پوشش اسلامي؛ نمادي فرهنگي و عنصري سياسي حجاب هويت زن مسلمان را شكل مي دهد- بخش پاياني

صديقه توانا
در جامعه اي كه تهاجم فرهنگي ارزشها و كرامت انساني را مورد هدف قرار مي دهد، حجاب مسئله اي است كه بايد بيشتر مورد توجه باشد. برخي معتقدند كه حجاب موجب محدوديت مي شود، در حاليكه از ديدگاه اسلام حجاب محدوديت نيست، بلكه مصونيت است. حجاب كامل يك زن مسلمان آن است كه طبق احكام شرع عمل كند و با تأسي از روايات و احاديث اسلامي و زندگي معصومين«ع» بويژه حضرت زهرا«س» رفتار آن حضرت را الگوي خود قرار دهد.
حجاب هويت زن مسلمان را تشكيل مي دهد اما در سال هاي اخير استعمار سعي مي كند با زدودن مظاهر عفاف و حجاب اين هويت را خدشه دار كند. و با ترويج فرهنگ مبتذل و غيرقابل دفاع غرب در نوع پوشش زنان اهداف شوم خود را دنبال مي كند. در اين راستا بايد تلاش شود تا آموزشهاي اجتماعي به گونه اي باشد كه مسئله حجاب به صورت يك ارزش درآيد و براي نيل به اين هدف بايد، ايمان و اعتقاد در بانوان را تقويت كرد تا زنان و دختران بپذيرند كه حجاب براي سلامت و امنيت جامعه است. دگرگوني ارزشها و اعتقاد كاذب به بهانه اينكه شخصيت زن در اين است كه بي حجاب و بدحجاب باشد، همچنين الگوي دروغين، تقليد كوركورانه و بدون دليل نشأت گرفته از جهل و عدم اعتماد به نفس، جايگزيني فرهنگهاي بيگانه و دور شدن از فرهنگ اصيل اسلامي و عدم برخورداري از استقلال فكري، از عوامل بدحجابي و بي حجابي است.
بي حجابي جاهليت است
به اعتقاد كارشناسان و صاحب نظران از شاخصه ها و امتيازات جوامع اسلامي در برابر ديگر ملل، عفاف زنان و گسترش فرهنگ حجاب است. پس از پيروزي انقلاب اسلامي، شاهد گسترش فرهنگ حجاب در جامعه بوديم كه سردمداران استكبار از زمان پهلوي همواره درصدد از بين بردن آن بودند. هر چند برخي بدحجابي ها در جامعه ديده مي شود، ولي اين وضعيت با قبل از پيروزي انقلاب قابل مقايسه نيست، اما نبايد نسبت به توطئه غرب در رواج بدحجابي غفلت كنيم.
خانم فشنگ چيان با ظاهري آراسته و پوششي مناسب براي خريد مانتو به ميدان هفت تير آمده است. وقتي نظرش را در مورد كاربرد و مفهوم اين موضوع كه حجاب هويت زن مسلمان است، جويا مي شوم، مشتاقانه، اين طور پاسخ مي دهد: «زن مثل مرواريدي است كه داخل صدفي به نام حجاب قرار دارد، زن گوهري با ارزش است كه بايد با حفظ حجاب قدر خود را بداند.
وي به مدل مانتوهاي نامناسب عرضه شده در مغازه ها با پارچه هاي نازك اشاره مي كند و ضمن انتقاد از كم توجهي مسئولان نسبت به فروش آنها و نظارت كم رنگ اتحاديه ها مي گويد: «حجاب ريشه اعتقادي دارد و به تربيت خانوادگي افراد برمي گردد و عده اي هم از روي چشم و هم چشمي دوستان و آشنايان اين مانتوها را مي پوشند تا به اصطلاح متشخص تر شوند.»
خانم ديگري به مدلهاي زننده و چين چيني مانتوها اشاره مي كند و ضمن اينكه ترجيح مي دهد به جاي خريد مانتو به خياطي برود و سفارش مانتو دهد، مي گويد: «تمام مشكلات فرهنگي ما از مسئله حجاب شروع مي شود، اگر نگاه به نگاه نيفتد، اگر پرده ها و حرمت ها حفظ شود، هيچ گناهي صورت نمي گيرد. و جوانان ما اين همه دچار معصيت نمي شوند.»
