E-mail:shayanfar@kayhannews.ir

ستاره اقبال هوشنگ انصاري! زندگينامه جمعي از رجال پهلوي40

انصاري، هوشنگ - 1
تاريخ: 23 آوريل 1962 - 3/2/41
خيلي محرمانه
از: سفارت آمريكا، تهران، 270 - A
به: وزارت امورخارجه
موضوع: معاون جديد وزير بازرگاني منصوب شد
(بدون طبقه بندي) نخست وزير انتصاب معاون وزير در وزارت بازرگاني را تصويب نمود. دكتر حيدرعلي غفاري، عضو هيئت رئيسه شركت ترابري خارجي دولت ايران شده است. هوشنگ انصاري، كه زماني رايزن اقتصادي در سفارت ايران در تركيه بوده است، به جاي دكتر غفاري منصوب گرديد.
(خيلي محرمانه) اظهارنظر: سفارت از اين تغييرات ناخشنود است. اين احساسي است كه بسياري از دپيلماتهاي اروپاي غربي در تهران دارند. دكتر غفاري كه يك مقام عاليرتبه به مدت بيش از بيست سال در اين وزارتخانه بود، به علت همبستگي، كارآيي و محبتي كه در بين بسياري از تجار ايراني داشت، مورد احترام زيادي بود. علاوه براين يكي از نزديكترين و سودمندترين رابطين سفارت بوده است.
استعفاي دكتر غفاري، كه مورد قبول وزير بازرگاني جهانگير آموزگار واقع شد، ناشي از تنش فزاينده و مناسبات شخصي وزير و معاون وزير بود. در ماههاي اخير، وزير به طور فزاينده اي يا با غفاري مخالفت مي كرد يا به علل سياسي از دلجويي وي خودداري مي نمود. مقررات واردات ساليانه كه اخيراً انتشار يافت، داراي نقاط ضعف زيادي بود كه مورد انتقاد شديد جرائد، شوراي عالي بازرگاني، مقامات عاليرتبأ بانك مركزي ايران و سازمان برنامه و تعداد زيادي از وزراي كابينه قرار گرفت. صرفنظر از توجيهات غفاري ، وزير به نحو مشهودي به هيچ يك از اين مقامات
(يا تعداد كمي از آنها) و اعضاي كابينه پاسخ نداد. برداشتن غفاري، به هر حال وجهه وزير را حفظ كرد.
دكتر غفاري شخصاً به مأمور سفارت گفت هر چند او پيشدستي مي كرد، ولي طبق مقررات ممكن بود بدشانسي بياورد، او نخواسته بود كه پاي نخست وزير و مقامات كابينه را كه با وي دوست هستند به ميان بكشد، زيرا او ترجيح مي دهد كه سوابق خدمتي وي به جاي او سخن بگويند، و به هر حال وضعيت به نقطه اي رسيده است كه او نمي تواند با وزير كنوني كار كند.
معاون وزير جديد، آقاي انصاري به نظر مي رسد كه جوان باهوش و فعالي باشد، و در يك ملاقات دوستانه با مقامات سفارت، علاقه زيادي به همكاري نزديك با سفارت نشان داد. به هر حال او سالهاي زيادي خارج از ايران بوده است، از جمله دوازده سال در ژاپن، و به نظر مي رسد زمان زيادي نياز باشد تا او كاملاً بر ارتباطات كاري خود با اجتماعات تجاري و سيستم اداري مسلط شود.
انصاري، هوشنگ - 2
25 سپتامبر 1964 - 3/7/43
خيلي محرمانه
احتمالاً توسط تام استيو نوشته شده است.
