بررسي معيار انتخاب وزرا و مديران در دولت جديد انتظارات مردم از كابينه دهم

ايرج نظافتي
دهمين دوره انتخابات رياست جمهوري با شور و هيجانات خاص خود و برخي حواشي تأمل برانگيز آن به پايان رسيد و اينك زمان انتخاب كابينه رييس جمهور منتخب فرا رسيده است.
اين روزها يكي از موضوعات قابل بحث در ميان بسياري از كارشناسان و تحليل گران سياسي و اقشار مختلف مردم انتخاب وزرا در دولت دهم است، به گونه اي كه هر فردي به فراخور ديدگاه خود به اظهارنظر مي پردازد و انتظاراتي را از دولت جديد مطرح مي كند.
مي گويند گذشته چراغ راه آينده است، بر همين اساس عمده انتظار مردم و صاحب نظران از رييس جمهور منتخب اين است كه با توجه به مسايل و مشكلات گذشته ياران همراهي را براي حضور در كابينه انتخاب نمايد كه در وهله اول به دنبال رفع مشكلات اقتصادي و معيشتي مردم باشند و در مراحل بعدي به سامان دهي اوضاع فرهنگي و اجتماعي بپردازند. تغيير و تحولات گسترده در سطوح مديران كارآمد و انتخاب افرادي كه به هر دليلي توانايي حضور در دولت را ندارند نه تنها مي تواند دولت را در رسيدن به آرمان هاي مدنظرش بازدارد بلكه ضربه اي بر پيكره اجراي كشورمان محسوب مي شود و رييس جمهور منتخب بايد اين موارد را مدنظر قرار دهد.
دولت نهم بدون شك داراي نواقص و اشكالاتي بود كه بايد در دولت دهم تمامي آن موارد اصلاح گردد، چراكه كابينه قوي و توانمند از يك طرف مي تواند به خوبي كشور را در مسير توسعه پايدار قرار دهد و تحقق اهداف بلندي همچون سند چشم انداز 20ساله را عينيت ببخشد و از طرف ديگر جايگاه داخلي و خارجي ايران اسلامي را ارتقا دهد.
انتظارات مردم
محمود احمدي نژاد به عنوان منتخب مردم در دهمين دوره رياست جمهوري در روز 22خرداد ماه جاري حدود 5/24ميليون رأي ملت را به خود اختصاص داد. حال شنيدن و خواندن سخنان و خواسته هاي مردمي كه به ايشان رأي داده اند و حتي آناني كه به احمدي نژاد رأي ندادند از رييس جمهور دولت دهم مي تواند دولت را در انتخاب همراهان خود در كابينه ياري نمايد. «محمودرضا عباسي» راننده تاكسي است و در مسير ميدان امام خميني به ميدان هفت تير به مسافركشي اشتغال دارد، در پاسخ به سؤالم درباره انتظارش از دولت جديد، مي گويد: «بنده از صبح تا شب با مردم سر و كار دارم و اقشار مختلفي از مردم از جمله باسواد و بي سواد، كارمند و كارگر و... مسافر من مي شوند و معمولاً در برخي مواقع درد دل آنها باز مي شود و حرف هايي درباره خواسته هاي خود از دولت را مطرح مي كنند، در اين ميان عمده درخواست مردم از دولت جديد رفع معضل بيكاري است، برخي از وضعيت بيكاري فرزند يا برادرشان بسيار نگران هستند.»
اين راننده تاكسي در تهران مي گويد: «به نظر من اگر وضعيت بيكاري را بتوانند حل كنند قطعاً مشكلات معيشتي و اقتصادي هم مرتفع خواهد شد چون ريشه تمام معضلات اجتماعي از جمله فقر، فساد و اعتياد از بيكاري نشأت مي گيرد و مسئولان جديد بايد تمام توان خود را براي اين مسئله به كار ببندند.»