هويت خليفه الهي
دكتر نفيسه فياض بخش، استاد دانشگاه و نماينده تهران در مجلس هفتم در گفت وگو با سرويس گزارش روز كيهان، با اشاره به اينكه حجاب در زبان فارسي به معناي پوشش و در زبان عرب به معناي پرده آمده است، مي گويد: «هويت زن مسلمان مثل هويت مرد، يك هويت خليفه الهي است و به تعبير عرفا، از آن جايي كه زن مظهر جمال و جلوه الهي است و خداوند سايه اي از جمال خود را در روح و جسم او به وديـعت نهاده، بنابراين خداوند به عنوان حق خود، خواسته زن به عنوان مخلوق خود را بپوشاند و اين حق الله است.»
وي مي گويد: «فقها در مورد پوشش هيچ گذشتي قائل نيستند و زنان نمي توانند بگويند چون جمال براي من است، آن را بذل و بخشش مي كنم و در معرض ديد ديگران قرار مي دهم.
جمال زن متعلق به خداوند و حق الله است و خداوند اجازه بذل و بخشش در اين مورد را نداده است. بنابراين پوشش به عنوان حق الله امانتي است كه در اختيار زن قرار گرفته است و زنان نمي توانند به رايگان آن را در اختيار ديگران قرار دهند. حتي شوهر هم برخلاف حقوق ديگر مثل قصاص كه مي تواند ببخشد و گذشت كند، در مورد حجاب نمي تواند گذشت كند، حجاب امانت خداوند نزد زن است.»
وي ادامه مي دهد: «اگر با اين ديدگاه جلو برويم و مقام و جايگاه عظماي پوشش را در زن به عنوان حق الله پيدا كنيم، سخنان جاهلان و نادانان غرب همه نقش بر آب مي شود و مشخص مي گردد كه زن چه مقام و موقعيتي بالا و والا دارد و خداوند نگاه ويژه اي به زن دارد.»
دكتر فياض بخش مي گويد: «چنانچه تحقيركنندگان حجاب، حرمت خليفه اللهي و جلوه جمال و برتري كه خداوند در زن نسبت به مرد قرار داده را ناديده بگيرند، در نهايت جهالت و ناداني به سر مي برند و همانطور كه قرآن مي فرمايد: «اي زنان اگر شما حجاب را رعايت نكنيد به جاهليت اولي برمي گرديد، كساني هم كه ترويج بي حجابي مي كنند، جاهل هستند و در جهالت اخري قرار دارند.»
دكتر فياض بخش با تاكيد بر اينكه بي حجابي بزرگترين هتك حرمت به زنان و ضربه و تجاوز به حقوق انساني زن است، و اين برعكس آن چيزي است كه غرب مي انديشد، خاطرنشان مي كند: «بي حجابي جاهليت از نوع مدرن تعبير مي شود كه ممكن است افراد با نام تمدن به قهقهرا و توحش برگردند و حقوق زن را ناديده بگيرند. و بي حجابي و برهنگي مثل حيوان شدن و بازگشت به دوران توحش است».
دنياي امروز، تنوع را مي طلبد
استفاده ابزاري از زن توسط عده اي سوداگر صورت مي گيرد كه منافع مادي آنها ايجاب مي كند، از زن، كه مظهر جمال و جلال پروردگار است، استفاده ابزاري نمايند.
دكتر شهناز هاشمي، استاد دانشگاه در گفت وگو با سرويس گزارش روز كيهان با اشاره به اينكه حجاب به عنوان يك ارزش در فرهنگ اسلامي ما مورد تاكيد قرار گرفته است، مي گويد: «با توجه به اينكه در حجاب حفظ ارزشهاي انساني لحاظ مي شود، در جايي اين ارزش شهود پيدا مي كند كه انتخاب حجاب براساس اختيار باشد و زناني كه براي انسانيت خود ارزش قائلند، حجاب را رعايت مي كنند.»
وي مي گويد: «در كشور ما متأسفانه عده اي براي كارهاي فرهنگي، كارهاي غيرفرهنگي مي كنند، مثل اجبار كه تأثير معكوس دارد. و در مواقعي هم ما حجاب را براي يكسان سازي پوشش به كار نمي بريم و در اين جاست كه برنامه ريزان فرهنگي بايد به حجاب زيبايي خاصي دهند، رعايت اصل تنوع در رنگ و مدل لباسها مي تواند در اشاعه و ترويج فرهنگ حجاب تأثيرگذار باشد.»
وي با اشاره به اينكه در صدر اسلام به رنگهاي سفيد و روشن اهميت مي دادند، مي گويد: «رنگ نبايد محدوديت ايجاد كند و هنگامي كه برنامه ريزان فرهنگي در اين زمينه كم كار كنند، سودجويان از اين فضاي خالي سوءاستفاده كرده و برنامه هاي خود را مطرح مي نمايند.»
