E-mail:shayanfar@kayhannews.ir

اعطاي آزادي تاكتيكي به مردم

ازهاري، غلامرضا - 6
تاريخ: 30 اكتبر 1978 - 8/8/57
سرّي
از: سفارت آمريكا در تهران، مايلز گرين، بخش نظامي سياسي
به: بايگاني
موضوع: ديدار دونكن معاون وزارت دفاع، از 23 لغايت 26 اكتبر .1978
آنچه در زير مي آيد يادداشت هاي پراكنده اي است در مورد ديدار آقاي دونكن. اين مطالب هر چند از طريق مخابرات عادي گزارش نشده اند، ولي تذكر آنها خالي از لطف نخواهد بود.
ديدار با ارتشبد ازهاري: ازهاري اظهار داشت كه ارتش ايران اين روزها وقتي زيادي را صرف بررسي اوضاع افغانستان مي كند. عليرغم آنچه سياستمداران به ارتش مي گويند، ارتش تصور مي كند كه رژيم افغانستان يك رژيم كمونيستي است. ازهاري گفت كه چنانچه افغانستان بخواهد به روش چكسلواكي، خود را از بند شوروي آزاد نمايد، وي اطمينان دارد عكس العمل شوروي همان طور كه در برابر چكها شاهد بوديم، حمله به افغانستان خواهد بود. پاكستان «مرحلأ دوم» حركت شوروي به افغانستان خواهد بود. چنانچه پاكستان تضعيف شود، انعكاس آن در بلوچستان ايران فوري است. شاه قصد دارد آنچنان آزادي به مردم ايران بدهد كه در آمريكا هرگز وجود نداشته است. آيا دولت آمريكا مذاكرات كنگره را مستقيماً از تلويزيون پخش مي كند؟ بسياري از مخالفت هايي كه با دولت مي شود سطحي است. احترام مستمر مردم به نيروهاي مسلح مثال خوبي از اين حقيقت است، هر چند برخي گروهها اين روزها تبليغاتي عليه آن به راه انداخته اند. ازهاري نظرات مساعد بسياري در مورد آنچه كه وي كراراً از آن به عنوان « قراردادهاي واترگيت» ياد مي كرد، (يعني قراردادهاي « كمپ ديويد») بيان داشت. وي روابط حسنه ايران و عراق را يادآوري كرد. وي تصور مي كرد عاقلانه خواهد بود كه اعراب با اسرائيل به توافق برسند، زيرا آنها واقعاً نمي دانند چگونه بجنگند. كشورهاي عرب خليج فارس در واقع حائز توجه نيستند. تنها چيزي كه اعراب خليج دارند نفت است، والا نه جمعيتي دارند، نه صنعتي و نه قدرت نظامي. ازهاري به طور گذرا اشاره كرد كه به ايرانيان بطور تاكتيكي آزاديهاي بيش از اندازه اي داده مي شود. ازهاري نياز ايران را به تجهيزاتي جهت كنترل ازدحام توضيح داد و گفت كه نمي داند چگونه «دستگاه اداري واشنگتن» توانسته درخواست ايران را براي خريد چنين تجهيزاتي برگرداند. وي اظهار داشت كه فروش هواپيماي جنگي به ايران در حالي كه تجهيزات ضد اغتشاش داده نمي شود، هيچ مفهومي ندارد.
ارتشبد ربيعي: فرمانده نيروي هوايي در مدت شش ساعتي كه در بيست وپنجم اكتبر از آقاي دونكن پذيرايي كرد، ميزبان سخاوتمندي بود. ظاهراً وي حتي هدايت هواپيماي شخصي اش كه جهت سفر به اصفهان در اختيار آقاي دونكن قرار داده بود را به عهده گرفت. ربيعي نقطه نظرات سياسي خود را محرمانه براي آقاي دونكن صريحاً بيان كرد، يعني خطر مهلكي كه رودرروي ايران است و بايد با اقدامي خشن و حتي اگر لازم باشد توسط ارتش به آن پايان داده شود. در گردشي كه در پايگاه خاتمي داشتيم و ربيعي مدت زيادي با سربازان و همافران همراهش صحبت كرد، معلوم شد كه وي نيز شخص برجسته اي است. به نظر مي رسد كه روابط متقابل فردي وي به طور استثنايي گرم و صميمي است.
