E-mail:shayanfar@kayhannews.ir

برادران آموزگار

آموزگار، جهانگير - 9
تاريخ: 21 نوامبر 1977 - 30/8/56
خيلي محرمانه
از: سفارت آمريكا، تهران - 10290
به: وزارت امورخارجه، واشنگتن با اولويت
از وزير مختار براي سفير سوليوان مراجع: الف) تهران 9221، ب) تهران 9336، ج) تهران 9826
موضوع: برنامه ريزي اقتصادي ايران
1- طي يك گفتگوي مفصل و جامع با اينجانب و كارمند اقتصادي در مورد وضعيت و دورنماي اقتصادي جاري و دراز مدت ايران، جهانگير آموزگار، سفير ايران در آمريكا، از طرز فكر موجود در محافل دولتي ايران حول و حوش برنامه ريزي اقتصادي پرده برداشت. او اخيراً بررسي ويژه به عمل آمده در سازمان برنامه و بودجه را مطالعه نموده و آن را تلاشي در راستاي «شناخت بيماري و به منظور دور ساختن ايران از وضعيتي قلمداد نمود كه در آن يك جراح قلب ممكن است مجبور شود به علاج بيماري سرطان بشتابد. » وي گفت مقدمات كار فراهم آمده تا گروهي از اعضاي بانك جهاني به بررسي اوضاع دراز مدت اقتصادي ايران بپردازند و معتقد است كه از همكاري كامل و همه جانبه دولت ايران نيز برخوردار خواهد گرديد.
2- در تكميل و تأييد مفاد آمده در مراجع (الف) و (ب)، آموزگار اظهار داشت كه هنوز مشخص نيست كه اسناد برنامه ريزيهاي آتي از چه مشكل و محتوايي برخوردار خواهند شد، ولي مي داند كه قرار نيست مجوزهاي چند ساله (يعني پنج ساله) صادر گردد. آنچه ممكن است در كنار بودجه آتي ظاهر شود، احتمالاً مقدمه اي خواهد بود كه به تصويب مجلس نيازي نخواهد داشت، ولي اهداف عمراني را حتماً مشخص خواهد نمود.
3- سفير آموزگار همچنين گفت كه همان نحوه برخورد با رهيافت هندوستان يعني رهيافت «خودكفايي» در رابطه با برنامه ريزي اقتصادي در اينجا هم مطلوب واقع شده، يعني، هدفي به نام نيازهاي اساسي انساني مشخص و براي تحقق هدف مورد نظر، منابع و روش لازم جمع بندي و تعيين خواهد گرديد.
اظهارنظر: ظاهراً اين هم يكي ديگر از روش هاي عنوان كردن «كاهش سطح توقعات» و ايجاد تناسب بين توسعه اقتصادي و توان مادي مي باشد.
4- شرح تفصيلي گفتگو متعاقباً ارسال خواهد گرديد.
ميكلاس
آموزگار، جهانگير - 10
مدير اجرايي صندوق بين المللي پول، نايب رئيس بانك بين المللي عمران و توسعه
عنوان خطاب: آقاي سفير
جهانگير آموزگار به عنوان نماينده اصلي ايران با رتبه سفيري به طور عمده هم در صندوق بين المللي پول و هم بانك بين المللي عمران و توسعه فعاليت دارد. از سال 1969 در سمت نايب رئيس بانك بين المللي عمران و توسعه و از ماه اوت 1973 به عنوان مدير اجرايي صندوق بين المللي پول فعاليت داشته است. وي برادر نخست وزير اسبق ايران (از اوت 1977 تا اوت 1978)، جمشيد آموزگار است و قبلاً نيز از سال 1962 تا 1976 در سفارت ايران در واشنگتن به عنوان وزير مختار در امور اقتصادي فعاليت نموده است.
آموزگار در رشته اقتصاد از دانشگاه واشنگتن سياتل فوق ليسانس و دانشگاه كاليفرنياي لوس آنجلس درجه تخصصي دكترا گرفت. طي سالهاي 57 - 1956 مشاور سازمان برنامه ايران بود و طي سال هاي 1960 - 1958 نيز در كالج اكسيدنتال لوس آنجلس و نيز دانشگاه كاليفرنياي لوس آنجلس تدريس مي نمود. در ايران نيز به عنوان يكي از اساتيد انستيتوي بروكينگز فعاليت داشت تا اين كه در سال 1961 به سمت وزير بازرگاني و گمركات ايران منصوب گرديد. قبل از مشغول به كار شدن در سمت فوق الذكر در واشنگتن به سال 1962، مدت كوتاهي نيز به عنوان وزير دارايي فعاليت كرد.