وي با اشاره به اينكه جوان دنبال الگو و مد است و برنامه ريزان بايد اين خلأ را پر كنند، و خوراكهاي فرهنگي را از طريق الگوسازي گروههاي مرجع، نخبگان جامعه، اساتيد دانشگاه و هنرمندان تأمين نمايند، خاطرنشان مي كند: «ما واقعاً بايد، به اين باور برسيم كه دنياي امروز تنوع را مي طلبد، و هرچه در برنامه هاي فرهنگي تنوع بيشتري داشته باشيم، بهتر مي توانيم جوانان را جذب كنيم، امروز بايد يكنواختي را رها كنيم و آن را كنار بگذاريم. حجاب در جامعه بايد متنوع، زيبا و جذاب عرضه شود. اگر حجاب تكراري، يكسان و يكنواخت ارائه شود، جذابيت آن كم مي شود.»
هاشمي ادامه مي دهد: «تجربيات و مطالعات علمي نشان داده است كه اگر مسئولان دولتي در كارهاي فرهنگي به صورت مستقيم دخالت كنند، تأثير معكوس دارد، حجاب با قوانين ساز و كار ندارد، كار فرهنگي را بايد با فرهنگ درست كرد و اين كاري است كه يك برنامه بلندمدت مي طلبد.» وي در ادامه با تأكيد بر شناسايي ضعفهاي دروني در زمينه مسائل فرهنگي مي گويد: «ما منكر اين مسئله نيستيم كه جوانان ما تحت تأثير تبليغات سوء دشمنان از طريق ماهواره و سي دي ها قرار دارند، اما بايد به اين نكته هم اذعان داشت كه ما هم نتوانستيم آن طور كه بايد و شايد زيبايي هاي حجاب را آشكار كنيم و منافع حاصل از آن را به خوبي براي جوانان بيان نماييم و تا زماني هم كه جوانان از قدرت و فايده حجاب آگاهي نداشته باشند، آن را قبول نمي كنند، يك دختر جوان بايد بداند كه يك زن محجبه چه جايگاه خاصي در اجتماع دارد كه آن موقعيت رفيع تر از جايگاه آن خانم بي حجابي است، او بايد اين را لمس كند.»
وي مي گويد: «سهل انگاري عمدي يا سهوي در استفاده از روشهاي تبليغي و ارشادي مناسب درخصوص ترويج حجاب نكته اي است كه بايد مورد بررسي بيشتر قرار گيرد و تداوم آن نيازمند كار فرهنگي به همراه ظرافتهاي خاص خود است. به عنوان مثال استفاده از زنان محجبه در نقش هاي منفي و گاه استفاده از زنان بدحجاب در نقشهاي مثبت در رسانه ملي يا سينما و هنر هفتم از جمله اين موارد است و عدم فرهنگ سازي در اين زمينه تا آنجا جلو رفته است كه موج روي آوردن اين دختران و زنان به سمت آرايش حتي براي خريد نان و سبزي دليل بر عدم آگاهي و جهل است.»
جابه جايي و وارونگي در ارزشها
عدم تبيين صحيح ارزشهاي جاذب و طرح رذايل كاذب در جامعه از جمله علل بدحجابي است. ابراز وجود و خودنمايي براي انگشت نما شدن با ارائه مد و تغييرات بي شمار و با هدف متمايز كردن خود از ديگران از جمله اين ضد ارزشهاست. حجت الاسلام والمسلمين رحيم جعفري، مدير امور استانهاي مركز توسعه قرآني كشور در گفت وگو با گزارشگر كيهان با ذكر اين مقدمه به جابه جايي و وارونگي ارزشها در جامعه اشاره مي كند و اين طور ادامه مي دهد: «نمونه ديگر تفاخر و فخر فروشي بدليل اختلاف و شكاف طبقاتي است. اگرچه اين امر توسط زنان صورت مي گيرد، اما گاه اين صفت رذيله توسط مردان با سوءاستفاده از همسران خودصورت مي گيرد. برخي از مردان درجه جلالت و ابهت خود را با نوع لباسي كه همسرانشان به تن دارند، به ديگران مي فهمانند و اين ويژگي جوامعي است كه معنويت در آن رو به افول گذاشته است.»