بيوگرافي هوشنگ انصاري
وي با حدود 40 تا 45 سال سن، فردي است كوتاه، مقاوم، با ظاهري نسبتاً كوچك و زرنگ، زيرك، باهوش و سخت كوش. سيگار نمي كشد و اگر مشروب بنوشد بسيار اندك مي باشد. در طول يا قبل از جنگ جهاني دوم به عنوان نمايندأ جعفر اخوان، تاجر واردات و صادرات منسوجات در آن زمان (و در حال حاضر مالك شركت هاي سهامي جيپ) بود. پس از آن اخوان او را براي ادارأ دفتر صادرات و واردات توكيو به آنجا فرستاد. طبق گفتأ اخوان، انصاري كه تحصيلاتي بيش از دورأ متوسطه ندارد، به نظر مي رسيد كه به خوبي كار مي كند، اما هنگامي كه اخوان براي بازرسي به توكيو رفت، متوجه شد كه انصاري با دست كاري در مدارك پول زيادي براي خودش دست و پا كرده است و بنابراين اخوان وي را از كار اخراج نمود. اخوان دست به كار اقدامات قانوني عليه انصاري شد كه ممكن است هنوز در جريان باشد. (با اين حال هم هوشنگ انصاري و هم برادرش در حال حاضر مالك كارخانأ مجهز اتومبيل رامبلر هستند كه آنها مي توانند فقط آن را از اخوان خريده يا به دست آورده باشند. )انصاري پس از ترك كار اخوان در ژاپن ماند و دولت ايران كه در حال باز كردن سفارت خود در ژاپن بعد از جنگ بود، او را به عنوان رايزن بازرگاني استخدام كرد. او براي چندين سال در توكيو ماند و متعاقباً تا سطح رايزن اقتصادي يا تجاري سفارت با مسئوليت هاي منطقه اي ارتقا يافت. وي در سال 1962 به تهران فرا خوانده شد و به سمت معاون بازرگاني خارجي وزارت بازرگاني منصوب گرديد. وي با تغيير دولت وزارتخانه را ترك كرد و به تجارت آزاد پرداخت و مدير كارخانه نساجي فخر شد. (خانواده رشيديان در اين كارخانه سهم اصلي را دارند. ) اين كارخانه تقريباً به طور كامل به ماشين آلات ژاپني مجهز شده است. به نظر مي رسد كه اين كار را بسيار عالي انجام داده و حداقل طبق برآوردهاي خودش، برنامأ سازندأ خوبي داشته است كه بسياري از كارگران از آن سود برده اند. معاون وي برادر كوچكترش به نام «باري» مي باشد كه تحصيلكردأ آمريكا است و چند سال در آنجا اقامت داشته است. هوشنگ انصاري يك همسر ژاپني بسيار زيبا دارد كه از زمان بازگشت انصاري به ايران از نظر سلامتي وضع خوبي نداشته است و از سردرد ميگرن مداوم رنج مي برد. به نظر مي رسد او كه به ندرت براي برنامه هاي اجتماعي از منزل خارج مي شود. هوشنگ تصور مي كند كه سردرد وي ممكن است ناشي از ارتفاعات باشد، زيرا او در طول مسافرت به توكيو يا مناطق ديگر خوب بوده است. انصاري و يا همسرش اقوامي (والدين؟) در سانفراسيسكو دارند. در طي سفر اخير انصاري به آفريقا، كه وي با ردأ سفيري سرپرستي يك هيئت «حسن نيت» ايراني را به عهده داشت، همسر وي در توكيو بود و از پارگي آپانديس خود رنج مي برد و در شرايطي رو به موت شده بود. وي چهار هفته در بيمارستان بستري بود. او هنوز در توكيو است و به نظر مي رسد رو به بهبود باشد. اگر انصاري پيشنهاد سرپرستي يك هيئت ديگر به خاور دور را كه شامل ژاپن نيز مي شود بپذيرد، همسرش با او به تهران بازمي گردد و در غير اين صورت به تنهايي به تهران باز خواهد گشت. ظاهراً ستارأ اقبال هوشنگ انصاري ظرف دو يا سه سال گذشته رو به صعود بوده است. ظاهراً اطمينان شاه را را جلب كرده و در چندين سمت نسبتاً مهم خدمت كرده است. هنگامي كه سال گذشته يا حدود آن شوراي صنايع به رياست شريف امامي تشكيل گرديد، وي معاون رئيس آن شد. وي در اوايل امسال هنگامي كه آقاي خسروشاهي به رياست برگزيده شد، معاون رئيس اتاق بازرگاني تهران شد و در اين سمت به طور جدي كار و تلاش مي كرد. در واقع به نظر مي رسد كه وي در هر كاري شديداً تلاش مي كند و مطمئناً به هنگام تصدي معاونت وزير بازرگاني ساعت هاي متمادي مشغول به كار بوده است. وي ظاهراً دوستان و آشنايان زيادي دارد. حداقل در زماني وي از افراد بسيار نزديك به حبيب ثابت، بوده است. (در آن زمان اخوان گزارش داد كه ثابت ، انصاري را فريب مي دهد تا بتواند حمايت وي را براي درخواست مونتاژ فولكس واگن كسب كند. كه اين كار لطمأ بسياري به فعاليت هاي كارخانأ جيپ رامبلر اخوان مي زند. )
انصاري فرد باحيايي نيست و ادعا مي كند كه افراد بسياري در داخل و خارج از دولت براي مشاوره به دنبال وي هستند. وي مدعي است كه عاليخاني همان روزي كه به سمت وزير اقتصاد منصوب شد، براي مشاوره به وي مراجعه كرد و عاليخاني عملاً وي را به عنوان معاون عاليرتبأ خود انتخاب نمود (البته اين مطلب از طريق دولت ايران نيز به وزارت خارجه اطلاع داده شده است)، اما وي اين سمت را نپذيرفته است، زيرا تازه شغل مديريت كارخانه فخر را پذيرفته بود و مي خواست بعضي از تغييراتي را كه در آنجا شروع كرده بود به پايان برساند. وي مي گويد كه شاه نيز از او خواسته است تا به عنوان معاون وزير به وزارت خارجه برود، اما او به همان دليل عذرخواهي كرده است. ظاهراً وي روابط خوبي با احمد ضيائي دارد. نامبرده هم اكنون داراي همان سمت معاونت در وزارت اقتصاد است كه خود انصاري زماني آن را به عهده داشت. او همچنين مدعي است كه از عاليخاني خواسته است تا حيدر غفاري را (كه قبلاً موقعيت خود وي داشته است) در سمتي به عنوان مشاور عاليرتبه وزارتخانه منصوب نمايد.
