E-mail:shayanfar@kayhannews.ir

جمشيدآموزگار يك مدير لايق نيست

آموزگار ، جمشيد - 33
جمشيد آموزگار وزير كشور و امور خدمات شهري
خيلي محرمانه
عنوان خطاب: آقاي وزير
در 27 آوريل 1974، جمشيد آموزگار 50 ساله، وزير كشور و امور خدمات شهري گرديد. وي قبلاً و از سال 1965 سمت وزير دارايي را عهده دار بود. وي از ديرباز از مديران بين المللي صنعت نفت ايران و مذاكره گر اصلي آن در اوپك بوده است. در ژانويه 1974 به رياست كنفرانس اوپك برگزيده شد. آموزگار باهوش، خوش بيان و مذاكره گري جذاب و جدي است. وي نسبت به آمريكا روش دوستانه اي دارد، ولي تلاش مي نمايد از اتخاذ هر موضعي كه ممكن است در اثر آن به وي برچسب امريكايي بودن زده شود، اجتناب ورزد. وي در سال 1972 از شوروي و آمريكا بازديد نمود.
آموزگار داراي مدارج تحصيلي در بهداشت عمومي و مهندسي بهداشت از دانشگاه كرنل و دكتراي مهندسي هيدورليك از دانشگاه واشنگتن مي باشد. وي در مناصب وزارت كار، كشاورزي و بهداشت خدمت كرده و در هر يك از اين مناصب پويايي، طرفداري از مدرنيزه كردن و تنفر خود را از فساد نشان داده است. وي به داشتن شخصيتي سالم و قدرتمند شهرت دارد.
آموزگار فردي آرام و خوش برخورد و خونگرم مي باشد و داراي شخصيتي خوشايند است. او قادر است در مورد هر موضوعي باهوش و درايت مباحثه كند. او و همسرش كه يك زن آلماني الاصل انگليسي زبان است، فرزندي ندارند. آموزگار سه برادر دارد و هر از چند يك بار از هر چهار نفر آنها براي خدمت در امور دولتي دعوت شده و مي شود. جهانگير رايزن امور اقتصادي سفارت ايران در واشنگتن است ؛ كورس اخيراً وزير مسكن شده بود (تا آوريل 1974)؛ و هوشنگ رئيس بخش اطلاعات دبيرخانه اوپك بوده است (تا نوامبر 1973). آموزگار انگليسي را عالي و آلماني نيز صحبت مي كند.
11 اكتبر 1974 - 19/7/53
آموزگار، جمشيد - 34
جمشيد آموزگار
خيلي محرمانه
دريافته ام كه آموزگار تا حدي بيش از آنچه بيوگرافي هاي اداري نشان مي دهند، حساس تر و ملي گراتر مي باشد. متوجه شده ام كه وي نسبت به هرگونه بي اعتنايي شخصي احتمالي بشدت حساس مي باشد (وي حتي از ديويد راكفلر رنجيده خاطر شده است) و وقتي مسئله اي كه از نقطه نظر احساسات ملي گرايانه وي حساس است، مطرح مي شود، ممكن است سريعاً حالت متعارف خود را از دست بدهد. گاهي از خود مي پرسم آيا ممكن است طرفداري وي از امريكا نوعي قيافه گرفتن باشد تا خشم نهاني خود را نسبت به نوعي بي اعتنايي كه ممكن است در طي دوران تحصيلش در امريكا صورت گرفته باشد، بپوشاند. آموزگار قيافه اي تيره دارد و فكر مي كنم در طول مسافرتهايش در داخل ايالات متحده در مواردي با مشكلات نژادي مواجه بوده است. وي نظير تمامي وزراي ديگر، خدمتگذار كوشاي تمايلات شاه مي باشد، اما در مواردي كه مي توان درباره مسائلي بحث كرد كه شاه هيچ نقطه نظري در آن مورد ندارد و يا مسائلي كه از اهميت چنداني برخوردار نيست، وي نامي از شاه نمي برد تا بدين ترتيب براهميت ديدگاههاي خود بيفزايد. يكي از اين موضوعات مشكل قديمي اموال مازاد و يا اجاره اي مي باشد كه با ايالات متحده درگيري دارد. اگرچه بارها به صورت مورد به مورد براي وي شرح داده شده است، ولي او از پذيرفتن آن امتناع مي ورزد و مطالب خود را تكرار مي كند. مطالبي كه بارها عدم صحت آن به صورت مستند براي زيردستان و همكاران وي به اثبات آموزگار رسيده است.