احسان كربلايي، در شهر جديد انديشه مغازه سوپرماركت دارد، و مي گويد: «دولت جديد بايد رفع مشكلات اقتصادي مردم را در اولويت برنامه هاي خود قرار دهد و به فكر ايجاد اشتغال براي جوانان باشد.»
رجب زاده، نيز مغازه بنگاه معاملات ملكي دارد معتقد است: «دولت جديد بايد وضعيت مسكن در بخش هاي اجاره و خريد را سامان دهي كند، الان كه فصل تابستان است بسياري از صاحب خانه ها بدون هيچ دليلي قيمت اجاره خانه ها را بالا برده اند، به شكلي كه بسياري از زوج هاي جوان توان اجاره يك واحد 40متري آپارتماني را ندارند.»
خانم كماليان، خانه دار است، درباره انتظارش از دولت جديد مي گويد: «درحال حاضر دو فرزند پسر دارم كه بيكار هستند، يكي تازه از دانشگاه فارغ التحصيل شده و ديگري هم خدمت سربازي را به پايان رسانده و هر دوي آنها به دنبال شغلي مناسب مي گردند.»
وي مي گويد: «براي آينده فرزندانم بسيار نگرانم و نگرانيم از اين بابت است كه مبادا اين بيكاري سبب انحراف آنان شود، آقاي احمدي نژاد بايد تمام تلاش خود را براي ايجاد اشتغال جوانان به كار بندد، واقعاً بيكاري امروز به يك معضل براي خانواده هاي ايرانيان مبدل گشته است.»
فرشته مسقطي، معلم آموزش وپرورش هم مي گويد: «دولت جديد آقاي احمدي نژاد بايد فارغ از جنجال هاي سياسي فعاليت هاي خود را معطوف به رفع معضل بيكاري نمايد، از طرفي هم اداره كار بايد قوانيني را وضع كند تا بسياري از قراردادهاي كارگران و كارفرمايان اصلاح شود و امنيت شغلي در جامعه ما به عنوان يك اصل مهم نهادينه گردد.»
وي مي گويد: «رفع معضل بيكاري، شرايط ازدواج آسان و مناسب شدن قيمت خريد يا اجاره مسكن سه مقوله مهمي است كه دولت دهم بايد به آنان بيشتر توجه كند.»
انسجام كابينه
يكي از ايراداتي كه بسياري از كارشناسان و صاحب نظران بر دولت نهم وارد مي دانستند تغيير و تحولات لحظه اي و فراوان در سطوح وزرا و معاونين آنها بود، به گونه اي كه رييس بانك مركزي 3بار تغيير كرد و حدود 9وزير نيز عزل و نصب شدند و در مجموعه حدود 11الي 12وزير و مدير جابجا شدند. دكتر «محمدعلي آشتياني» كارشناس علوم سياسي و استاد دانشگاه به سرويس گزارش روز كيهان مي گويد: «متأسفانه بخش عمده اي از وقت دولت نهم صرف عزل وزيران، انتخاب وزرا و گرفتن رأي اعتماد از مجلس شد و عملاً بسياري از وزارتخانه هاي مهم مثل وزارت كشور، وزارت اقتصاد و وزارت نفت براي مدتي بدون وزير و صرفاً با سرپرست اداره مي شدند، با اين حال دولت دهم بايد تلاش كند وزيراني انتخاب نمايد كه حداقل تا پايان دوره 4 ساله دولت بتوانند با اقتدار و انرژي كامل در كابينه باقي بمانند، يعني اگر بخواهد همان روال قبلي ادامه پيدا كند و هر لحظه شاهد عزل يك وزير يا مدير ارشد اجرايي باشيم قطعاً نه تنها در عرصه هاي اقتصادي و فرهنگي در داخل توفيقي كسب نخواهيم كرد بلكه در عرصه تعاملات جهاني نيز آسيب پذير خواهيم بود.»