اگرچه انصاري هرگز از روش خود دست برنداشته است تا از منافع بازرگاني آمريكا حمايت كند (و اگر چنين كاري كرده، از منافع بازرگاني ژاپن حمايت كرده است)، با اين حال وي در ظاهر بيشتر طرفدار آمريكا تلقي مي شود تا ضد آمريكايي. وي اهميتي نمي دهد كه اگر زياد از حد نباشد، كمي چاپلوسي كند. وي به توانائيهاي خود كاملاً ايمان دارد و براي اقداماتي كه به هر جهت صورت مي دهد، مورد تشويق قرار مي گيرد. وي حداقل در محافل خصوصي در مورد انتقاد از همكاران خود بسيار صريح مي باشد.
به نظر مي رسد كه وي از زمان كناره گيري از مشاغل دولتي در سال گذشته، تمايل دارد كه رابطه اي با دولت آمريكا داشته باشد و براي حفظ آشنايي با من روش گذشته خود را تغيير داده است.
زماني وي به صراحت به من گفت كه تصور مي كند يك وزير امورخارجه خوبي خواهد بود.
انصاري، هوشنگ - 3
تاريخ: 72 ژوئيه 6691 - 5/5/54
سرّي - غيرقابل رؤيت براي بيگانگان
تاريخ و محل جمع آوري اطلاعات: 62 ژوئيه 6691 - تهران، ايران
موضوع: تغيير سياست ايجاد شده توسط هوشنگ انصاري، وزير جديد اطلاعات
منبع: يك عضو پارلمان ايران مي باشد كه از سابق مورد اعتماد شاه بوده است و دسترسي منظم به شاه، مقامات عاليرتبأ دولت و ناشران روزنامه ها دارد. بيشتر گزارشهاي او از اوايل0591 دقيق بوده است. او اطلاعات را در ضمن يك گفتگو با هوشنگ انصاري كه روز دهم ژوئيه 6691 به جاي سرلشكر حسن پاكروان به عنوان وزير اطلاعات منصوب شده بود، به دست آورد.
1- هوشنگ انصاري در تاريخ 52 ژوئيه 6691 اظهار داشت كه يكي از اولين اقداماتش به عنوان وزير، دستور به راديو ايران مبني بر عدم پخش اظهارات كمونيستي در گزارشات خبري اش بوده است. به طور مشخص او گفت دستور داده است كه پوشش خبري اخبار رسيده از هانوي راجع به پيشرفتهاي ويتنام بايد مختصر باشد و اظهارات مفسرين سياسي خارجي از اين به بعد نبايستي گزارش شود، زيرا آنها ميل به بي طرفي يا حتي چپ گرايي پيدا كرده اند. به نظر انصاري، پاكروان بيش از حد راديو ايران را در پخش گزارشات خبري از ويتنام شمالي آزاد گذاشته است. در نتيجه باعث شده است كه خبرگزاري ايران به طور عام به صورت يك نمونه بد جلوه گر شود.
2- انصاري اضافه كرد كه او هنوز در موقعيتي نيست كه بتواند به خبرگزاري ايران جهت بدهد. زيرا سستي پاكروان، باعث شده است نخست وزير اميرعباس هويدا و سازمان امنيت و اطلاعات كشور ( ساواك) حقوق طبيعي وزارتخانه در اين زمينه را به خود اختصاص دهند. انصاري گفت كه او اول بايستي كنترل بر خبرگزاري را در دستهاي خويش بگيرد و اين فقط پس از اينكه تغييرات پرسنلي و تشكيلاتي در داخل وزارتخانه صورت پذيرد، مي تواند عملي باشد. او گفت كه انصاري كه به طور مشخص و بسيار قوي به سرمقالات شديداً ضد غرب روزنامه پيغام امروز اشاره كرده است.