آموزگار مؤلف آثاري است تحت عناوين، «كمك فني در تئوري و عمل (1966)، تشكيل سرمايه و منابع مالي توسعه (1971)، و ايران: بررسي اقتصادي (1977) ؛ وي همچنين به طور مشترك كتاب ديگري را تحت عنوان «ايران: توسعه اقتصادي تحت شرايط دوگانه» (1971)1ايران: توسعه اقتصادي تحت شرايط دوگانه» (1971) (كتاب)، 4 تأليف نموده است.
آموزگار 59 ساله است و به زبانهاي فرانسه و انگليس به رواني تكلم مي كند. او با يك آمريكايي ازدواج كرده است.
16 اكتبر 1978 - 24/7/57
آموزگار، جهانگير - 11
خيلي محرمانه
جهانگير آموزگارمدير اجرايي صندوق بين المللي پول و نايب رئيس بانك بين المللي عمران و توسعه
عنوان خطاب: آقاي سفير
جهانگير آموزگار، برادر نخست وزير اسبق ايران (از اوت 1977 تا اوت 1978) از سال 1962 تا سال 1976 وزير مختار امور اقتصادي سفارت ايران در واشنگتن بود. قبل از انتصاب به اين سمت در سال 1962، وي مدت كوتاهي در سمت وزير دارايي فعال بود. آموزگار گهگاه از آمريكا انتقاد مي كند، ولي اصولاً با اين كشور برخوردي دوستانه دارد. اگرچه از سال 1973 در صندوق بين المللي پول فعاليت داشته است، ولي هنوز هم با تهران روابط كاري بسيار نزديك و صميمانه اي دارد. او كه يك اقتصاددان مجرب است، گاهي با تمركز بيش از حد نياز بر مسائل جزئي، موضوعات عمده را ناديده مي گيرد. وي فردي خودپسند است و چنانچه با مخالفت يا بي اعتنايي مواجه شود، عصباني و آتشين مزاج مي گردد.
آموزگار معتقد است كه تنها راه حل مسئله بي ثباتي پول جهان، عزم راسخ و هماهنگ قدرت هاي عمده اقتصادي در راستاي نيل به سياست هاي منسجم و بسيط مالي و پولي است كه زمينه ساز رشد غير تورم زا مي گردد. او اعتراف مي كند كه اين گونه هماهنگي موجب از دست رفتن بخشي از حاكميت ملي خواهد شد، ولي پيش بيني مي كند كه در صورت فقدان اين تلاش مشترك، بي ثباتي پيوسته مانند پول ملي در دوره هاي فلاكت و سختي به جريان مي افتد. آموزگار، از دانشگاه واشنگتن سياتل و نيز دانشگاه كاليفرنياي لوس آنجلس در رشته اقتصاد به ترتيب ليسانس و دكترا گرفت. از سال 1969 تاكنون نايب رئيس بانك بين المللي عمران و توسعه بوده است. كتب ذيل را تحت عناوين، كمك فني در تئوري و عمل (1966) ، تشكيل سرمايه و منابع مالي توسعه (1971) ، و ايران: دورنماي اقتصادي (1977) به رشته تأليف در آورده است. او كتاب ايران: توسعه اقتصادي تحت شرايط دوگانه را نيز به صورت مشترك تدوين نموده است (1971). او به زبان فرانسه و انگليسي تكلم مي كند. آموزگار 59 ساله است.
19 اكتبر 1978 - 27/7/57
آموزگار، كورس -1
خيلي محرمانه
كورس آموزگار، وزير مسكن
كورس آموزگار وزير مسكن و عمران منصوب در سال 1970، فردي است 45 ساله و برادر جوانتر جمشيد آموزگار وزير دارايي، مي باشد. كورس دوران تحصيلات ابتدايي و متوسطه را در تهران دانشكده پلي تكنيك تهران در سال 1954 فارغ التحصيل شد. پس از آن وارد دانشگاه واشنگتن شد و در آنجا در رشته مهندسي راه و ساختمان درجه دكتر گرفت؛ برادر ديگر او يعني جهانگير سرپرست هيئت اقتصادي در سفارت ايران در واشنگتن مي باشد.
