بازگشت آرامش فيزيكي به شهر ادامه طرح امنيت اخلاقي ضرورت دارد

پليس امنيت اخلاقي با برگزاري عمليات منظم و درقالب اكيپ هاي ويژه با نام گشت ارشاد با هنجارشكنان اخلاقي جامعه برخورد مي كند. آنچه مي خوانيد روايت يك روز تلاش مأموران درسال گذشته است. اميد كه با اين حركتهاي منطقي جامعه ما به سمت يك آرامش اخلاقي با ثبات حركت كند. با توجه به اينكه تابستان امسال فرا رسيده و بايد فكري به حال بدپوششي هاي تابستاني كرد، باهم اين گزارش را مي خوانيم:
خودروهاي سبز و سفيد پليس را ديگر همه مي شناسند. مدتي است كه طبق قرار قبلي، نيروهاي عملياتي پليس با توليدكنندگان متخلف كه لباس هاي نامناسب توليد مي كنند برخورد مي كنند.
هنوز هرم خورشيد فروكش نكرده، طبق نقشه عمليات از مقر فرماندهي نيروي انتظامي آغاز شده و در 4محور شمال، غرب، شرق و مركز دنبال مي شود.
ميدان فاطمي مسيري است كه گروه عمليات درآنجا مستقر مي شوند. رديف خودروهاي پليس و آرايش ويژه آنها نظر هر رهگذري را به خود جلب مي كند.
اولين نفر زني است كه به دليل كوتاه بودن غيرطبيعي مانتو از سوي مأموران نيروي انتظامي فراخوانده مي شود. قبل ازسوارشدن وي درون خودروهاي گشت، نشاني دقيق محل فروش مانتو نيز يادداشت مي شود.
سرهنگ مهدي احمدي، رئيس مركز اطلاع رساني ناجا كه دراين عمليات دركنار خبرنگاران است، مي گويد: «به تك تك واحدهاي توليدي اخطاريه مبني بر عدم توليد مانتوهاي تنگ و كوتاه ارسال شده و توليدكنندگان از سوي اتحاديه نيز موظف شده اند برطبق عرف جامعه اسلامي دست به توليد انبوه بزنند.»
مغازه هاي مانتوفروشي خيلي از ميادين به حالت نيمه تعطيل درآمده اند. خروج چندين دست مانتو غيرمجاز از يك واحد فروشگاهي و پلمپ آن از سوي مأموران باعث شده است كه ديگر مغازه داران نيز حساب كار دستشان بيايد و حواسشان جمع باشد.
در گرماي آخرين ماه فصل بهار سواري زانتيا كه سه دخترجوان سرنشين آن هستند ازسوي مأموران متوقف مي شود. هيچ يك از سرنشينان خودرو مدارك هويتي ندارند. به همين دليل علاوه بر دستگيري هرسه دختر به دليل نوع بدپوشش و آرايش، خودرو سواري آنان نيز از سوي پليس به پاركينگ منتقل مي شود. برخورد با استفاده كنندگان از مانتوهاي بدن نما، آرايش هاي زننده، لباسهاي كوتاه، شال هاي باريك درميان زنان و همچنين برخورد با مدل موهاي موسوم به «فشني» لباسهاي تنگ و كوتاه، شلوارهاي فاق كوتاه و نوع آرايش خاص در مردان، از جمله مواردي است كه مأموران گشت ارشاد درصورت مشاهده آن با خاطيان برخورد مي كنند.
وجود مراكز متعدد تجاري و اداري درحوالي ميدان وليعصر اين محدوده را به يكي از پرترددترين ميدانهاي مركزي شهر تبديل كرده است. مقصد نهايي عمليات ميدان وليعصر است. از قبل آوازه حركت مأموران درشهر پيچيده، براي همين با وجود خنك شدن هوا تعداد كمي دراين محدوده تردد مي كنند. گويا فروشندگان متخلف حساب كار دستشان آمده و نگرانند.