همچنين با معشوقه اش به تفريح مي پردازد و تنها چيزي كه در مورد آن مي دانم اين است كه چنين شخصي وجود دارد و حتي وجود وي براي همسر آموزگار قابل تحمل مي باشد.
لهفلدت 18 مارس 1975 - 27/12/53
آموزگار، جمشيد - 35
يادداشت براي كاردار
12 ژوئن 1975 - 22/3/54
موضوع: مصاحبه آقاي روان (Rowan) جمشيد آموزگار
كارل گفت به هنگام مصاحبه با آموزگار، آموزگار به وي گفت منتظر افزايش 20 درصد در قيمت نيز در پاييز امسال باشم.
آموزگار همچنين گفته است كه هركسي را در غرب تشويق كرده است تا ثابت نمايند كه ارزش دلار از ابتداي ژانويه 1974 تا سپتامبر 1974 به ميزان 30 درصد كاهش نيافته است. وي از اين جريان به عنوان نمونه اي از وخامت قدرت خريد يك بشكه نفت كه بر حسب دلار به فروش مي رسد، ياد كرد.
سومين نكته اصلي مطرح شده توسط آموزگار در اين مصاحبه با روان: لحن وي با حالتي چون كينه نژادي تغيير يافت ؛ به عبارت ديگر، آموزگار با نگاه به روان گفت آيا مي دانيد آنچه كه واقعاً آنها را نسبت به افزايش بهاي نفت و كسب پول از نفت خودمان به عنوان يك منبع طبيعي خشمگين مي سازد، اين است كه آنها از مشاهده رشد ما و احتمال اين كه آنها را در موضع ضعيفي در جهان قرار دهيم، بيزار هستند. طبق اظهارات كارل، آموزگار به اختلافات بين ما، منظور ايرانيان و اعراب، از يك طرف و نژادهاي چشم آبي و بور در جهان از طرف ديگر اشاره كرد. مارلين و. رميك كفيل كارمند روابط عمومي
آموزگار، جمشيد - 36
جمشيد آموزگاروزير كشور و امور خدمات شهري
عنوان خطاب: آقاي وزير
جمشيد آموزگار كه 52 ساله مي باشد از آوريل 1974 تاكنون وزير كشور و امور خدمات شهري بوده است. وي قبل از آن به مدت 9 سال وزير دارايي بوده است. آموزگار يكي از صاحب نظران پيشرو ايران در مورد مسائل بين المللي نفت و طرف اصلي مذاكره در سازمان كشورهاي صادركننده نفت ( اوپك) مي باشد. وي در ژانويه 1974 به عنوان رئيس كنفرانس اوپك انتخاب گرديد و در دوم سپتامبر 5719 در زمينه قيمت نفت در مجمع عمومي سازمان ملل سخنراني نمود.
آموزگار مدارجي تحصيلي در زمينه بهداشت عمومي و مهندسي بهداشت از دانشگاه كرنل و دكتراي مهندسي هيدروليك از دانشگاه واشنگتن دارد. وي تصدي وزارتخانه هاي كار، كشاورزي و بهداري را عهده دار بوده و در هر يك از آنها پويايي و حركت به سمت مدرنيزاسيون ايجاد كرده است. آموزگار فردي باهوش، خوش بيان و مذاكره كننده اي جذاب و جدي مي باشد. وي به داشتن شخصيتي سالم و قدرتمند اشتهار دارد. نسبت به ايالات متحده نظرات مساعدي دارد.
آموزگار سه برادر دارد و هرچهار نفر آنها هرازچندگاه براي كار در بخش عمومي دعوت شده و مي شوند. جهانگير رايزن امور اقتصادي در سفارت ايران در واشنگتن است ؛ كورس تا اين اواخر (تا آوريل 1974) وزير مسكن بود؛ هوشنگ تا قبل از نوامبر 1973 رئيس بخش اطلاعات دبيرخانه اوپك بوده است. آموزگار در ژوئيه 1975 علاوه بر سمت وزارت و مسئوليت هاي بين المللي خود به دبيركلي دفتر اجرايي حزب رستاخيز ايران ( حزب ايران نوين سابق كه براي بيش از يك دهه حاكم ايران بوده است) برگزيده شد.
آموزگار فردي آرام و خوش برخورد با شخصيتي خونگرم و خوشايند مي باشد و مي تواند در مورد هر موضوعي با درايت گفتگو كند. وي با يك زن آلماني ازدواج كرده است و فرزندي ندارند. خانواده آموزگار انگليسي را عالي و به زبان آلماني نيز صحبت مي كنند.