در سال 1961، او به سمت رئيس دفتر فني سازمان برنامه و در سال 1964 به سمت معاونت امور اجرايي وزارت مسكن و عمران منصوب گرديد. در همان سال وي به عنوان يكي از همراهان آيزنهاور به آمريكا سفر كرد. به محض مراجعت به ايران در سال 1965، معاون ارشد وزارت مسكن و عمران شد، و در سال 1967 به عنوان يكي از اعضاي هيئت ايراني به كنفرانس آب براي صلح راه يافت. در سال 1969 او به سمت معاونت وزارت كار و مدير سرپرست سازمان بيمه هاي اجتماعي درآمد و تا زماني كه به سمت وزير مسكن و عمران منصوب نشده بود، در آنجا به وظيفه پرداخت.
آموزگار اطلاعات مهندسي و تجارب اداري بسياري را به وزارت مسكن و عمران وارد كرده است، ليكن اخيراً به دليل عدم كفايت اداري اين وزارتخانه از طرف شاه مورد انتقاد قرار گرفته است. در برخورد با سفارت، وي هميشه مفيد واقع شده و از مدتي كه در آمريكا گذرانده است اظهار رضايت مي كند. در همان حال وي فردي متكبر، با حالت تهاجمي، بسيار حساس و «وسواسي» است، بيش از حد نگران حيثيت خود مي باشد و از پيشرفت و تحرك زياد در حرفه سياسي خود دچار اضطراب مي گردد. تمايل وي به تقويت حرفه سياسي اش گاهي نسبت به احساسات مثبت وي در رابطه با آمريكا ارجحيت يافته است. آموزگار متأهل و به زبان انگليسي مسلط است.
مي1972 - ارديبهشت 1351
اتابكي، رحمت الله - 1
خيلي محرمانه
رحمت الله اتابكي نمايندأ دائمي ايران در دفتر اروپايي سازمان ملل متحد واقع در ژنو
رحمت الله اتابكي كه به عنوان نمايندأ دائمي ايران در دفتر اروپايي سازمان ملل واقع در ژنو منصوب گرديده، حدود 37 ساله است كه در وزارت امورخارجه به كار مشغول مي باشد. در حرفه اي بي فروغ و خصوصاً فاقد كارآيي، او مدارج ترقي را پشت سرگذارده و علت اين امر امتيازهاي خاص بوده است نه شايستگي و صلاحيت فردي. به نظر مي رسد كه اصولاً شيفته و مفتون امريكا مي باشد.
اتابكي، نوأ علي اصغرخان اتابك، وزير معروف دورأ قاجار و نخست وزير ناصرالدين شاه، در سال 1903 در تهران ديده به جهان گشود. او از دانشكدأ علوم سياسي دانشگاه تهران فارغ التحصيل گرديد. ابتدا در سال 1930 وارد وزارت دادگستري شد، ولي يك سال بعد به وزارت خارجه پيوست و در كتابخانه و دفتر ثبت و نيز ادارأ حقوقي به كار پرداخت. در سال 1934 به عنوان وابسته به برن اعزام گرديد و در سال 1939 به عنوان نمايندأ علي البدل در كنفرانس كار اتحاديأ ملل شركت نمود. از سال 0491 تا 1943 ابتدا در ادارأ كنسولي وزارت خارجه و سپس بخش اداري به كار پرداخت. از سال 1943 تا 1948 كنسول ايران در بيروت شد. براي پنج سال بعد، وي در سمت هاي مختلفي در وزارت خارجه (معاون رئيس ادارأ امنيتي، معاون رئيس بخش اداري، رياست اداره پنجم سياسي و مديركل امور اداري) كار كرد.