3 پسر جوان از سوي مأموران مورد خطاب قرارمي گيرند. مدل موهاي يكي از آنها به قدري جالب است كه علاوه بر شاتر عكاس هاي همراه، براي برخي عابرين نيز جالب توجه است.
پسر مي گويد كه براي تبديل موهايش به آخرين مدل غربي، 25 هزار تومان به يكي از آرايشگران پرداخت كرده است. نشاني آرايشگاه ثبت و از سوي مأموران پلمپ مي شود.
هرم آفتاب از بين رفته است. سرهنگ مي گويد: «تا پايان تابستان اين طرح ادامه دارد.»
خانواده هايي كه فرزندانشان بازداشت شدند به مركز فرماندهي پليس امنيت اخلاقي هدايت مي شوند. مردي كه از نوع برخورد مأموران انتظامي ناراحت است اعتراضش را به سرهنگ احمدي مي گويد. او پاسخ مي دهد: «مأمورين براي برخورد ارشادي با شهروندان، دوره ديده اند، قبل از بازداشت افراد خاطي در مورد نوع پوشش با آنها صحبت مي شود. هدف پليس پيشگيري است نه برخورد، اما براي رسيدن به آنچه كه درنظرمان است فعلا مجبوريم طرح هاي ضربتي انجام دهيم.»
طرح برخورد با بدپوششي ها بايد ادامه يابد و دراين راه خريدار، فروشنده، توزيع كننده و توليدكننده لباسهاي نامناسب بايد پاسخگوي اعمال خود باشند. اين گزارش يك يادآوري بود براي اينكه دراين شرايط، طرح امنيت اجتماعي و اخلاقي را فراموش نكنيم. شهر از آشوب ها و اغتشاشات پاك شده و پس از برقراري امنيت فيزيكي بايد بازهم حافظ امنيت اجتماعي و اخلاقي بود.
ناهيد جعفر پوركامي

عوامل موثر درگرفتاري جوانان به مواد مخدر مسير پرخطر اعتياد

اعتياد يك بيماري زيست شناختي، روانشناختي و اجتماعي است عوامل متعددي در اتيولوژي سوء مصرف و اعتياد موثر هستند كه در تعامل با يكديگر منجر به شروع مصرف و سپس اعتياد مي شوند. عوامل موثر بر فرد، محيط فرد و كليه علل و عوامل درهم يافته اي هستند كه بر يكديگر تاثير مي گذارند. درك كليه علل و عوامل زمينه اي موجب مي شود تا روند پيشگيري، شناسايي، درمان و پيگيري به طور هدفمند طرح ريزي شود. بنابر اين، آشنايي با عوامل زمينه ساز مستعدكننده در مقابل آن از دو جهت ضرورت دارد:
1- شناسايي افراد در معرض خطر اعتياد و اقدامهاي پيشگيرانه لازم براي آنان؛
2- انتخاب نوع درمان و اقدامهاي خدماتي، حمايتي و مشاوره اي لازم براي معتادان.
عوامل مخاطره آميز در مصرف مواد مخدر
عوامل مخاطره آميز مصرف مواد شامل عوامل فردي، عوامل بين فردي و محيطي و عوامل اجتماعي است. عوامل مخاطره آميز
فردي به شرح زير است: 1- دوره نوجواني 2- استعداد ارثي
3- صفات شخصيتي مانند صفات ضد اجتماعي، پرخاشگري و اعتماد به نفس پايين. 4- اختلالهاي رواني مانند افسردگي اساسي و فوبي. 5- نگرش مثبت به مواد 6- موقعيتهاي مخاطره آميز مانند ترك تحصيل و بي سرپرستي 7- تاثير مثبت مواد برفرد. اكنون به شرح هر يك از عوامل فوق مي پردازيم:
دوره نوجواني و ژنتيك
مخاطره آميزترشين دوران زندگي از نظر شروع به مصرف مواد دوره نوجواني است. نوجواني دوره انتقال از كودكي به بزرگسالي و كسب هويت فردي و اجتماعي است. دراين دوره، ميل به استقلال و مخالفت با والدين به اوج مي رسد و نوجوان براي اثبات بلوغ و فرديت خود ارزشهاي خانواده را زيرسؤال مي برد و سعي در ايجاد و تحليل ارزشهاي جديد خود دارد. مجموعه اين عوامل، علاوه بر حس كنجكاوي و نياز به تحرك، تنوع و هيجان، فرد را مستعد مصرف مواد مي نمايد.
