پول مي دهيم نا سلامتي مي خريم همچنان بازار توليد و عرضه محصولات تقلبي داغ است (بخش اول )

حسن آقايي
لطفاً دست نگهداريد! در قوطي كنسرو ماهي را باز نكنيد آيا مطمئن هستيد كه بهداشتي است. گلاب درون بطري را توي ظرف آب و شكر مثلاً براي تهيه شربت، حلوا يا در مواد غذايي (خورشت ها و ...) نريزيد. اول اطمينان حاصل كنيد گلاب تقلبي نيست. دستمال كاغذي خريده ايم، آدامس مي جويم، كلوچه مي خوريم و ...
نمي دانيم مارك جعلي دارند يا نه، غير بهداشتي و مضر براي سلامتي مان هستند يا نه.
آيا مي دانيد خوراكي هاي صنعتي، مواد غذايي، آرايشي، نوشيدني و ... فاقد مجوز بهداشتي، جعلي، بدون پروانه و تقلبي شناخته شده همواره با اسامي جذاب، زيبا و پركشش عرضه به بازار مصرف مي شوند؟! نام هايي شامل گل پسند، اطمينان، ترگل، كيميا، سافتگل و ... و ... همچنين كالاي وارداتي قاچاق با مصارف غذايي، شربت ها، آرايشي، بهداشتي هم با شكل ظاهري و رنگ هاي جذاب در بسته بندي هاي دلپذير اغلب بدون تاريخ، بعضاً مضر و تاريخ گذشته در دسترس مصرف كنندگان قرار مي گيرد.
يك كاسب قديمي و خبره در اين باره مي گويد كه كساني هستند كه تاريخ منقضي را محو مي كنند و تاريخ معتبر روي كالا نقش مي زنند. بهر حال يك بحث مهم، در بازار شلوغ و پرمصرف انواع تنقلات، خوراكي ها و لوازم آرايشي و بهداشتي و نوشيدني اين است كه مردم عموماً اطلاعات كافي از ايمني سلامت اين كالا ندارند و بسياري از آنها به تاريخ مصرف محصولات بسته بندي غذايي فله و لبني و فرآورده هاي بهداشتي چندان دقت و توجه نمي كنند. در گفت و گو با برخي از شهروندان، آنان ملاك اطمينان خود به تهيه چنان توليدات را تائيد دوست و آشنا كه بعضي مواد غذايي، لبني و حتي غذاهاي آماده شده را مصرف كرده اند، قرار مي دهند!
اجناسي كه در گلوي زندگي گير مي كنند!
چندي پيش اداره كل نظارت بر مواد غذايي، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي وزارت بهداشت، درمان و امور پزشكي، از توليد، توزيع و مصرف 8 قلم اجناس خوراكي، آشاميدني و بهداشتي غيرمجاز خبر داده است. اين اقلام شامل: پودر - نوشيدني فوري- آدامس، حبوبات، گلاب، عرقيات گياهي، ادويه جات، دستمال كاغذي و پوشك بود.
قبل از آن هم اسامي چند قلم فرآورده غذايي و غير بهداشتي اعلام شد كه شامل آلوچه، عرقيات گياهي، قند حبه خرد شده، رب گوجه فرنگي و ... بود. اين محصولات هم همانند موارد مشابه، مشكل غيربهداشتي، غير قابل مصرف، جعلي بودن و نداشتن مجوز بهداشتي داشتند. بيشتر اقلام متعدد مواد غذايي، دارويي، آرايشي و تنقلات صنعتي قاچاق از طريق راه هاي كور مرزي وارد كشور مي شوند. اگرچه برخي از اين نوع اقلام در نيمه راه ها و يا در انبار شهرهايي كشف مي شود اما صورت مساله كم و بيش خوانا مي ماند! در اين اوضاع و احوال اما يك سوال مطرح است :كالاهايي كه به دلايل مذكور، غيرمجاز اعلام مي شوند درچه موقعيتي اطلاع رساني مي شوند؟ آيا پس از آن كه چنان محصولات در مراكز عرضه توزيع شده و به مصرف مردم رسيده است، اعلام مي شود؟ يا پيش از آن كه اين نوع كالا وارد بازار مصرف شوند، درباره توليد غير بهداشتي آنها اطلاع رساني مي شود؟ در هر صورت، زيان و هزينه هاي كالاهاي قاچاق و توليدات غير مجاز داخلي، متوجه مردم و ثروت ملي خواهد شد.
بنا به گفته يك مقام متبوع وزارتي، «وظيفه اين وزارتخانه اطلاع رساني به مردم است. از اين رو به مردم توصيه مي كنيم چنانچه به سلامت خود علاقه مند هستند از مصرف فرآورده هاي غذايي بدون برچسب خودداري كنند.»