17 سپتامبر 1975 - 27/6/45
آموزگار ، جمشيد - 27
جمشيد آموزگار وزير مشاور در امور حزب رستاخيز ايران (از اكتبر 1967)
خيلي محرمانه
عنوان خطاب: آقاي وزير
براي بيش از يك دهه جمشيد آموزگار مناصب بالايي از جمله وزيركار، كشاورزي، بهداري، دارايي و كشور، در دولت ايران داشته است. وي همزمان با تصدي اين مشاغل، مشاور اصلي شاه در امور نفتي و طرف مذاكره از جانب كشور خود در اوپك بوده است. وي به عنوان سرپرست هيئت اعزامي به اجلاسيه آتي وزرا در كنفرانس همكاري هاي بين المللي اقتصادي ، ديدگاههاي شاه را درباره موضوعات مطروحه منعكس خواهد نمود.
موضوعات كنفرانس
ايران از اين به بعد درصدد حفظ قدرت خريد نفت خود از طريق وضع تعرفه (ارتباط دادن قيمت نفت به تورم) نخواهد بود. خود آموزگار معتقد است كه تعرفه هاي قيمت نفت كه يك هدف غير عملي و نامناسب مي باشند و روش خوب، دستيابي به موافقتنامه در مورد فرمولي است كه موجبات افزايش تدريجي قيمت نفت را تا رسيدن و يا تساوي با هزينه منابع انرژي جايگزين، فراهم آورد. لذا وي تصور مي كند تحقيق براي يافتن چنين منابعي يكي از مهم ترين نيازهاي دو دهه آينده خواهد بود. وي يادآور شد كه اگر محرك اقتصادي كمي در اين مورد وجود داشته باشد، چنين تحقيقاتي پيشرفت چنداني نخواهد داشت. به عقيده وي تنها راه ايجاد چنين محركي، نزديك كردن قيمت نفت به قيمت چنين (منبع انرژي - م) جايگزيني مي باشد.
آموزگار معتقد است پيشنهاد UNCTAD در مورد يك صندوق مشترك تأمين مالي خريد موجودي هاي معلق مورد نياز براي حمايت از قيمت هاي مورد نظر كالاها، به طور كلي ايده خوبي است، ولي موجب مي شود ايران سهميه تعهدي خود را به صندوق ويژه اوپك قطع نمايد. وي پيش بيني مي كند در راه رسيدن به توافق خريد ذخاير معلق، مشكلات بزرگي وجود داشته باشد. به عقيده وي، صندوق مشترك بايستي براي تسهيل مشكلاتي كه در اثر تغيير قيمت كالاها ايجاد مي شود، مورد استفاده قرار گيرد.
آموزگار از پيشنهاد امريكا در مورد صندوق انرژي استقبال مي كند؛ ولي تكرار مي نمايد هر نوع كمكي از جانب ايران، از محل سهميه ايران در صندوق ويژه اوپك كسر خواهد شد. در مورد مسئله ديركرد پرداخت وامها، وي با بخشيدن بدهي ها بشدت مخالف است و اظهار مي دارد كه سوابق ناخوشايندي به دنبال خواهد داشت، اما انعطاف نشان داده و در مورد «rollover» و يا «تمديد» آن براي كشورهاي پيشرفته كه تحت فشار قرار دارند، ايده خوبي دارد، نهايت اين كه وي با هر تصميمي كه در كنفرانس اتخاذ گردد، همراهي خواهد نمود.
نقش محلي
آموزگار در سال 1976 در دومين كنگره حزب رستاخيز ايران ( حزب ايران نوين سابق) كه براي بيش از يك دهه حزب حاكم ايران بوده است، به سمت دبيركلي آن انتخاب شد. وي در اين سمت بر 1200 همكار حزبي تمام وقت و 300 دفتر مركز حزبي و 50000 شعبه حزبي نظارت عاليه (حزب حدود 5 ميليون عضو دارد) و در هيئت دولت نيز يك كرسي دارد. با اين حال، چنين موقعيتي به وي يك پايگاه سياسي در صحنه داخلي ايران نداده است ؛ وي اين سمت ها را در دست دارد، زيرا علاوه براين كه شاه وي را انتخاب كرده است وي از اعتماد دستگاه سلطنتي برخوردار است.