وي در سال 1953 و براي مدتي كوتاه در مقام نمايندأ دائمي ايران در دفتر اروپايي سازمان ملل متحد در ژنو و نيز سركنسول ايران فعاليت داشت. در سال 4591 اتابكي رايزن ايران در لبنان و در سال 1956 سفير ايران در آن كشور شد. در محافل ديپلماتيك و اجتماعي بيروت شايعات بسياري در مورد او بر سر زبانها بود. بين كنسول سفارت فاضل هندا (FADEL HANDA) و سفير اختلافي در گرفت (و بنا به اعتقاد ناظران هندا بسيار تواناتر بود). علاوه بر اين، اتابكي از رئيس جمهور وقت لبنان كاميل شمعون تا بدان حد حمايت مي كرد كه پس از تغيير دولت آن كشور، خود را كاملاً بي دفاع مي ديد. سفير آمريكا نسبت به توانائيهاي اتابكي اعتقاد چنداني نداشت و حتي گمان مي كرد كه وي يكي از جيره خواران انگليس است. پس از مراجعت به تهران، اتابكي در ژانويه 9591 به عضويت شوراي عالي سياسي درآمد، در كابينأ ماه ژوئن منوچهر اقبال وزير كشور شد و (در حال حاضر) يعني ماه دسامبر نيز به عنوان آجودان غيرنظامي شاه فعال مي باشد. تنها صلاحيت هاي وي در احراز مقام وزارت كشور عبارت بودند از روابط خوب و تا حدي مرموز وي در دربار شاه. او وزيري كاملاً انعطاف پذير بدون هيچ گونه صلاحيت يا استعدادي خاص بود. او (و شخص اقبال) به دليل سوء مديريت در انتخابات 1960 مقصر قلمداد شد و ديري نگذشت كه به وزارت خارجه بازگشت. از سال 1962 تا سال 1967 هم به عنوان سفير ايران در اطريش و هم به عنوان نمايندأ دائمي ايران در آژانس بين المللي انرژي اتمي فعاليت داشت. بنا به گزارشهاي موجود، در وين نيز بين اتابكي و اعضاي سفارت ايران مشكلاتي بروز كرده بود. سفير اتابكي مردي است نسبتاً بلند قامت، با گونه اي برجسته، پوستي زيتوني رنگ و موهاي پر پشت. او با يكي از برادرزاده هاي نخست وزير فقيد، فضل الله زاهدي، ازدواج كرده و لذا با وزير امورخارجه يعني اردشير زاهدي فرزند فضل الله نسبت دارد. اتابكي به امريكا، اروپا و خاورميانه سفر كرده است. او در سال 1966 دچار حمله قلبي شد. علاوه بر زبان مادري يعني فارسي به زبانهاي انگليسي و فرانسه نيز تكلم مي كند.
ژوئن 1968 - خرداد 1347
احمدي، احمد - 1
زمان و مكان: 4 ژانويه 1968 - 14/10/64، محل اقامت سفير.
بدون طبقه بندي
صورت مذاكرات شركت كنندگان: دكتر احمد احمدي، معاون، وزارت منابع طبيعي ويليام هلسث، دبير اول سفارت
موضوع: انتصاب احمدي
بعدازظهر روز 4 ژانويه، احمدي به عنوان معاونت وزير در امور پارلماني و معاونت حيات وحش و آبزيان وزارت جديدالتأسيس منابع طبيعي به حضور شاه معرفي شد. وي گفت وزارت فقط چهار معاون خواهد داشت و در حال حاضر سه تن از آنها تعيين شده اند. (همسر احمدي از روي شوخي گفت كه «شوهر معاون حيوانات وحشي است». )
وقتي از احمدي پرسيدم آماده ديدارهاي تبريك گويي شده است، گفت: «نه، لطفاً هنوز نياييد، صبر كنيد تا دفتر و صندلي داشته باشم. » وي گفت اولين مشغله وزارت جديد، يافتن محلي براي كار است. او گفت از چند هفته پيش خبردار بود كه براي اين شغل مطرح شده است، ولي تا روز معرفي اش (4 ژانويه) تأييد از بالا نيامده بود.
احمدي از فارغ التحصيلان كرنل است. به نظر مي رسد مردي بي تكبر و چهل ساله باشد. دو دختر دارد، كه يكي كلاس ششم و ديگري كلاس چهارم است استيو استفانيد او را به خوبي مي شناسد، و با ارسال نسخه اي از همين يادداشت، از استيو خواسته شده است اطلاعات مفيد خود درباره احمدي، منجمله ارزيابي از توان هاي اين شخص، بخصوص درباره شغل جديدش را به ما بدهد.
احتمالاً قابل ذكر است كه مري احمدي (همسر احمدي) آمريكايي است و فرزندان آنها در حال حاضر به مدرسه بين المللي تهران ، يعني ايران زمين مي روند و قبل از اين هم به مدرسه كاميونيتي (مدرسه آمريكائيها - م) مي رفتند، كه هر دوي اين مدارس شيوه تدريس آمريكايي دارند. دكتر احمدي لااقل در سه سال اخير معاونت مديريت مؤسسه KWPA مستقر در تهران را به عهده داشته است. او معاون رضا انصاري بود و وحيدي وي را نگهداشت.
آر. اچ. هارلان
پاورقي