جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

چهارشنبه 6 شهريور 1387 - 26 شعبان 1429 - 27 آگوست 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189167
 

راهكارهاي بهبود كارآيي انرژي
ارزش پول ملي در بوته آزمون چك پول ها در قامت اسكناس
مهندسي مجدد در صنعت بيمه
مديريت منابع آبي ايران؛ دغدغه ها و اميدها
	راهكارهاي بهبود كارآيي انرژي ¤ايجاد امنيت انرژي و كاهش آلودگي محيط زيست از مهمترين مزاياي اجراي بهينه سازي مصرف سوخت است. رشد بي رويه مصرف انرژي در كشور، ايران را از يك كشور صادر كننده انرژي به يك كشور وارد كننده تا قبل از افق 1400تبديل خواهد نمود. براي مقابله با اين تهديد اجراي راهكارهاي بهينه سازي انرژي ضروري است. بدين ترتيب حضور ايران در بازارهاي بين المللي انرژي براي بلند مدت تضمين خواهد شد. بهينه سازي انرژي يك صنعت پر سود و كم هزينه براي اقتصاد ملي است و ترويج آن اشتغال زايي گسترده اي را به دنبال دارد. ايجاد امنيت انرژي و كاهش آلودگي محيط زيست از ديگر مزاياي اجراي راهكارهاي بهينه سازي انرژي است. بدون شك مسئوليت خطير كارشناسان طراحي و معرفي راهكارهاي بهينه سازي مصرف انرژي است بگونه اي كه بدون كاهش رفاه و برخورداري از خدمات انرژي تلفات انرژي كاهش يابد. اين مهم زماني حاصل مي شود كه نگاه به انرژي به مثابه سرمايه اي ملي باشد و برخورد علمي با آن جاي خود را به قضاوت هاي سليقه اي و بخشي ندهد. راهكارهاي اجرايي بهبود و ارتقاء كارآيي انرژي را مي توان در دو بخش راهكارهاي فوري، راهكارهاي ميان مدت و بلند مدت جمع بندي نمود. بديهي است معرفي تفصيلي هر راهكار و چگونگي اجراي آن نياز به حوصله بيشتري دارد كه مواردي از آن در نوشتارهاي بعدي از نظر خواهد گذشت. الف) راهكارهاي فوري: ¤ خودداري از بكارگيري لامپ هاي رشته اي و خصوصا مدادي (پرمصرف) در ساختمانهاي مسكوني، واحدهاي تجاري، عمومي و صنعتي و جايگزيني آنها با انواع كم مصرف. ¤ جابجايي بار صنايع، چاههاي كشاورزي و مصارف غير ضرور به نوبت نيمه شب. ¤ تغيير ساعات كار ادارات بخصوص در استانهاي گرمسير. ¤ محدوديت مصارف ادارات و سازمان هاي دولتي و قطع سيستمهاي سرمايش و روشنايي اين اماكن بعد از ساعات اداري. ¤ كاهش ساعت كار مجموعه هاي تجاري كه همزمان با ساعات اوج مصرف مي باشد. ¤ انتخاب لوازم و وسايل انرژي بر استاندارد با رتبه برچسب مصرف انرژي B و A. ¤ تعويض وسايل انرژي بر فرسوده همچون يخچالهاي فرسوده با انواع داراي رتبه برچسب انرژي B و A . ¤ خاموش كردن لوازم و وسايل انرژي بر در مواقع عدم نياز ¤ قطع كامل برق وسايلي كه به مدت طولاني بدون استفاده باقي خواهند ماند از پريز اتصال ¤ عايق كاري جداره هاي ساختمان با استفاده از عايق هاي مناسب و انتخاب مصالحي كه ضريب انتقال حرارت پايين دارند، استفاده از پنجره UPVC يا آلومينيومي بدون پل حرارتي به همراه شيشه هاي دوجداره يا سه جداره بسته به موقعيت اجرا و نوع اقليم، درزگيري درها و پنجره ها و خودداري از باز گذاشتن پنجره-ها در صورت استفاده از سرمايش غيرتبخيري. ¤ بازبيني سيم-كشي داخل ساختمان به كمك افراد ماهر براي جلوگيري از نشتي جريان الكتريكي. ¤ جابجايي زمان استفاده از لوازم برقي نظير ماشين لباسشويي، اطو و... از ساعات اوج، 6 تا 11شب در زمستان و 8 تا 12 شب در تابستان، به نيمه شب و صبح روزهاي تعطيل. ¤ تنظيم درجه حرارت محيط و كنترل آن برابر 22 تا 26 درجه سانتيگراد در تابستان و 18 تا 22 درجه سانتيگراد در زمستان (متناسب با اقليمهاي متفاوت) و استفاده از لباس مناسب فصل. ¤ نصب سايبان براي كولرهاي آبي و نيز سايبانهاي با رنگ روشن براي جلوگيري از جذب انرژي تابشي