جنگ تحميلي برعهده دارند تا بخشي از فرهنگ جنگ را از پس خاطرات نشان دهد.
با وجود اينكه اين قالب در بين نويسندگان و مخاطبان از يك جايگاهي برخوردار است اما بازهم اين گونه نوشتاري در ايران جاي كار دارد. البته مي توان گفت خاطره نويسي در اين نوع را مديون دفاع مقدس هشت ساله هستيم.
و جاي بسي اميدواري است كه اين خاطرات بيش از پيش از دل نسل جنگ زده بيرون مي آيد و در قالب كتاب هاي خاطرات جنگ انتشار مي يابد.

آوارگي آغاز جنگ است

محمد حسين حيدري
«آخرين روز تابستان سال 1359 را درست به خاطر دارم، آن روز دو اتفاق مهم در زندگي من رخ داد هنوز خاطره هلهله شادي ميهمانان عروسي ام را در ذهن مرور مي كردم كه صداي انفجار مهيبي تمام روياهاي روزهاي آغازين زندگي مشتركمان را خطي از دلهره، ترس و نوميدي كشيد و اين گونه جنگ عراق و ايران آغاز شد. آن جنگ ميهمان ناخواسته هشت سال از زندگي مشترك من بود»
اين آغاز يادداشت مهدي منعم بر مجموعه آثار عكس خود دركتاب «قربانيان جنگ» است براي افراد نظامي معناي جنگ با دلهره و ترس عجين است اما براي افراد غير نظامي بايد ده ها واژه ديگر تعريف كردكه آوارگي آغازآن است. حداقل در كشور ما در عمده كتابهاي عكس كه در خصوص جنگ عراق عليه ايران به چاپ رسيده اين گونه به جنگ نگاه نشده است؛ نگاهي به دور از شعار و حرفهاي تكراري، منعم به قبح حمله به غير نظاميان و آثارسوء استفاده از سلاحهاي نامتعارف عليه آنان خوب پرداخته و البته به دور از هرگونه پيش داوري.
با وجود اينكه بيش از 20 سال از معرفي عراق به عنوان آغازگر جنگ توسط سازمان ملل گذشته است و بيش از اين زمان نيز از آتش بس، اما هنوز مردمي كه براي كسب روزي خود در دشت ها و تپه ماهورهاي استانهاي مرزي به كار و تلاش مشغولند بايد هر لحظه در انتظار خطر انفجار مين هايي باشند كه بر اثر مرور زمان و فرسايش تدريجي آنها حساسيت هاي معمول خود را از دست داده اند به حدي كه مين هاي ضد تانك و خودرو با حركت بچه ها بر روي آنها منفجر مي شوند وهنوز جنگ قرباني مي گيرد، و براي تمام غيرنظامياني كه طي اين هشت سال مورد حملات موشكي و بمباران هوايي قرار گرفتند و اعضاي بدن خود را از دست دادند جنگ ادامه دارد.
هنوز براي مردم بي دفاع شهر سردشت و مردم روستاهاي كردستان، كرمانشاه، آذربايجان غربي و ايلام كه از تيرماه 1366 و پس از آن مورد بمباران شيميايي قرار گرفتند و با مرگ تدريجي دست و پنجه نرم مي كنند، جنگ ادامه دارد.
و اينها قسمت كوچكي از آثار مخرب جنگ بر روي انسانهاست و اين وظيفه ابناء بشر است كه تمامي سعي و تلاش خود را به كار گيرد تا ديگر شاهد اينگونه جنايت ها بر عليه بشريت نباشيم.
بايد تشكر و سپاس خود را از مهدي منعم ابراز دارم كه با چاپ اين مجموعه يادآوري كرد كه جنگ به هيچ كس رحم نمي كند اين مجموعه تلنگري است به وجدانهاي همه بشريت تا شايد قدم هايشان را به سوي صلح بردارند.

به بهانه انتشار كتاب عكس «قربانيان جنگ عراق- ايران» روايت عكس ها از روابط انساني در دفاع مقدس

نسترن پورصالحي
بعد ازشروع جنگ هشت ساله عراق عليه ايران، ستاد تبليغات جنگ با مديريت كمال خرازي، تعدادي از عكاسان ايراني را به ميدان هاي جنگ اعزام كرد كه اين افراد با حضور در اين عرصه جنگ را با تصاوير گوياي خود جاودانه كردند. پس از جنگ نيز عده اي از عكاسان به كار خود ادامه دادند و به ثبت آسيب هاي انساني پرداختند. برخي نيز به چاپ آثار خود در قالب كتاب دست زدند تا شايد پيام جنگ تحميلي را به گوش اتاق هاي جنگ برسانند. ويژگي مهم عكاسان ايراني نمايش روابط انساني در جنگ است و همين موضوع باعث تمايز آنها نسبت عكاسان ديگر نقاط جهان شده است. آنچه مي خوانيد گزارشي از كتاب هاي عكس از جنگ تحميلي و شرايط عكاسان اين حوزه است.