اطلاعات شخصي
آموزگار كه بدعتگزار ايده نتيجه گرايي مي باشد، يكي از تكنوكراتهاي بي شماري است كه شاه براي مدرن كردن ايران مورد استفاده قرار داده است. وي در رشته بهداشت عمومي و مهندسي بهداشت از دانشگاه كرنل مداركي گرفته و دكتراي مهندسي هيدروليك خود را ازدانشگاه واشنگتن دريافت كرده است. آموزگار با 53 سال سن، مرد مرتب، آرام و مؤدب مي باشد و شخصيتي صميمي و خوشايند دارد. وي مي تواند تقريباً درباره هر موضوعي به انگليسي سليس و زبان آلماني با درايت گفتگو كند.
سوابق برجسته
65 - 1964: وزير بهداري
74 - 1965: وزير دارايي
76 - 1974: وزير كشور و امور خدمات شهري
اكتبر 1974 تاكنون: وزير مشاور در امور حزب رستاخيز ايران
16 مي1977 - 26/2/56
آموزگار، جمشيد - 38
محرمانه
صورت مذاكرات شركت كنندگان: جمشيد آموزگار، دبيركل حزب رستاخيز جان دي. استمپل، كارمند سياسي، پنج رهبر سياسي جوان آمريكايي كه از ايران بازديد مي نمايند.
زمان و مكان: يكشنبه، 22 مي1977 - 1/3/56، دفتر آقاي آموزگار
موضوع: سياست هاي ايران - نقش حزب رستاخيز
آموزگار براي تشريح حزب رستاخيز موافقت كرد كه 5 رهبر جوان سياسي آمريكايي را كه از ايران ديدار مي كنند، بپذيرد. موضوع بحث به زندگي سياسي ايران، فلسفه سياسي و چشم اندازه هاي آينده كشيد. آموزگار رك و صريح بود و به سؤالات به خوبي پاسخ گفت. او از خود دانش وسيعي در مورد نحوه عملكرد سيستم احزاب سياسي ايران نشان داد و توجه پنج رهبر جوان سياسي بسيار جلب شده بود. در ذيل نقطه نظرات جديد يا برجسته اي كه وي ابراز داشت، مي آيد.
سازمان حزب
آموزگار گفت حدود 50000 شعبه حزبي در 468 منطقه تقسيم شده اند كه در حال حاضر مشغول انتخاب شوراها مي باشند. آموزگار در رابطه با زماني كه طول خواهد كشيد تا كادر مركزي سازمان حزب تكميل شود، بسيار بدبين تر از هريك از مقامات سطح بالاي حزب كه قبلاً با پنج رهبر سياسي جوان ملاقات داشته اند، بود. آموزگار تصور مي كرد كه ساختار اوليه در يك سال و نيم آينده روشن خواهد شد، ليكن ماشين حزب براي سه تا چهار سال آينده عمل نخواهد كرد. او و رهبران سياسي جوان نظريات بسيار منفي در مورد مشكلات ترغيب افراد به عضويت در يك حزب سياسي ابراز داشتند و عنوان نمودند كه در اين رابطه سيستم تك حزبي ايران خيلي با سيستم دو حزبي ايالات متحده تفاوت نخواهد داشت.
ارتباط دولت با حزب
آموزگار درگير شدن حزب با دولت از طريق كميته سياسي حزب رستاخيز را تشريح نمود. وي در پاسخ به سؤالي توضيح داد كه چگونه حزب درگيري فيمابين يك وزير و مجلس راه حل و فصل مي نمايد. چنانچه اختلاف شديدي بين يك وزير كابينه و مجلس بر سر قوانين پيشنهادي وجود داشته باشد، موضوع به كميته سياسي حزب رستاخيز كشانده خواهد شد كه تلاش خواهد نمود تا موضوع را حل و فصل نمايد. اگر اين امر غيرممكن شود، كميته موضوع را به اطلاع شاه خواهد رساند و توصيه خود را نيز ارائه خواهد كرد.
شاه مي تواند كه يا به وزير دستور دهد كه اقدام نمايد، يا او را از كار بركنار نمايد و يا تلاش خواهد كرد كه به مجلس بقبولاند كه اشتباه مي كند.
تأثير حزب رستاخيز
آموزگار در پاسخ به سؤالي درخصوص تأثيرات حركت از يك سيستم چند حزبي به سوي يك سيستم تك حزبي گفت كه تأثير اصلي كاهش خصومت هاي سياسي بوده است، خصوصاً در مناطق روستايي كه خصومت هاي شخصي در سيستم قديمي به خصومتهاي حزبي تبديل شده بودند. اعضاي حزب مخالف هيچ اميدي به مشاركت در دولت نداشتند، در نتيجه آنها فقط به خاطر نفس مخالفت اقدام به مخالفت مي كردند. اكنون اين گونه مخالفت صورت نمي گيرد و مسائل شخصي به مسائل حزبي تبديل نمي شوند، چنانكه يك هرم سازماني وجود دارد كه اين نوع مباحث را حل و فصل مي نمايد و آن را از سيستم سياسي خارج مي سازد.