اين كارشناس علوم سياسي مي گويد: «وقتي يك وزارتخانه اي بدون وزير باشد بدون شك انگيزه كار و تلاش در سطوح پايين تر از جمله معاونان مديران مياني نيز كاهش مي يابد و عملا هيچ كاري انجام نمي شود و هر اقدام يا تصميمي موكول به انتخاب وزير جديد خواهد شد، از همين رو آقاي احمدي نژاد در اين دوره بايد در انتخاب وزرا و مديران دقت كند تا خطاهاي گذشته تكرار نگردد و كابينه اي منسجم و همدل تشكيل دهد.»
مشاوران رئيس جمهور
رئيس جمهور در زمينه هاي مختلفي داراي مشاوراني است كه نقش مهمي در خط دهي به رئيس دولت براي اجراي برنامه هاي بلندمدت و كوتاه مدت دارند.
برخي از افراد در دولت نهم كه در جايگاه مشاور رئيس جمهور قرار داشتند متأسفانه مرتكب خطاهاي جبران ناپذيري شدند كه به پاي محمود احمدي نژاد نوشته شد.
دكتر آشتياني در اين باره مي گويد: «مشاور نقش كليدي و مهمي را در كابينه بر عهده دارد، اما انتخاب مشاور خود نيازمند معيارها و چارچوب هايي است، يعني يك مشاور به نوعي دست راست رئيس جمهور محسوب مي شود حالا اگر اين مشاور از درايت و آگاهي و بصيرت برخوردار نباشد چه بسا خود به چوبي بر سر رئيس جمهور و به سوژه اي عليه دولت مبدل مي گردد، نمونه بارز اين موضوع را در اقدامات نسنجيده يكي از مشاوران دولت نهم به خوبي ديديم كه يك روز اسراييل را دوست ملت ايران مي ناميد و روز ديگر در مراسم رقص يك خواننده مبتذل خوان تركيه شركت مي كرد، كه همه اين موارد در زمان رقابت هاي انتخاباتي و توسط رقيب آقاي احمدي نژاد عليه ايشان به كار برده شد.»
«نفيسه آزادي» كارشناس علوم اجتماعي هم در اين باره به كيهان مي گويد: «افرادي بايد در حلقه مشاوران رئيس جمهور قرار بگيرند كه خود يك مدير و مدبر و آشنا با مسايل جاري جامعه باشند، نياز زمان و موقعيت ها را بسنجند به همين جهت آقاي احمدي نژاد بايد در انتخاب مشاوران نهايت دقت را مبذول نمايد، برخي مشاوران در دوره قبلي نه تنها نقش مثبتي در كابينه نداشتند بلكه در بسياري موارد باعث ايجاد جنجال در فضاي سياسي شدند. در دولت دهم از آقاي احمدي نژاد انتظار مي رود كه قاطعانه آن افراد را كنار گذارد و مشاوراني كارآمد را انتخاب كند.»
مشكلات عرصه فرهنگ
از جمله موضوعات قابل بحث در دولت نهم عرصه فرهنگ و مديران فرهنگي است.
«سعيد اسلامي» دانشجوي كارشناس مديريت فرهنگي در دانشگاه جامع علمي كاربردي در اين باره مي گويد: «دولت نهم در عرصه فرهنگ داراي نقاط ضعف و قوت فراواني است. نقاط قوت آن درعرصه ترويج مسايل مربوط به قرآن و دفاع مقدس و انقلاب است كه در حوزه سينما، تئاتر و كتاب اقدامات خوبي انجام شد و مثلا رويكرد سينماي ايران به دفاع مقدس بسيار مناسب تر از گذشته شد و يا در حوزه كتاب هاي ديني و قرآني تحولات مثبتي انجام گرفت كه قابل تحسين است.»
وي در ادامه مي گويد: «اما نقاط ضعف فراواني هم در حوزه فرهنگ به وجود آمد و سبب شد تا بسياري از هنرمندان و نويسندگان را در برابر دولت نهم قرار دهد، شما اگر به ليست حاميان رقيب آقاي احمدي نژاد توجه كنيد مي بينيد كه اغلب چهره هاي شاخص فرهنگي در جبهه مقابل ايشان قرار گرفتند كه علت عمده آن ضعف عملكرد در حوزه فرهنگ در دولت نهم است.»