عكاسي جنگ (war photography and cobat photography) تصور مردم دنيا را از پديده جنگ تغيير داد و به مردم كمك كرد تا عمق يك فاجعه جنگي را كه از طريق نوشتار قابل انتقال نيست، درك كنند. اما براساس تعريفي كه محمدحسين حيدري، مدير انجمن عكاسان انقلاب اسلامي و دفاع مقدس، ارايه مي دهد، اين موضوع در حوزه جنگ تحميلي عراق به ايران معناي ديگري پيدا كرد و نام عكاسي دفاع مقدس را بر خود نهاد و عكاسي دفاع مقدس نگاهي بر اساس انجام وظيفه را با خود همراه كرد. از نظر وي ويژگي مهم اين نوع عكاسي نسبت به گونه هاي ديگر، حفظ و حراست از جان خود عكاس است.
موضوع مهمي كه بيش از همه موردنظر عكاسان دفاع مقدس شده بود، توجه به انسان و روابط آنها در ميدان جنگ، نسبت به ادوات جنگي است. به گفته حيدري همين شاخصه مهم عكاسي دفاع مقدس باعث شناخته شدن آن با عنوان «عكاسي ايراني » در ساير كشورها شده است.
اما آيا همه تلاش هاي عكاسان دفاع مقدس، پس از جنگ خاتمه يافت؟ نه. بلكه كشور ما هنوز هم درگير آسيب هاي جنگي است. تفحص براي يافتن شهدا ادامه دارد. به گفته جاسم غضبان پور، عكاس دفاع مقدس، هنوز ميدان هاي مين در اطراف مناطق جنگي قابل سكونت وجود دارند كه باعث به شهادت رسيدن هموطنان شده است. همين امر دليلي براي ادامه يافتن عكاسي جنگ، براي ثبت آثار آن حتي پس از پايان يافتنش است.
در واقع دفاع مقدس، دريايي است از سوژه هاي مختلف كه هنوز زوايايي از آن به تصوير كشيده نشده و هستند جواناني كه تجربه جنگ را ندارند، اما از بازخوردهاي جنگ مانند؛ جانبازان، اسرا و خانواده هاي آن ها عكس مي گيرند. عكاساني هم كه طعم ميدان جنگ را از نزديك چشيده اند، تصاويري از آسيب هاي به جاي مانده از جنگ و زندگي افراد غيرنظامي و بي دفاع ويرانه هاي به جا مانده از جنگ و لطمات انساني را در قالب كتابي منتشر مي كنند تا بلكه با نمايش اين عكس ها در مجامع بين المللي و يا در اتاق هاي جنگ شايد چند گلوله كمتر به مناطق غيرنظامي شليك شود. خواه يك سرباز خسته، خواه يك كودك غمگين.
مهدي منعم يكي از عكاساني است كه چندي پيش كتاب «معجزه اميد»، شامل تصاويري درباره زندگي جانبازان، را به چاپ رساند. به تازگي هم كتاب «قربانيان جنگ عراق- ايران»؛ دربرگيرنده تصاويري از آسيب ديدگان غيرنظامي از جنگ تحميلي، كه توسط وي گردآوري و به همت انتشارات تصويري ايران و با حمايت كميته بين المللي صليب سرخ، منتشر شده است، رونمايي شد.
اين كتاب شامل 96، عكس از غيرنظامياني است كه در طول جنگ و پس از آن آسيب ديده اند. «قربانيان جنگ عراق- ايران»، در 3بخش؛ قربانياني كه با انفجار مين دچار آسيب شده اند، قربانياني كه در بمب باران هايي كه در مناطق مسكوني در دوران جنگ مصدوم شده اند و كساني كه در مناطق مسكوني و در زمان جنگ تحميلي مورد بمب باران شيميايي قرارگرفته اند، طراحي شده است. عكس ها داراي شرح به دو زبان فارسي و انگليسي و توضيح مختصري از زندگي افراد است و شرح تصاوير حاصل يادداشت هاي منعم، هنگام عكاسي از افراد است.