هشدارباش درباره فراواني محصولات تقلبي
يك مقام مسئول در وزارت بهداشت اعلام مي كند كه محصولات غذايي كه داراي كيفيت بالا و تضمين كننده سلامت و امنيت غذايي باشند از اين پس با يك آرم مشخص وارد بازار مي شوند. از اين اعلان عمومي سه سال مي گذرد. به گفته او، نصب يك آرم مشخص مي تواند كيفيت مواد غذايي مورد نياز مردم را تضمين كند زيرا هم اكنون بسياري از محصولات غذايي موجود در بازار تقلبي بوده است و مارك، آرم و پروانه ساخت مشخصي ندارند كه مردم بايد در اين زمينه هوشيار باشند.
وي همچنين مي گويد: تسهيلات قانوني براي افزايش سطح امنيت غذايي و سلامت محصولات در اختيار صاحبان صنايع قرار گرفته و هدف ما ارتقاي فناوري، توانمندي ها، استاندارد سازي محصولات و اصلاح ساختار توليد محصولات غذايي است.
براي ايجاد امنيت غذايي، دوره هاي آموزشي براي صاحبان صنايع و وارد كنندگان محصولات غذايي در زمينه توليد، كيفيت و نگهداري محصول، برگزار مي شود.»
فقط شركت هاي معتبر
دقايقي ديگر به ساعت 3 بعد ازظهر مانده است. چند ظرف غذاي آماده- درون يك كيسه نايلوني به دست و عجله دارد عرض خيابان را طي كند. نزديكش مي روم و درباره سلامت غذا و نظارت بر مواد غذايي نظرش را جويا مي شوم. «توكل» جواني است كه در يك كارگاه توليدي مشغول كار است. در پاسخم مي گويد:«بارها مواد غذايي و ماست خريده ام كه كيفيت و طعم واقعي نداشته اند. به همين دليل مواد غذايي غير از توليدات شركت هاي معتبر را خريداري نمي كنم.» نگاه وي به ايمني و سلامت توليدات غذايي برايم جالب است. متاسفانه بسياري از مردم بدون توجه به نكات بهداشتي توليدات يا محل و چگونگي عرضه آنها از دستفروشان هم مواد خوراكي خريداري مي كنند. توكل معتقد است كه نظارت بر چگونگي تهيه مواد غذايي و پخت و عرضه غذا در رستوران ها كمتر به چشم مي آيند.
كيفيت مواد غذايي در محيط هاي غيربهداشتي؟!
به چند مغازه اغذيه فروشي و رستوران سري مي زنم. موقع ناهار بازارشان داغ است. فروشنده سرگرم تهيه سفارش غذا و دريافت پول است و پزنده ها مشغول طبخ غذا. وارد يكي از ساندويچ فروشي ها مي شوم. چند مشتري آقا و خانم مشغول صرف غذاي شان هستند. با «عليرضا عليپور» هنگام تناول غذا درباره چگونگي اطمينانش از ايمني سلامت مواد غذايي و بهداشتي محيط سوال مي كنم. او پاسخ مي دهد يكي از مشتريان - تقريباً- هميشگي اين اغذيه فروشي است. دليلش اين است كه به وضعيت بهداشتي و مواد غذايي اين اغذيه فروشي اطمينان دارم.»
وي با اشاره به اين كه رشته كارش امور برودتي است و در مراكز صنايع توليدي و فرآورده هاي غذايي نيز به راه اندازي و امور سيستم برودتي شان مشغول است، از نزديك شاهد چگونگي اوضاع بهداشتي و توليدي اين گونه كارخانه بوده و مي گويد:«من كارم در امور تاسيساتي برودتي است. با كارخانه ها سر و كار دارم. از نزديك ديده ام كه بعضي كارخانه هايي كه محصولات غذايي توليد مي كنند محيط غيربهداشتي دارند.
اين وضع بيشتر در بخش لبنيات است. باور كنيد كه توليدات يك كارخانه كالباس سازي بسيار نازل است. يا در يك كارخانه توليد لبني به طريقي متوجه شدم شير گاوداري صنعتي از چربي بالا و اسيد كم تهيه مي شود. توليد ماست با كيفيت پايين است كه در نتيجه، مدت زمان ماندگاري آن و هر فراورده بدون كيفيت ديگر، كم مي شود.»