ديدار از پايگاهها: ايرانيان از ديدارهاي ما از پايگاه خاتمي، مركز آموزش هاي نيروي هوايي و پايگاه تدين به خوبي استقبال كردند. ميهماني آقاي دونكن كلاً تحت تأثير عمليات پايگاه، نظافت و سازماندهي در تمام پايگاهها و وسائل مدرني كه در هركدام از آنها وجود داشت، قرار گرفت. يكي از افسران آمريكايي گروه اظهار داشت كه نيروي هوايي آمريكا بسيار مايل است كه پايگاهي همچون پايگاه خاتمي داشته باشد.
تيمسار سرتيپ بيژن انور: انور كه به تازگي معاون ستاد تاكتيكي نيروي هوايي شده است يكي از ميزبانان ما در شيراز بود. در دو گفتگوي طولاني كه در طي روز با وي داشتم، در برابر جواني كه نسبتاً درجأ پاييني داشت به طور نماياني در صحبتش صريح و روراست بود. (در طي هر دو گفتگو همسر آمريكايي وي با ما بود). سرلشكر انور آشكارا به نيروي هوايي شاهنشاهي به عنوان صاحب مقامي كه دائماً در حال ترقي است، بسيار مباهات مي كند. وي اظهار داشت كه مردم ايران به زودي از آزاديهاي بيشتري برخوردار خواهند شد. مردم هنوز آمادگي ندارند تا آزادي كامل احراز نمايند، آنان به مديريت از بالا نياز دارند. وي اظهار داشت كه ارتشبد ربيعي در جلسات ماهانه خود با افسران ارشد نيروي هوايي سراسر كشور نه تنها امور مربوط به نيروي هوايي را بلكه اوضاع سياسي داخلي كشور را هم مورد بحث و مذاكره قرار مي دهد. در چنين شرايطي، انور اظهار داشت كه نيروي مسلح در هر موردي كه پيش بيايد از فرامين شاه اطاعت خواهند كرد. سرلشكر انور از سياست حقوق بشر آمريكا انتقاد نمود.
ازهاري، غلامرضا - 7
سازمان اطلاعات مركزي ايالات متحده آمريكا (سيا)
خيلي محرمانه - غيرقابل رؤيت براي بيگانگان
غلامرضا ازهاري نخست وزير ؛ رئيس ستاد بزرگ ارتشتاران
عنوان: آقاي نخست وزير
در روز 6 نوامبر 1978، در تلاشي به منظور پايان بخشيدن به ده ماه آشوب هاي فزاينده مذهبي، اغتشاشات دانشجويي و كارگري (و يك روز پس از شديدترين آشوب و بلوا ظرف 15 سال اخير در تهران)، شاه، ارتشبد غلامرضا ازهاري را به نخست وزيري برگزيد. ازهاري، كه از سال 1971 رئيس ستاد بزرگ ارتشتاران بوده است، نخست وزيري است كه وظيفه اش استقرار مجدد نظم، پايان بخشيدن به اعتصابات موجود و دست زدن به اقداماتي است تا شاه در پرتو آن بتواند جانشيني انتخاب كند كه قادر باشد رهبران مذهبي و مخالفان سياسي را به شركت در يك دولت ائتلافي متقاعد سازد.
پنج تن از 23 وزير كابينه ازهاري، كه همگي توسط خودش انتخاب شده اند، نظامي هستند. مشكل او هماهنگ كردن اقدامات گروهي مركب از تكنوكراتها و افسران عاليرتبأ ارتش است كه به جز ارتشبد رضا عظيمي، وزير جنگ همگي فاقد تجربه در زمينه مسئوليت هاي محوله هستند. به عنوان رئيس ستاد بزرگ ارتشتاران (شاه فرمانده كل قوا است)، ازهاري پستي هم رديف رئيس ستاد مشترك در ايالات متحده را اشغال كرده است. از جنبأ تئوريك او مسئوليت برنامه ريزي و هماهنگي امور را دارد، اما او اغلب رسيدگي به امور فرماندهان را ناديده گرفته و مانند شاه، شيوأ كنترل مستقيم را اجرا كرده است. او به خاطر شايستگي شغلي، درستكاري و شجاعت اخلاقي مورد احترام است. با احساسات شديد وطن پرستي، او يكي از حاميان سرسخت شاه و از مهره هاي خانواده سلطنتي است. او شايد از متفكرترين و جدي ترين ارتشبدهاي شاه باشد و اعتقاد و پايبندي وي به اسلام مزيتي براي مذاكره با مخالفين مذهبي است.