منعم معتقد است كه، نام جنگ تداعي كننده فرار، براي مردم است. به همين دليل چندان به آن پرداخته نمي شود. در حالي كه در اين شاخه عكاسي مواردي از جنگ نهفته است كه قابل بررسي است. وي مشكل نپرداختن به عكاسي جنگ را عدم وجود تصاوير نمي داند. زيرا عكس هاي بسياري از جنگ و مسائل مرتبط با آن موجود است. از نظر منعم بي مهري مديران فرهنگ به خاطر سياست شعارزدگي است نتوانستند با آن ارتباط برقراركنند.
او مي گويد: حفظ تاريخ جنگ توسط همه كساني كه دفاع مقدس را تجربه كرده اند، براي نسل پس از آن، بسيار اهميت دارد و در اين بين از نظر اين عكاس جنگ تحميلي، از تاريخ جنگي كه در ايران اتفاق افتاده دور شده ايم. چنان كه نسل بعد از جنگ از اتفاقات آن بي اطلاعند. وي معتقد است، بخشي از مطالب نوشتاري و ادبي شامل ذهنيت نويسنده است. اما عكس به دليل ارتباط با واقعيت، دروغ نمي گويد و مي تواند، تأثيرگذارترين رسانه اي باشد، كه مي شود به آن بها داد.
در واقع تصوير، به دليل قابليت ارسال به ديگر نقاط جهان، عاملي براي انتقال فرهنگ است. رشادت ها و حماسه هايي كه رزمندگان در سال هاي دفاع مقدس آفريدند بخشي از فرهنگ كشور ما را نمايان مي كند. بنابراين چاپ عكس هاي به جاي مانده از جنگ تحميلي عراق عليه ايران و نمايش زواياي مختلف اين حماسه در روزهاي جنگ و پس از آن، در قالب كتابي و ارسال به كشورهاي ديگر بازخوردهايي را به همراه دارد. اين موضوع نشان گر تأثير عميق حماسه دفاع، در آن جوامع است.
چنانكه به گفته حيدري، مدير انجمن عكاسان انقلاب اسلامي و دفاع مقدس، برپايي نمايشگاه و ارسال كتاب «زن در دفاع مقدس»، به كشورهاي هند، بنگلادش، سريلانكا، قطر، كويت، عراق و لبنان، بسيار مورد توجه قرارگرفت.
اما عكاس دفاع مقدس با توجه به بازخوردهايي كه به دليل ثبت لحظه هاي ماندگار از دفاع، در ساير كشورها داشته، در كشورمان در ورطه فراموشي قرار دارد. غضبان پور ضمن بيان اين مطلب معتقد است، عكاس جنگ، با وجودي كه مي تواند خوراك رشته هاي ديگر ادبي و هنري را تهيه كند، مورد بي توجهي قرارگرفته است. اين در حالي است كه نويسنده يا نقاش حوزه دفاع مقدس مي تواند با عدم حضور در ميدان جنگ كار خود را پايان دهد. اما اين، عكاس جنگ است كه همه خطرات را به جان مي خرد و در خط مقدم، دوشادوش رزمندگان حاضر مي شود، يا پس از جنگ براي ثبت آسيب هاي به جاي مانده، در آن مناطق حضور مي يابد.
از نظر غضبان پور، در سال هاي اخير كسي دغدغه جنگ و كساني كه رفتند، شهيد شدند و حتي كساني كه از آن روزها به يادگار ماندند، را ندارد. مانند، سعيد جان بزرگي، كه عكس هاي مهمي از عمليات هاي جنگ تحميلي را ثبت كرده و در حلبچه شيميايي مي شود با اين وجود تا سال هاي پس از جنگ، به عكاسي در حوزه ادامه مي دهد. اما تا لحظه شهادتش (سال81)، كسي وي را نمي شناخت. اين در حالي ست كه شايد فقط در هفته دفاع مقدس كسي سراغي از آنها بگيرد.
غضبان پور معتقد است تنها دولت مي تواند حامي عكاسان اين حوزه براي آرشيو، نگهداري آثارشان باشد. تا بتوانند به فعاليت در حوزه عكاسي دفاع مقدس ادامه دهند. با اين وجود گاه حضور دولت نيز در كمرنگ ترين حالت قراردارد.