وي در ادامه با استناد به آيات قرآني و منابع اسلامي تصريح مي كند: «همانطور كه بندگي خداوند، حريت و آزادگي از تمام بندگي هاست، حجاب هم كه به ظاهر، محدوديت تلقي مي شود، مصونيت و محفوظ بودن از انحرافات فردي و اجتماعي براي زنان و كل جامعه است. بنابراين گرچه به ظاهر بندگي خداوند يا حجاب حد و مرز دارد و به ظاهر ايجاد محدوديت مي كند، اما ازنظر محتوا نوعي آزادگي، محفوظ بودن و مصونيت در برابر تحريفات و انحرافاتي كه بشر را تهديد مي كند، به همراه دارد كه در دنيا تمام اديان مختلف به اين مسئله اعتقاد دارند.»
وي مي گويد: «در دنياي معاصر، علاوه بر اينكه حجاب ريشه ديني دارد و در ابعاد مختلف زندگي بشر تأثيرگذار است، به يك نماد عيني- سياسي و فرهنگي تبديل شده است و به همين دليل تمام دنيا به مسئله حجاب حساس هستند و آن را يكي از مؤثرترين عناصر تحولات اجتماعي مي دانند. الان 46درصد زنان مسلمان اتريش محجبه هستند و اتريش به عنوان يكي از كشورهاي اروپايي، بيشترين آمار زنان محجبه را به خود اختصاص داده است. و اين مسئله قدرتهاي سياسي دنيا را آزار مي دهد.»
حجاب عنصر فرهنگي و سياسي
جعفري كارشناس فرهنگي مي گويد: «باتوجه به اينكه حجاب يكي از عناصر و نمادهاي جدي فرهنگي و سياسي است استعمارگران روي آن حساس هستند، چون در تمام مسائل خانوادگي، روحي و رواني و تربيت فرزند تأثيرگذار است و باتوجه به اينكه يك تحول بزرگ اجتماعي محسوب مي شود، سدي بزرگ براي ايستادن در برابر توطئه هاي دشمنان است. از اين روي مدعيان دروغين دموكراسي و حقوق بشر به مسئله حجاب حساس هستند و به صورت تهاجم، ترور، درگيري و اذيت و آزار، با آن برخورد مي كنند و شهادت مروه شربيني هم در راستاي اين هدف بود.»
حجت الاسلام والمسلمين جعفري در ادامه به تفاوت در نگرشها و ديدگاهها نسبت به مقوله بدحجابي اشاره مي كند و ادامه مي دهد: «علاج يك انحراف اجتماعي زنان به طور نسبي نتيجه مي دهد كه متوليان امر ديدگاه واحدي نسبت به موضوع و شيوه برخورد با آن داشته باشند. با تأسف بايد گفت برخي، تهاجم غرب به ارزشهاي ديني و هويتي جامعه را تعامل فرهنگي قلمداد كردند، برخي گذر زمان و عرفي شدن تبديل ضدارزشها به ارزش را ملاك دانسته و برخي تحت عنوان پديده جوان گرايي و سوءاستفاده از رأي و مشاركت جوانان در عرصه سياسي، هر اقدام جوانان را زير پرچم نشاط و شادابي توجيه و تفسير كردند و برخي آن را معلول فرآيند عرضه و تقاضا دانسته و برخي برخوردهاي خشن و سخت با جوانان را نسخه شفابخش اعلام كردند. و متأسفانه تمام اين ديدگاهها را با برداشت از دين طرح كرده اند. وي درمورد راهكارها و حل مشكلات پيش رو چند پيشنهاد ارائه مي دهد و مي گويد: شايد به صراحت بتوان گفت در ميان گمشده هاي جوانان ما امري مهمتر از معرفت نسبت به قابليتهاي فردي، هويتي و ديني خود نباشد. اگر اين ادعا را اصل قرار بدهيم بايد به جوانان كمك كرد تا اين قابليتها را كه دستمايه اي از جنس عقل و عشق، دانش و همت و انگيزه و هدف است بشناسند.»
اين كارشناس فرهنگي اضافه مي كند: «كمك به جوان در قرار گرفتن در مسير ايمان به خالق برتر براي اتصال او به قدرتي بي انتهاست، تبيين و تدوين استراتژي بلندمدت براي رشد و بالندگي جوانان، و تقويت باورهاي ديني آنها همچنين تطبيق انتظارات جامعه، خانواده ها و مسئولان از جوانان مهمترين سرفصلهايي است كه براي شناخت هويت جوانان و فرهنگ سازي مسئله حجاب در جامعه مي تواند كاربرد داشته باشد.»
گزارش روز