فلسفه سياسي
آموزگار به آرامي درخصوص اميد شاه به اينكه قبل از ترك سلطنت به نفع پسرش، سياست به صورت نهادي درآيد، صحبت كرد. شاه به آموزگار گفته است كه حزب رستاخيز حداكثر 10 تا 15 سال فرصت دارد تا كشور را آماده مشاركت در جريان حزب سياسي به صورت مؤثري بنمايد. شاه براي اينكه اجازه دهد ايران به چنگ «افراد حقير» بيفتد كه اصلاً علاقه اي به ايران ندارند، هيچ گونه قصدي ندارد. بنابراين حزب رستاخيز تلاشي براي استقرار يك چهارچوب آموزشي - عملياتي براي تعليم مردم به مشاركت است.
آموزگار گفت تاكنون نتايج نامنظم بوده است، ولي تفهيم يك چنين هدف جاه طلبانه اي زمان زيادي مي برد. هنگامي كه از آموزگار درخصوص «جناحها» سؤال شد، وي پاسخ داد كه اين امور مربوط به افراد پيشرفته تري مي باشد كه ايده هايي براي كمك دادن دارند و گفت كه فقط 50000 نفر در دو جناح فعال هستند. او اشاره كرد كه جناحها ايده هايي براي 22 كميته حزب رستاخيز ارائه مي كنند كه هريك محدوده زندگي ملي مختلفي را دنبال مي نمايند و جريان روشنفكري فعلي حزب رستاخيز را هدايت مي نمايد.
آموزگار، جمشيد - 39
آقاي سوليوان عزيز
تهران، 16 اوت 1977 - 25/5/56
براي پيامي كه از جانب ونس، وزير امورخارجه، به من رسانديد تشكر مي كنم. پاسخ آن را از طريق سفارت خود در واشنگتن ارسال نموده ام.
در اين موقعيت مايلم به احترام تمام از تبريكات محبت آميز شما قدرداني نموده و بهترين آرزوهاي خود را براي شادي كارمندانتان و موفقيت در پيشبرد پيوندهاي قلبي دوجانبه بين دو كشورمان ابراز نمايم.
دوستدار شما جمشيد آموزگار نخست وزير ايران
عاليجناب آقاي ويليام اچ. سوليوان
سفير ايالات متحده آمريكا تهران
آموزگار ، جمشيد - 40
تاريخ: 23 اوت 1977 - 1/6/1356
سرّي
از: جان سيدل
يادداشت براي: سفير
موضوع: نظراتي در مورد شخصيت هاي كابينه
نظرات زير از منبع موثقي كه دسترسي خوبي به درون كابينه دارد، دريافت شده است
1- آموزگار، نخست وزير، يك مدير لايق نيست. براي مثال وي وزارت دارايي را به نحو بدي اداره كرد و بدون توجه به جزئيات يا كارايي حداكثر، تمايل به اجتناب ورزيدن از مشكلات متعارف مديريت و اداره امور وزارتخانه داشت. زماني كه وي وزير كشور بود، هرگز با استانداران ملاقات نكرد، كه به نحو قابل توجهي چشمگير بود. در زمان دبيركلي حزب رستاخيز، وي شخصاً دستاورد بسيار كمي داشت. او باهوش و سخنراني ماهر و از حمايت قوي برخي افراد برخوردار است و از جانب برخي ديگر مورد تنفر شديد واقع است. زيردستان و همتاهاي وي يا وي را بسيار تحسين مي نمايند و يا از وي تنفر دارند. او به هيچ اقدامي كه ممكن است خشم شاه را برانگيزد، دست نمي زند و تا آنجايي كه امكان پذير است به طور كامل و بي هيچ گونه انتقادي، كمر به خدمت شاه بسته است. او شخصاً «خسيس»، گوشه گير و اكثر اوقات مخرب و فرساينده است. وي بدون توجه به سوابق تحصيلي، اصلاً روشنفكر نيست. (نظريه: ممكن است طرفداري منبع ما از انصاري ، بشدت نظر وي در مورد آموزگار را تحت تأثير قرار داده باشد. )