همچنين شواهد مختلفي از استعداد ارثي اعتياد به الكل و مواد وجود دارد. تاثير مستقيم عوامل ژنتيكي عمدتا از طريق اثرات فارماكوكينتيك و فاركوديناميك مواد در بدن مي باشد كه تعيين كننده تاثير ماده بر فرد است. برخي از عوامل مخاطره آميز ديگر نيز تحت نفوذ عوامل ژنتيكي هستند مانند برخي اختلالهاي شخصيتي و رواني و عملكرد نامناسب تحصيلي ناشي از اختلالهاي يادگيري.
صفات شخصيتي و اختلال هاي رواني
عوامل مختلف شخصيتي با مصرف مواد ارتباط دارند. از اين ميان، برخي از صفات بيشتر پيش بيني كننده احتمال اعتياد هستند و به طور كلي فردي را تصوير مي كنند كه با ارزشها يا ساختارهاي اجتماعي مانند خانواده، مدرسه و مذهب پيوندي ندارد و يا از عهده انطباق، كنترل يا ابراز احساسهاي دردناكي مثل احساس گناه، خشم و اضطراب برنمي آيد. اين صفات عبارتند از: عدم پذيرش ارزشهاي سنتي و رايج، مقاومت در مقابل منابع قدرت، نياز شديد، احساس فقدان كنترل بر زندگي خود، اعتماد به نفس پايين، فقدان مهارت در برابر پيشنهادهاي خلاف ديگران، فقدان مهارتهاي اجتماعي و انطباقي. از آنجا كه اولين مصرف مواد، معمولا از محيطهاي اجتماعي شروع مي شود هرقدر فرد قدرت تصميم گيري و مهارت ارتباطي بيشتري داشته باشد، بهتر مي تواند درمقابل همسالان مقاومت كند.
درحدود 70 درصد موارد نيز همراه با اعتياد اختلالهاي ديگر روانپزشكي نيز وجود دارد. شايع ترين تشخيصها عبارتنداز: افسردگي اساسي، اختلال شخصيت ضداجتماعي، فوبي، ديس تايمي، اختلال وسواسي، جبري، اختلال پانيك، مانيا، اسكيزوفرني.
نگرش مثبت به مواد
افرادي كه نگرشها و باورهاي مثبت و يا خنثي به مواد مخدر دارند، احتمال مصرف و اعتيادشان بيش از كساني است كه نگرشهاي منفي دارند. اين نگرشهاي مثبت معمولا عبارتنداز: كسب بزرگي و تشخص، رفع دردهاي جسمي و خستگي، كسب آرامش رواني، توانايي مصرف مواد بدون ابتلا به اعتياد.
همچنين بعضي از نوجوانان و جوانان در موقعيتها يا شرايطي قرار دارند كه آنان را در معرض خطر مصرف مواد قرار مي دهد. مهمترين اين موقعيتها عبارتنداز: درمعرض خشونت قرارگرفتن در دوران كودكي و نوجواني، ترك تحصيل، بي سرپرستي يا بي خانماني، فرار از خانه، معلوليت جسمي، ابتلا به بيماريها يا دردهاي مزمن. حوادثي مانند از دست دادن نزديكان يا بلاياي طبيعي ناگهاني نيز ممكن است منجر به واكنشهاي حاد رواني شوند. دراين حالت فرد براي كاهش درد و رنج و انطباق با آن از مواد استفاده مي كند.