تيمسار در مقام نخست وزيري
ازهاري در اولين نطقي كه به عنوان نخست وزير خطاب به ملت ايراد كرد، استقرار مجدد نظام را هدف عاجل و فوري اعلام كرد. او از مخالفان دولت خواست كه براي صلح و رفع اختلافات تلاش كنند، و سپس قول داد كه با فساد مبارزه كرده و «امنيت اقتصادي، اجتماعي و رواني» را براي تمام ايرانيان مجدداً برقرار نمايد. وي در سراسر نطق خود قول داد كه ايران را براساس قوانين اسلام و مذاكره با شخصيت هاي مذهبي اداره نمايد. وي ضمن تظاهر به داشتن نظر مساعد نسبت به اقدامات ضد خارجي، اين هرج و مرج ها را ناشي از «تبليغات بيگانگان و اجانب» قلمداد كرد. ازهاري هرگونه آشوب جديد داخلي را با شدت عمل بيشتر از آنچه سلف خود جعفر شريف امامي انجام داد (در طول دو ماه صدارت شريف امامي، وي نه موفق به برقراري نظم و پايان بخشيدن به اعتصابها شد و نه در جلب حمايت مخالفين پيروز بود)، سركوب خواهد كرد. دادگاههاي نظامي به فعاليت هاي ضد رژيم و موارد نقض حكومت نظامي رسيدگي خواهند كرد. سانسور مطبوعات شديد خواهد بود. ازهاري با جلوگيري از گسترش اتفاقات ناگوار، چنانچه موفق شود ايرانيان را متقاعد گرداند كه هدف دولت جديد به راستي برقراري نظم است و حمايت آنان را جلب كند و راه را براي انتخابات عمومي هموار سازد، حداقل سه ماه و شايد كمي بيشتر در اين پست باقي خواهد ماند. پس از معرفي نخست وزير جديد، چنانچه شاه تصميم به بازنشسته كردن او نگيرد، او به صورت تمام وقت به شغل قبلي خود، يعني رياست ستاد بزرگ ارتشتاران، بازخواهد گشت. (از سال 1974 شايعه بازنشستگي او بر سر زبانها بوده است).
مبارزه عليه فساد
در برنامه ازهاري، دستگيري و محاكمه بيش از صدتن از مقامات بلندپايه كه قبلاً در مشاغل مهم دولتي بوده و يا اكنون مشغول به كار هستند، من جمله اميرعباس هويدا نخست وزير سابق (نخست وزير در سالهاي 77 - 1965) به اتهام فساد و يا اعمال غيرقانوني، گنجانده شده است.
حتي خانواده سلطنتي نيز از اين امر مستثني نيستند. دو كميسيون جداگانه جهت رسيدگي به اموال خانواده سلطنتي و بنياد پهلوي تشكيل شده است. بنياد پهلوي متشكل از يك بنگاه خيريه و صندوق اماني خانواده سلطنتي است. بنياد پهلوي كه با ثروت شخصي شاه فعاليت مي كند، درآمدهاي حاصل از سهام در تجارت هاي كلان، كارهاي كشاورزي و صنعتي در ايران و خارج را جهت مشاركت در شماري از خدمات اجتماعي كه شاه به آنها علاقمند است، به مصرف مي رساند. مدتها است كه بنياد به اتهام مبادرت به معاملات مشكوك آماج حملات منتقدان ايراني قرار گرفته است. در گذشته ارتش كاملاً حافظ نظام ايران بوده است، نظامي كه در آن شاه مي توانست از يكي از افراد بخواهد كه نخست وزير شود، و همچنين مي توانست از نخست وزير بخواهد كه كناره گيري كند بدون اين كه از امتناع وي واهمه اي داشته باشد. در شرايط حاضر، تحت فشار شديد تمايل ظاهري شاه به قرباني كردن نوكران سرسپرده اش چون هويدا و بسياري ديگر، و موافقت موقت در مورد رسيدگي به اموال خود و خانواده اش اين امكان را به وجود آورده است كه ازهاري به صورت فردي اصلاح طلب در ارتش جلوه كند و نفوذ بيشتري در اداره حكومت نسبت به رؤساي قبلي ستاد بزرگ ارتشتاران داشته باشد.