انصاري، هوشنگ - 4
خيلي محرمانه
آقاي انصاري مردي صريح و كمي شوخ طبع است. بنابراين در شرايط آرام مي تواند كاملاً خوشايند باشد. احتمالاً وي از شهرت خود به عنوان فردي لايق، لذت مي برد. ظاهراً از اين تصور كه وي نمايندأ جوان و فعال نسل جديد ايران است و داراي هوشياري غربي و مديريت خوب مي باشد، احساس غرور كرده و كاري جز تحقير مفت خورها و از كار افتاده ها ندارد. آقاي انصاري ظرف چند روز پس از تصدي سمت وزارت اطلاعات در اوت 1966 به يكي از ملاقات كنندگان آمريكايي گفت كه تصميم دارد تمامي امور را مجدداً سازماندهي كند. وي گفت وزارتخانه كاملاً به هم ريخته بوده و مديريت بسيار نامناسبي توسط سلف او يعني تيمسار پاكروان بر آن اعمال شده است. او در مورد جزئيات طرح سازماندهي مجدد خود به طور ماهرانه اي توضيح داد.
يك هفته قبل از اعلام انتصاب وي به عنوان سفير ايران در واشنگتن در ماه مه 7691، او به همان آمريكايي گفت كه به اهداف خود جهت سازماندهي مجدد دست يافته است. وي گفت معاونين جديدش با كفايت و متخصص هستند، او از شر بسياري از پرسنل غير مفيد خلاص شده بود. او بسياري از نشريات تكراري و عموماً مديحه سرا را تعطيل نمود و تعداد نشرياتي را كه توسط وزارتخانه هاي مختلف و به منظور تعريف از وزراي خود دائر شده بودند را كاهش داد. وي برنامه ريزي هاي راديو را در راستاي (برنامه هاي - م) عملي مورد تجديدنظر قرار داد. تلويزيون نيز به خوبي اداره مي شود.
در واقع وي بيشتر آنچه را ادعا مي كرد، البته نه همأ آنها را انجام داده است. اكثر كارهاي راديو توسط يك متخصص مجرب آمريكايي كه از طريق سپاه خدمات اجرايي بين المللي به وزارتخانه مأمور شده بود، انجام گرفت، ولي آقاي انصاري به وي مجوز اقدام و انجام تغييرات را داده بود. در بعضي از ادعاهاي ديگر وي مبالغه شده (او جنگ بر سر كنترل تلويزيون دولتي ايران را به خواهر زادأ مادر ملكه، كه مخالفي نسبتاً قدرتمند است واگذار كرد)، اما اين حقيقت وجود دارد كه وي در طي حدود 9 ماه، تغييرات مؤثري در قسمتي از نظام اداري ايران به وجود آورد.
ال. جي - هال
انصاري، هوشنگ - 5
هوشنگ انصاري سفير در ايالات متحده
خيلي محرمانه
هوشنگ انصاري، كه در ماه مه 1967 به سمت سفير در واشنگتن منصوب گرديد، فردي است مهاجم و كارآ و مبتكر كه تماس هاي خوب با محافل تجاري دولتي ايران دارد. در مدت خدمت اخير خود به عنوان وزير اطلاعات، انصاري سياست فعال تري نسبت به اسلاف خود در رابطه با اطلاعات در پيش گرفت و قسمت بيشتري از مسئوليت سرپرستي جرائد را نسبت به سازمان اطلاعات و امنيت كشور ( ساواك) به عهده گرفت. با وجود اين كه مطبوعات جديدي را نپروراند، در اجراي قوانين مربوطه نيز سختگير و خشن نبود. در مارس 1967 او اجازه داد يك برنامه راديويي كه توسط يك نماينده مخالف دولت در مجلس و برعليه شخص وي تهيه شده بود پخش شود. وي به طور موفقيت آميزي آن اتهامات را رد كرد. انصاري بيشترين مدت عمر خود را خارج كشور به عنوان تاجر و سپس ديپلمات گذرانده است. او در جهت گيري هاي سياسي، طرفدار غرب است.