تاثير مواد بر فرد وقتي وارد عمل مي شود كه ماده حداقل يك بار مصرف شده باشد. چگونگي تاثير يك ماده بر فرد، تابع خواص ذاتي ماده مصرفي و تعامل آن با فرد و موقعيت فرد مصرف كننده است. تاثير مواد بر فرد مصرف كننده، به ميزان قابل توجهي، به مشخصات او بستگي دارد. اين مشخصات عبارتنداز: شرايط جسمي فرد، انتظار فرد از مواد، تجربيات قبلي تاثيرمواد و مواد ديگري كه همزمان مصرف شده اند. مواد مختلف نيز تاثيرهاي متفاوتي بر وضعيت فيزيولوژيك و رواني فرد دارند، مثلا: هروئين و كوكائين سرخوشي شديد، الكل آرامش و نيكوتين مختصري هشياري و آرامش ايجاد مي كند.
عوامل زمينه ساز اعتياد
درباره زمينه هاي ايجادكننده اعتياد، عوامل مربوط به خانواده تعيين كننده است كه اين عوامل عبارتنداز: 1-غفلت از فرزندان 2-وجود الگوي نامناسب در خانواده 3- خانواده آشفته. همچنين عواملي نيز مربوط به دوستان مي شود مانند دوستان مصرف كننده مواد.
فقدان محدوديت و فقدان حمايت از جمله عوامل زمينه ساز اعتياد در مدارس بوده و شيوع خشونت و اعمال خلاف به عوامل محل سكونت مربوط مي شود.
خانواده اولين مكان رشد شخصيت، باورها و الگوهاي رفتاري فرد است. خانواده علاوه بر اينكه، محل حفظ و رشد افراد و كمك به حل استرس و پاتولوژي است، منبعي براي تنش، شكل و اختلال نيز مي باشد. ناآگاهي والدين، ارتباط ضعيف والدين و كودك، فقدان انضباط در خانواده، خانواده متشنج يا آشفته و ازهم گسيخته، احتمال ارتكاب به انواع بزهكاريها مانند سوءمصرف مواد را افزايش مي دهد. همچنين والديني كه مصرف كننده مواد هستند باعث مي شوند فرزندان با الگوپردازي از رفتار آنان مصرف مواد را يك رفتار بهنجار تلقي و رفتار مشابهي پيشه كنند.
تقريباً در 60 درصد موارد، اولين مصرف مواد به دنبال تعارف دوستان رخ مي دهد. ارتباط و دوستي با همسالان مبتلا به سوء مصرف مواد، عامل مستعدكننده قوي براي ا بتلاي نوجوانان به اعتياد است. مصرف كنندگان مواد، براي گرفتن تاييد رفتار خود از دوستان، سعي مي كنند آنان را وادار به همراهي با خود نمايند. گروه «همسالان» به خصوص، در شروع مصرف سيگار و حشيش بسيار موثر هستند. بعضي از دوستيها، صرفاً حول محور مصرف مواد شكل مي گيرد. نوجوانان به تعلق به يك گروه نيازمندند و اغلب پيوستن به گروههايي كه مواد مصرف مي كنند، بسيار آسان است. هرچند پيوند فرد با خانواده، مدرسه و اجتماعات سالم كمتر باشد، احتمال پيوند او با اين قبيل گروه ها بيشتر مي شود.
از آنجا كه مدرسه بعد از خانواده، مهم ترين نهاد آموزشي و تربيتي است، مي تواند از راههاي زير زمينه ساز مصرف مواد در نوجوانان باشد. بي توجهي به مصرف مواد و فقدان محدوديت يا مقررات جدي منبع مصرف در مدرسه، استرسهاي شديد تحصيلي و محيطي، فقدان حمايت معلمان و مسئولان از نيازهاي عاطفي و رواني به خصوص به هنگام بروز مشكلات و طرد شدن از طرف آنان دلايل زمينه ساز بودن مدارس است.