روابط با ايالات متحده
به علت وجود متخصصان نظامي و صنعتي و جنگ افزارهاي پيچيده و تجهيزات نظامي، ايران به ايالات متحده وابسته است، بنابراين ازهاري بدون شك سياست دوستي شاه با ايالات متحده را ادامه خواهد داد. او دوره هايي را در اين كشور گذرانده و در مقام رئيس ستاد بزرگ ارتشتاران، سياست او دوستانه و همراه با تشريك مساعي بوده است. وي همواره خواهان راهنمايي مستشاران نظامي آمريكا بوده است، اما در مواقعي كه معتقد باشد به آمريكا انتقاد وارد است، لحظه اي در اين كار درنگ نمي كند.
سوابق شغلي
غلامرضا ازهاري در شيراز متولد شده است. پس از فارغ التحصيل شدن از دانشكده افسري در سال 1935، دو سال فرمانده دسته و يك سال نيز فرمانده گروهان در هنگ پنجم «نادري» بود. در سال 1938 او فرمانده گروهان در هنگ پيادأ سلحشور، لشكر هفتم، و در فاصله سال هاي 34 - 1939 فرمانده گردان در هنگ مذكور شد. پس از انجام وظيفه در پست فرماندهي گردان در لشكر ششم، ازهاري به اولين پست رياست در ستاد تيپ شانزدهم « كازرون» در لشكر ششم، دست يافت. سپس به عنوان بازرس مأموريت كوتاهي در اداره نظام وظيفه داشت و پس از آن به دژبان مركز انتقال يافت. در سال 1947 رئيس زندان دژبان مركز شد. در سال 1948 رئيس ستاد تيپ دژبان تهران در سال 1950 رئيس زندان قرارگاههاي دژبان مركز شد. ازهاري در سال 1950 به دانشكده دژباني آمريكا در فورث گوردون، جورجيا1دانشكده دژباني آمريكا در فورث وارد شد و دانشكده فرماندهي و ستاد ارتش در فورث ليون ورث كانزاس را در سالهاي 45 - 1953 گذراند.
از سال 1954 كه ازهاري رئيس شعبه آموزش و عمليات دانشگاه جنگ شد، ترفيع درجه اش آغاز گرديد. با ترفيع به درجه سرتيپي در سال 1956، وي در سال 1957 معاون پرسنلي نيروي زميني شاهنشاهي و در سال 1958 فرمانده لشكر يازدهم پياده نظام شد. در سال 1959 به سرلشكري ارتقأ يافت و در سال 1960 مدت كوتاهي در پست فرماندهي دانشگاه جنگ خدمت كرد. وي در اواخر آن سال رئيس ستاد نيروي زميني شاهنشاهي شد. در سال 1963 به درجه سپهبدي رسيد و در سالهاي 76 - 1964 فرمانده ارتش يكم و در سالهاي 96 - 1967 نمايندأ دائم نظامي ايران در پيمان سنتو بود. در سال 1964 ديپلم دوره مكاتبه اي را از كالج صنعتي نيروهاي مسلح در فورث مك ناير واشنگتن دريافت كرد. او در خلال بازديد توجيهي براي اعضاي سنتو در سال 8691، ميهمان ناو هواپيمابر فرانكلين روزولت و در سال 1969 ميهمان ناو هواپيمابر اينديپندنت بود. به دلايل نامشخصي، در سال 1969 شاه ازهاري را بازنشسته كرد، اما اندكي پس از آن او را به فعاليت مجدد بازگردانده و به معاونت ستاد بزرگ ارتشتاران منصوب كرد. او در اين پست تا رسيدن به درجأ ارتشبدي و رياست ستاد بزرگ ارتشتاران در سال 1971، خدمت كرد. به استثناي مسافرتهايش در رابطه با مأموريت هاي سنتو، ازهاري زياد مسافرت نمي كرد. او در سال 1973 از اردن ، در سال 1974 از مصر ، در سال 1976 از هند ، در سال 1977 از جمهوري عربي يمن و در فوريه 1978 از عراق ديدن كرد.