از «عليپور» در زمينه چگونگي تشخيص خود از سلامت مواد غذايي و... مي پرسم، مي گويد با شناخت و آگاهي از روند توليد محصول، مواد مورد نياز خود را تهيه مي كنم:«از توليدات واحدهاي صنعتي كه از كيفيت و بهداشت آنها آگاهي خريد مي كنم. »
تصوير سلامتي بر بوم نقاشي
«سلماسي» نقاش، تعريف خود از لزوم ايمني سلامت در ارتباط با غذا، بهداشت، آشاميدني ها و ... را به قلم و رنگ و بوم مشابهت مي دهد:« اگر به فرض، سلامت را پارچه نظيف و ظريف بافت و سفيد روي بوم درنظر بگيريم، اين شخص آگاه نقاش است كه مثلاً در تصويرسازي يا نمايي از يك آبشار رفيع با قلم و رنگ هاي ملايم و كاملاً مناسب حفظ انعكاس و نمود ماهيت و كيفيت نوار پرموج آب را رسم مي كند يعني به وضوح بيان تصويري سوژه را تجسم مي بخشد و ساماندهي مي نمايد. در آن صورت، تصويري با تلالو به دست مي آيد. غذا و اقسام خوردني ها و رعايت بهداشت هم نقش همين تصوير و دقت را دارند. اگر بهداشت و مواد سالم در تامين غذا مورد توجه قرار نگيرد در واقع بايد به فكر هزينه هاي درماني هم باشيم. غذاي سالم مساوي با انسان سالم و هوشمند است. درباره اين موضوعات، مي بايد نظارت و مراقبت هاي رسمي دستگاه هاي مسئول همواره در جريان باشد. امروزه كم نيستند اماكن طبخ غذا كه چندان ايمني كارشان را مراعات نمي كنند. مردم هم اطلاعي از وضعيت مواد اوليه ندارند كه چگونه توليد و چگونه طبخ مي شود.
روز به روز هم به تعداد مغازه هاي غذاهاي آماده افزوده مي شود. به گفته پزشكان خيلي از امراض ناشي از غذاها، نوشيدني ها و تنقلات غيربهداشتي است. نظارت از محل توليد تا مصرف، ايمني جسم و روان سالم را بيمه مي كند.»
«نوبري» خواربار فروش است، دو كارتن محتوي روغن مايع روي ترك موتورسيكلتش مي گذارد. آماده رفتن مي شود. از او درباره چگونگي آگاهي وي از سلامت غذايي و آشاميدني و بهداشتي محصولاتي كه عرضه مي كند مي پرسم، لبخندي مي زند و مي گويد «من فروشنده هستم. خبر از كم و كيف كارخانه اي ندارم.»
ادامه مي دهد:«اگر بهداشتي نباشند و مضر باشند... مسلم است مصرف كننده اگر بداند فلان مثلاً كره، ماست يا مواد پروتئيني ناسالم است و بهداشتي نيست، حاضر نمي شود مصرف كند. گاه در تلويزيون و يا روزنامه مي بينيم و مي خوانيم اقلامي از محصولات خوردني و غذايي غير استاندارد كشف شده است.
در اين وضع بايد بهداشت و مسئولان در رسانه ها مردم را آگاه كنند و در كارخانه ها رسيدگي كنند.»
سيب سبز زندگي در سفره خانواده ها
نشان «سيب سبز» با علامتي بر بالاي آن ايمني و سلامت بر فرآورده هاي غذايي و خوراكي و ... در سفره هاي خانواده ها و مصرف كنندگان نهاده خواهد شد.
اين نشان به توليدكنندگاني اهدا مي شود كه فرآورده ها و توليدات شان در بالا بردن سطح تندرستي مردم اثر چشمگيري داشته باشند.
مديركل نظارت بر مواد غذايي، آشاميدني، آرايشي و بهداشتي وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي، به سير سنواتي مصوبه شوراي عالي سلامت و امنيت غذايي و اجراي آن در سال جاري اشاره مي كند كه با عملياتي شدن اين پروژه با اهميت، استقبال دست اندركاران واحدهاي صنعتي در زمينه مواد غذايي و ... رو به افزايش داشته است.
«دكتر عنايت حسيني» در اين باره مي گويد: با مصوبه شوراي عالي سلامت و امنيت غذايي در سال 1385 مقرر شده است كه نشان ايمني و سلامت به محصولات واحدهاي صنعتي كه در ارتقاء سلامت موثر هستند اهدا شود. در سال 86 آيين نامه اجرايي مصوبه مذكور تهيه شد و به تاييد وزير بهداشت، درمان و آموزش پزشكي رسيد و از سال 87 (امسال) به مرحله اجرا گذاشته شد. در هفته سلامت سال جاري با اهدا نشان به دو توليدكننده مواد غذايي شروع كرديم.
به گفته اين مقام وزارت بهداشت، در جريان نشان ايمني و سلامت، به مناسبت روز جهاني غذا - 23 مهر ماه- به هشت محصول غذايي - خوراكي ديگر اين نشان ايمني و سلامت اهدا خواهد شد كه شامل فراورده هاي لبني، عسل، روغن زيتون و مغز دانه هاي بادام، پسته بهداشتي است. وي مي افزايد تا بحال مسئولان واحدهاي صنعتي 10 محصول خود را اظهار كرده و درخواست نشان ايمني و سلامت داشتند كه موفق به اخذ نشان عالي شده اند و يادآور مي شود اين نشان فقط به محصولاتي تعلق مي گيرد كه تاثير زياد و چشمگيري در بالا بردن سطح سلامت داشته باشند.»