عوامل متعددي نيز در محيط مسكوني مي تواند موجب گرايش افراد به مصرف مواد شود. فقدان ارزشهاي مذهبي و اخلاقي، شيوع خشونت و اعمال خلاف، وفور مشاغل كاذب، آشفتگي و ضعف همبستگي بين افراد محل و حاشيه نشيني از جمله اين عوامل هستند.
عوامل مخاطره آميز اجتماعي
عوامل مخاطره آميز اجتماعي در بحث اعتياد به 6 دسته تقسيم مي شود كه عبارتند از:
1- فقدان قوانين و مقررات جدي ضد مواد مخدر- فقدان قوانين جدي منبع توليد، خريد و فروش، حمل و مصرف مواد، موجب وفور و ارزاني آن مي شود.
2- بازار مواد- ميزان مصرف مواد، با قيمت آن نسبت معكوس دارد. هرچه قيمت مواد كاهش يابد، تعداد افرادي كه بتوانند آن را تهيه كنند افزايش مي يابد. همچنين سهل الوصول بودن مواد به تعداد مصرف كنندگان آن مي افزايد.
3- مصرف مواد به عنوان هنجار اجتماعي- در جوامعي كه مصرف مواد نه تنها ضدارزش تلقي نمي شود، بلكه جزيي از آداب و سنن جامعه و يا نشان تمدن و تشخيص و وسيله احترام و پذيرايي است، مقاومتي براي مصرف مواد وجود ندارد و سوء مصرف و اعتياد شيوع بيشتري دارد.
4- كمبود امكانات فرهنگي، ورزشي، تفريحي- كمبود امكانات لازم براي ارضاي نيازهاي طبيعي رواني و اجتماعي نوجوانان و جوانان از قبيل كنجكاوي، تنوع طلبي، هيجان، ماجراجويي، مورد تاييد و پذيرش قرار گرفتن و كسب موفقيت بين همسالان، موجب گرايش آنان به كسب لذت و تفنن از طريق مصرف مواد و عضويت در گروههاي غيرسالم مي شود.
5- عدم دسترسي به سيستم هاي خدماتي، حمايتي، مشاوره اي و درماني- در زندگي افراد، موقعيتها و مشكلاتي پيش مي آيد كه آنان را از جهات مختلف در معرض خطر قرار مي دهد. فقدان امكانات لازم يا عدم دسترسي به خدماتي كه در چنين مواقعي بتواند فرد را از نظر رواني، مالي، شغلي، بهداشتي، اجتماعي حمايت نمايد، فرد را تنها و بي پناه، بدون وجود سطح مقاومت اجتماعي رها مي كند.
6- توسعه صنعتي جامعه، مهاجرت، كمبود فرصتهاي شغلي و محروميت اقتصادي-اجتماعي- توسعه صنعتي، جوامع را به سمت شهري شدن و مهاجرت از روستاها به شهرها سوق مي دهد. مهاجرت باعث مي شود تا فرد، براي اولين بار، با موانع جديدي برخورد نمايد. جدايي از خانواده، ارزش هاي سنتي و ساختار حمايتي قبلي به تنهايي، به انزوا و نااميدي فرد مي انجامد. كم سوادي، فقدان مهارتهاي شغلي، عدم دسترسي به مشاغل مناسب و به دنبال آن محدوديت در تامين نيازهاي حياتي و اساسي زندگي و تلاش براي بقا، فرد را به مشاغل كاذب يا خريد و فروش مواد مي كشاند يا براي انطباق با زندگي سخت روزمره و شيوه جديد زندگي به استفاده از شيوه هاي مصنوعي مانند مصرف مواد سوق مي دهد. مشخصات فردي وعوامل محيطي بخشي از دلايل اعتياد هستند و بخش ديگر را بازارهاي بين المللي مواد و عوامل اجتماعي- اقتصادي حاكم بر جامعه تشكيل مي دهند و اين 6 مورد مؤيد اين نكته است.
ستاد مبارزه با مواد مخدر