اطلاعات شخصي
نخست وزير، حدوداً 69 ساله و تنومند است و ظاهري آراسته دارد. او مردي موقر، خونگرم، خوش مشرب و صميمي است، شمرده سخن مي گويد و هميشه بي آلايش است. او پرخور است و در حد متعادل سيگار مي كشد و مشروب مي نوشد. به علت ناراحتي از نور، او عينك دودي به چشم مي زند. از ماهيگيري لذت مي برد. ازهاري ساده زندگي مي كند و ظاهراً از مزاياي شغلي خود استفاده نمي نمايد. او انگليسي را روان فرانسه را خوب صحبت مي كند. ازهاري دوبار ازدواج كرده است. اولين ازدواجش با طلاق در سال 1951 پايان يافت. همسر كنوني اش، عفت الملوك شجاع الاسدي است و اساساً پايبند به فاميل و خانواده خود مي باشد. ازهاري مردي فاميل دوست است. وي سه دختر دارد، گلنار ازهاري (سيميسون) كه با دكتري ازدواج كرده و در ريچموند ، ويرجينيا زندگي مي كند، رعنا ازهاري و ليلا ازهاري.
27 نوامبر 1978 - 6/9/75
ازهاري، غلامرضا - 8
تاريخ: 6 ژانويه 1979 - 16/10/75
خيلي محرمانه
از: مركز عمليات دريايي، واشنگتن 6320
به: دفتر وابسته دفاعي در تهران، ايران
موضوع: معالجه پزشكي مورد نياز ارتشبد غلامرضا ازهاري
1- (خيلي محرمانه) طبق مرجع (الف) و با موافقت وزارت امورخارجه (مرجع ب)، ارتشبد غلامرضا ازهاري براي معالجه در مركز پزشكي ملي نيروي دريايي در تبسدا طبق مرجع (ج) به عنوان يك فرد منتخب از طرف وزير نيروي دريايي معرفي شده است.
2- (بدون طبقه بندي) رفت وآمد به مركز معالجات آمريكا و خرج معالجات پزشكي با خود بيمار و يا دولت ايران مي باشد.
3- (خيلي محرمانه) براي سفارت آمريكا در تهران: 1) اطمينان حاصل كنيد كه وضع ارتشبد ازهاري براي سفر مناسب باشد. 2) به ارتشبد ازهاري بگوييد كه اگر جراحي لازم باشد، احتمالاً بايد مدتي صبر كند.
4- (خيلي محرمانه) لازم است كه سفارت آمريكا در ايران، رئيس عمليات دريايي را از تمام برنامه هاي سفر، وقتي آماده شدند، مطلع سازد پرونده هاي پزشكي به زبان انگليسي، بايد همراه مريض باشند.
در 13 دسامبر 1985 از طبقه بندي خارج مي شود
اصفيا، صفي - 1
14 سپتامبر 1959 - 23/6/38
اطلاعات بيوگرافيك
محرمانه
نام: صفي اصفيا
مليت: ايراني
شغل فعلي: مشاور مديرعامل سازمان برنامه
تاريخ تولد محل: 1916 در تهران
تحصيلات: ابتدايي و متوسطه، تهران، مدرك دانشگاهي در مهندسي و زمين شناسي، 1938، پاريس .
زبان: فارسي، (عالي)، انگليسي (خوب).
خانواده: اصفيا ازدواج كرده است.
مشاغل:
1938: به تهران بازگشت و مدت كمي در اداره معادن خدمت كرد.
1939: سال خدمت نظام وظيفه.
1940: معاون مدير يك مدرسه خصوصي در تهران.
1946 تاكنون: استاديار و متعاقباً استاد زمين شناسي در دانشكده فني 1دانشكده دانشگاه تهران، 4دانشگاه تهران، اصفيا اين كار را همواره گاهي به عنوان استاد تمام وقت و گاهي نيم وقت داشته است.
50- 1946: مشاور بخش زمين شناسي اداره آبياري وزارت كشاورزي.
55 - 1946: درگير با تعدادي پروژه هاي ساختماني خصوصي
1955: مشاور و سپس معاون رئيس سازمان برنامه.
1958: دريافت نشان لژيون دونور16 از وزير خارجه فرانسه در پاريس.
1959: علاوه بر ساير مسئوليت ها، سرپرست اسمي سد كرج.
ملاحظات:
اصفيا يكي از رؤساي قابل، ولي نه خارق العاده، در سازمان برنامه است. موضع وي بين يك فرد متخصص فني خالص و يك سياستمدار نوسان دارد. او به هر حال علاقه چنداني براي رسيدن به جايگاه سياسي بالاتري از خودشان نداده است.
منابع: پرسنل سفارت و مدارك بايگاني.
پاورقي