انصاري در 1928 متولد شد. او در انگلستان، ايالات متحده و ژاپن تحصيل كرد و داراي MA (معادل فوق ليسانس) اقتصاد است. در طول جنگ جهاني دوم او در لندن براي يك شركت ايراني واردات - صادرات پارچه كار مي كرد و سپس به عنوان نماينده شركت به توكيو رفت. در پايان جنگ او به عنوان وابسته مطبوعاتي، وابسته تجاري و بالاخره وابسته اقتصادي در سفارت ايران در توكيو به خدمت دولت ايران درآمد. بعد از 12 سال كه در ژاپن بود، او در آوريل 1962، به تهران بازگشت و معاون وزير در وزارت بازرگاني شد. او رئيس هيئت ايراني در مذاكرات مربوط به قراردادهاي بازرگاني با لهستان و اتحاد جماهير شوروي بود. در 1962، متعاقب اختلاف سياسي با وزير وقت، استعفا داد و مديرعامل كارخانجات پارچه بافي فخر شد كه مالكيت آن شخصي (خصوصي) است. كه در سال 1963 وقتي اتاق بازرگاني تهران تشكيل شد، او جانشين رئيس آن گرديد. در ماه ژوئن 1965، او سفير در پاكستان و در ژانويه 1962 و در ژانويه 1966 همزمان سفير در سيلان شد. انصاري يكي از اعضاي اصلي حزب ايران نوين است كه تحت نظر دولت مي باشد. در اوت - سپتامبر 1964 او رياست هيئت چهار نفرأ اعزامي به آفريقاي شرقي را براي بررسي امكانات بازرگاني به عهده داشت، كه نتيجأ آن استقبال و تمايل جهت تشكيل سفارتخانه هاي دائمي ايران در منطقه بود. از كارائي عالي وي به عنوان سفير در پاكستان با اهداي مدال هلال به انصاري كه بالاترين مدال غيرنظامي پاكستان است، در ژوئيه 1966 ، قدرداني به عمل آمد. در همان زمان به تهران بازگشت و وزير اطلاعات شد. انصاري به زبان هاي انگليسي و فرانسه علاوه بر فارسي صحبت مي كند. او با همسر اول خود كه يك ژاپني بود متاركه نمود و در سال 1965 با مريم پناهي، منشي خصوصي عباس آرام وزير امورخارجه، ازدواج كرد. آنها دو فرزند دارند، يك دختر كه در 1966 متولد شد و يك پسر كه در ژوئيأ 1967 در واشنگتن متولد گرديد. انصاري دوبار در سال 1967 براي معالجه «ديسك كمر» به لندن رفت.
رئوس مطالب پيشنهادي در مذاكرات - اشتياق وي در مورد مناسبات ايران - آمريكا در اوايل انتصاب وي در واشنگتن. خدمت اخير وي در پاكستان عقايد وي در مورد آيندأ راديو و تلويزيون در ايران، كه حاصل شغل اخير وي به عنوان وزير اطلاعات است.
انصاري، هوشنگ - 6
خيلي محرمانه
16 مي 7631 - 26/2/46
هوشنگ انصاري سفير ايران در ايالات متحده
امروز خوشبخت ترين زن در تهران، خانم فرنگيس پناهي، زيرا دختر وي مريم مي رود تا در جايي مستقر شود كه فرنگيس آرزو داشت در تمام مدت خدمت همسرش به آن برسد، يعني همسر سفير ايران در ايالات متحده. مادر زن سفير هوشنگ انصاري (39 ساله) تصميم دارد به زودي براي كمك به دختر خود جهت استقرار در سفارت به واشنگتن برود. فرنگيس پناهي براي مدت زيادي دوست عباس آرام وزير امورخارجه بود، و سفير انصاري پيشرفت شغلي خود را در صحنه ديپلماسي ايران تا حد زيادي مديون آرام است. مريم پناهي قبل از ازدواج با انصاري، منشي خصوصي آرام بود، و انصاري قبل از ورود به مشاغل ديپلماتيك، در توكيو به كار تجارت اشتغال داشت كه آرام در آنجا سفير ايران بود.
در ضمن، پناهي و انصاري تنها ايرانياني هستند كه انتهاي نام خود را به سبك انگليسي با (Y) مشخص مي كنند. (معمولاً ايرانياني كه آخر نام خانوادگيشان به «ي» ختم مي شود در انگليسي آن را (I) مي نويسند مثل اميني AMINI يا مجيدي MADGIDI و غيره، ولي انصاري، PANAHY، ANASSARY ظاهراً به جاي (I) از (Y) استفاده مي كرده اند.
يكي ديگر از قرائن ممكنه اين است كه آرام يكي از معدود مقامات عاليرتبه ايراني است كه فاقد تحصيلات دانشگاهي مي باشد، نظر به اين كه انصاري خود را مرد خود ساخته اي مي داند، بحث بسياري وجود دارد كه آيا او اصولاً از دانشگاه فارغ التحصيل شده است يا نه.
پاورقي