آيا به راستي تنها تكيه گاه و رمز ماندگاري عكاسي دفاع مقدس دولت است؟ دفاع مقدس، شهدا و حماسه ها و... همه اتفاق افتاد تا جامعه طعم زندگي در صلح و آرامش را بچشد. آيا اگر هفته اي با عنوان دفاع مقدس نبود، هرگز از آن تلاش ها ياد نمي شد؟

بررسي مجموعه شعر«پرواز كن، تا آسمان عشق آبي ست» سروده عليرضا شيدا تغزلي رنگارنگ

فهيمه بافنده
«پرواز كن تا آسمان عشق آبي است» عنوان مجموعه غزلي است سروده عليرضا شيدا كه توسط انتشارات همگام با هستي به چاپ رسيده است. اين كتاب در شمارگان 3000 نسخه در قطع رقعي و با قيمت 750 تومان روانه بازار كتاب شده است. عليرضا شيدا متولد 1341 از كاشان است كه پيش از اين مجموعه هاي رنج نامه (1362)، بهروز و سرور (63)، يادنامه صبا (67)، عروس مهتاب (74)، گلچيني از غزليات كليم كاشاني(74)، حديث دل (75)، در فراق گل (76)، دختر آفتاب (77)، سخنوران كاشان (78)، سرود ولايت (79)، نغمه هاي جدايي(80)، گلباران (80)، دريا در قطره(81)، و سبزه ي نوخيز (1382) نيز در كارنامه ادبي وي ثبت شده است. مجموعه شعر «پرواز كن تا آسمان عشق آبي است» در سال 1383 به چاپ رسيده است. غزليات اين مجموعه داراي مضاميني عاشقانه و تغزلي است كه در آن شاعر به وصف عشق و دلدادگي و شوريده حالي خويش پرداخته است.
در برخي از سروده هاي اين دفتر نيز پيوندي از مضامين عاشقانه و عارفانه به چشم مي خورد اما به صورت كلي فضاي ادبي حاكم بر اشعار فضايي عاشقانه و طرب انگيز و گاه حزن آلود است. غزليات اين مجموعه كه نمودي از ارتباط و بينش عاطفي و درك و شهودي شاعر نسبت به عناصر و اجزاي طبيعت و زندگي پيرامون اوست با حس آميزي و تخيل شاعرانه وي عجين شده است و در برخي از سروده ها شاهد آنيم كه اين حس آميزي بر مضمون آفريني و تركيب سازي هاي ادبي غالب شده است و ساختار زباني و دستوري اشعار را تحت الشعاع خود قرار داده است واژگان پربسامدي همچون «ستاره، آسمان، سحر، طلوع، صبح، گل و خار» و نوع تركيب و به كارگيري آنها به شعر شيدا سبك و سياق و حس و حال خاصي بخشيده است. در اشعار اين مجموعه پيوند و ارتباط عميقي ميان احساسات و عواطف شاعر با طبيعت و فصل هاي چهارگانه مشاهده مي شود. چنانچه فضاي غنايي هر سروده اي رنگ و بوي فصل خاصي را به مخاطب القاء مي كند و عواطف و احساسات شاعرانه شاعر نيز تحت تأثير ويژگي هاي همان فصل تجلي و ظهور يافته است. از جمله در اين ابيات:
تا عشق با دل هاي مردم شد غريبه
ديگر نشان آشنايي از خدا نيست
پاييز هست و مردمان را مي فريبد
دنيا بهارش جز خطاي چشم ها نيست
از خصوصيات بارز اشعار شيدا تأثيرپذيري وي از شعرا و مضامين سبك هندي است كه در برخي از سروده هاي وي نمود روشني يافته است. اين الهام پذيري از شعراي سبك هندي (بيدل و صائب) در قالب تعبيرات و اصطلاحات و گاه ابياتي مثل گونه و معماگونه همراه با واژگاني ظريف و عاميانه كه با نوعي پيچيدگي و مهارت ادبي در كنار يكديگر قرار گرفته اند، قابل مشاهده است:
عدل اگر آسان به دست آيد ترازو از چه رو
اين همه در حفظ آن پايين و بالا مي رود
بر سر مقدار ما پاي مذلت مي خورد
تا كه دامن گيرمان دست تمنا مي شود
عليرضا شيدا سروده اي با مطلع «كرديد روشن چشم هاي آسمان را» در مدح و ستايش بزرگمردان عرصه انسانيت و جوانمري و ستارگان درخشان خاك ايران زمين يعني «شهدا» سروده است. در پايان اين سروده نيز با اشاره اي به ابيات نغز ديوان مولانا بر غناي فكري و ادبي سروده اش افزوده است:
سجاده و انگشتر و تسبيح لفظ است
در عالم معنا صفا داديد جان را
بگذار در تأييدتان شاهد بگيرم
يك قصه از ديوان مولانايمان را
بايد درون و حال را مد نظر داشت
نه حرف هاي رنگ آميز زبان را
معلوم شد نيكوي نيكودرك كرديد
جان كلام شعر موسي و شبان را
امروز آورند بعد از سال ها سال
يك مشت خاك و چند قطعه استخوان را