اسلامي در توضيح بيشتر اظهارات خود مي گويد: «نگاه سياسي و امنيتي به مقوله فرهنگ راه به جايي نخواهد برد. متأسفانه در 4 سال اخير اين نگاه به شدت در مديريت عرصه فرهنگ كشور حاكم شد، به عنوان مثال بسياري از كتاب هاي نفيس و ارزشمند از نويسندگان بزرگ كه سال ها تجديد چاپ شده اند براي چاپ هشتم و نهم در پيچ و خم مجوز تجديد چاپ گرفتار شدند و يا در عرصه موسيقي بسياري از اساتيد از مديران گله مندند، چندي پيش يكي از همين اساتيد موسيقي مي گفت كاست مرا به دليل خواندن شعر مهدي اخوان ثالث و مولوي در ارشاد نگه داشته اند. آيا پس از 30 سال جمهوري اسلامي بايد از شعر اخوان ثالث واهمه داشته باشد! شاعري كه حتي گفته مي شود مقام معظم رهبري علاقه اي خاص به اشعارشان دارند اما از طرفي هم شاهد بوديم كه موسيقي هاي بعضاً مبتذل از برخي خوانندگان موسوم به پاپ از همين مراكز فرهنگي مجوز نشر دريافت مي كردند كه در اين ميان معلوم نيست كه دم خروس را باور كنيم يا قسم حضرت عباس را! ترويج همين نگاه ها در حوزه فرهنگ سبب گرديد تا بسياري از هنرمندان برجسته از چنين وضعيتي شكوه نمايند.»
وي مي گويد: «يكي از پيشكسوتان عرصه موسيقي از وضعيت صدور مجوز در وزارت ارشاد آنچنان به تنگ آمده بود كه درخواست ديدار با نماينده مقام معظم رهبري در يكي از مراكز فرهنگي را داشت و معتقد بود كه شكوه به نزد دوست بردن بهتر از مصاحبه با شبكه هاي ضدانقلابي است.»
نگاه تخصصي
در انتخاب وزرا و مديران
بسياري از كارشناسان معتقدند كه رئيس جمهور بايد افراد متخصص، كارآمد و توانمند را به عنوان اعضاء كابينه انتخاب نمايد.
دكتر كوشكي، استاد دانشگاه خواجه نصيرالدين طوسي با تأكيد بر اينكه نگاه تخصصي و نخبه پرور در چينش كابينه دهم بايد به طور جدي موردنظر رئيس جمهور باشد، به فارس مي گويد: «پايبندي اين افراد به ارزش هاي نظام بايد موجبات حضور آنها در كابينه را فراهم كند و ارادت به شخص رئيس جمهور نبايد در انتخاب افراد تأثيرگذار باشد.»
اين استاد دانشگاه با انتقاد از انتخاب اعضاي كابينه توسط برخي از نزديكان رئيس جمهور مي گويد: «انتخاب افراد كابينه نبايد به اطرافيان احمدي نژاد سپرده شود كه بعضاً خود نيز شايستگي حضور در اين مناصب را ندارند.»
وي مي گويد: «وزراي جديد بايد داراي قدرت ابتكار و نوآوري بالا در چارچوب عقلانيت و اهداف انقلاب اسلامي باشند و چهره هاي محافظه كار و اهل سكون نمي توانند گزينه هاي مناسبي براي تحقق توقعات مردم از دولت دهم باشند، بلكه گرايش فكري به مفاهيم عاليه مانند عدالت، سوابق عدالت خواهانه، عدم وابستگي به جريان ها و احزاب خاص سياسي، ساده زيستي و از همه مهمتر نخبه بودن بايد در وزراي جديد مشهود باشد.»