خورشيد در پنجره هايي كه در معرض تابش مستقيم خورشيد قرار دارند، تعويض ساليانه پوشال هاي كولرهاي آبي، عايق كاري كانال هواي كولرها و كانال كشي از كوتاهترين مسير، عايق كاري لوله هاي آب گرم بهداشتي، عايق كاري سيستم مدار بسته (لوله هاي رادياتور يا فن كوئل ها)، عايق كاري ديگ ها، عايق كاري منابع دو جداره يا منابع آب گرم كوئل دار و منابع انبساط، استفاده از شيرهاي ترموستاتيك و سامانه كنترل خودكار دما: ¤ سرد كردن غذاي گرم در محيط پيش از قراردادن در يخچال. ¤ تنظيم ترموستات يخچال بين 3 تا 5 درجه سانتيگراد. ¤ تعويض نوار پلاستيكي درب يخچال و فريزر در صورت پارگي و يا نشتي. ¤ رعايت فاصله مناسب يخچال و فريزر تا ديوار براي دفع مناسب حرارت. ¤ نصب تاسيسات مناسب براي گرمايش از كف در ساختمانهاي جديدالاحداث. ¤ انتخاب و استفاده از رنگ روشن در فضاهاي داخلي به منظور افزايش ضريب انعكاس و استفاده حداكثر از نور طبيعي به منظور كاهش مصرف انرژي در بخش روشنايي. ¤ استفاده از تجهيزات و سيستم هاي سرمايشي و گرمايشي با راندمان و كارآيي بالاتر بگونه اي كه حداقل ضريب عملكرد (COP) انرژي در سيستم هاي سرمايش مركزي (عبارتست از انرژي سرمايش مورد نياز در طول دوره سرمايش بر برق مصرفي سيستم سرمايشي در طول دوره سرمايش) اگر به صورت واحد Btu.W بيان شود برابر با 10، و اگر به صورت W.W بيان شود برابر با 3 باشد. حداقل ضريب عملكرد (COP) براي سيستم هاي سرمايشي اتاقي (تهويه مطبوع اتاقي) اگر به صورت واحد Btu.W بيان شود برابر با 9، و اگر به صورت واحد W.W بيان شود برابر با 2.7مطلوب است. ¤ درنظرگرفتن مسئول انرژي درساختمانها جهت اجراي اقدامات بهينه سازي انرژي و كنترل آن در ساختمان. ¤ رعايت مبحث 19مقررات ملي ساختمان در رابطه با صرفه جويي انرژي درساختمان ها در هنگام احداث ساختمان هاي جديدالاحداث. ب) راهكارهاي ميان مدت و بلند مدت: ¤ توسعه و ترويج بكارگيري توليد همزمان برق و حرارت به صورت متمركز و پراكنده در بخش هاي ساختمان و صنعت. ¤ تبديل نيروگاههاي گازي فعلي به توليد همزمان برق و حرارت (CHP) و يا سيكل تركيبي. ¤ توسعه و ترويج استفاده از توربين هاي انبساطي در ايستگاههاي تقليل فشار گاز ورودي به شهرها و نيروگاهها. ¤ افزايش قدرت خروجي توربين هاي گازي با استفاده از سرمايش هواي ورودي. ¤ افزايش راندمان سيستم هاي احتراق در بويلرهاي نيروگاهي به روش ارزشيابي سوخت. ¤ ترويج و توسعه سيستم هاي بازيافت انرژي در بخش صنعت. ¤ افزايش راندمان نيروگاهها با استفاده از روشهاي پيپخ و اگزژري. ¤ توسعه نيروگاههاي بيوماس (ضايعات شهري و كشاورزي) ¤ توسعه استفاده از انرژي هاي تجديدپذير (باد، خورشيد، زمين گرمايي، امواج و... پيل سوختي، هيدروژن). سيدمحمدصادق زاده
	ارزش پول ملي در بوته آزمون چك پول ها در قامت اسكناس چك پول هاي جديد بانك مركزي مانند پول قابل داد و ستد است و لازم نيست پشت نويسي شود! مظاهري رئيس كل بانك مركزي اين موضوع را گفته، البته توزيع چك پول هاي صدهزار توماني هم شروع شده و چك پول هاي دويست هزار توماني هم در دست طراحي است. رئيس كل بانك مركزي همچنين تاكيد كرده مردم اين چك پول هاي جديد را پشت نويسي نكنند و همانند پول از آن استفاده كرده و بانك ها نيز نبايد اين چك پول ها را باطل و از رده خارج كنند!؟ با ممنوع شدن انتشار انواع چك پول توسط بانك ها از چند ماه پيش، انتشار چك پول در انحصار بانك مركزي درآمد و علت ممنوع شدن انتشار انواع چك پول توسط بانك ها نيز تامين ابزار مبادله و قابل اتكا براي مردم و نيز براي افزايش ضريب ايمني و جلوگيري از آثار تورم زاي روش جاري چك پول ها اعلام شد. هر چند هم اكنون بانك ها ملزم شده اند تا چك پول هاي جديد را در واقع از بانك مركزي بخرند تا پشتوانه مالي آنها حفظ شود. واتر مارك ايران چك بانك مركزي تصوير شاعر بنام ايراني «فردوسي» است و براي اين چك نيز همانند پول هاي اسكناسي رايج در كشور از نخ هاي امنيتي در ساخت كاغذ آن استفاده شده است. ¤ انتشار اسكناس هاي درشت!! خبر انتشار اسكناس 10 هزار توماني در حالي ابتداي دي ماه پارسال از سوي معاون وقت امور بانكي وزير امور اقتصاد و دارايي منتشر شد كه پيش از آن، رئيس كل بانك مركزي نيز انتشار اسكناس هاي درشت تر از 5 هزار توماني و همچنين احتمال تغيير واحد پولي كشور خبر داده بود. طهماسب مظاهري در آخرين روزهاي دي ماه پارسال به خبرگزاري ها گفت: بانك مركزي براي چاپ اسكناس درشت تر از 5 هزار توماني در حال طراحي است و اگر تمام مراحل به خوبي پيش رود، در خرداد ياتير ماه سال آينده اين اسكناس منتشر خواهد شد. انتشار اسكناس درشت تر از 5 هزار توماني در حالي از سوي بسياري از كارشناسان اقتصادي، تلاشي بيهوده براي كنترل نرخ تورم و نقدينگي عنوان شده است كه هم اكنون چك پول هايي كه كاركرد پول را دارند در بازار در حال رواج است. در همين رابطه، طهماسب مظاهري، دي ماه پارسال درباره انتشار خبر چاپ اسكناس هاي 10 و 50 هزار توماني و جايگزيني آنها به جاي چك پول ها، به خبرگزاري ها گفته بود: اين موضوع صحت ندارد. ما تنها در حال مطالعه در خصوص چاپ اسكناس درشت و يا تغيير پول ملي هستيم. تكذيب انتشار اسكناس هاي درشت به جاي چك پول از سوي رئيس كل بانك مركزي در حالي صورت گرفت كه اين روزها مهندس مظاهري مي گويد:«چك پول هاي جديد بانك مركزي مانند پول قابل داد و ستد است و لازم نيست پشت نويسي شود...؟!» شماري از كارشناسان مي گويند اين امر نشان داده كه بانك مركزي براي حل مشكل تورم، شتاب زده تر از پيش عمل مي كند و انتشار چك پول هاي 50 هزار توماني كه مانند پول و اسكناس هاي رايج قابل داد و ستد است، فرار به جلو محسوب شده و اقدامي خلاف حفظ ارزش پول ملي است. ¤ حذف 3 صفر در چك پول ها يا پول هاي جديد طهماسب مظاهري، رئيس كل بانك مركزي ايران هفته پيش از بررسي حذف سه يا چهار صفر از پول اين كشور يا چاپ اسكناس هاي درشت تر خبر داد. مظاهري در جمع خبرنگاران گفت «بعد از بكارگيري چك پول هاي 100 و 200 هزار توماني در خصوص اصلاح رفرم پولي كه در جريان است و حذف سه صفر يا چهار صفر يا چاپ اسكناس هاي درشت تر تصميم گيري مي شود.» طبق گفته هاي رئيس كل بانك مركزي ايران، چك پول هاي جديد 100 هزار توماني از چند روز قبل در دسترس مردم قرار گرفته اما چك پول هاي 200 هزار توماني هنوز در دست طراحي است. بانك مركزي جمهوري اسلامي اعلام كرده كه ديگر نيازي به پشت نويسي اين چك پول ها نيست و به گفته مظاهري عملا كار اسكناس را انجام مي دهند. به گفته رئيس كل بانك مركزي ايران، چك پول هاي قبلي بدون كنترل بانك مركزي و دولت توسط بانك هاي مختلف منتشر مي شد و در نتيجه كنترل نقدينگي براي دولت و بانك مركزي ممكن نبود. براي بالابردن ضريب ايمني بيشتر، جنس چك پول هاي جديد از پنبه وچاپ آن فولادي و تمام ضرايب ايمني درآن رعايت شده تا به گفته رئيس كل بانك مركزي، مشكل مربوط به جعل آنها به حداقل برسد. اين اظهارات درحالي انجام مي شود در طول سالهاي اخير به علت شدت تورم، از ارزش ريال پول ملي ايران كاسته شده ودر فاصله چندسال اخير اسكناس هاي درشت تر چاپ شده و انتشار چك پولها مشكل مردم را در جابه جايي حجم گسترده پول كم كرده است. گفته مي شد انتشار بيش از حد چك پولها كه از آنها به عنوان عامل مهمي در افزايش نقدينگي وتورم ياد مي شود، بيش از عرف قانوني توسط بانكها منتشر شده، اين درحالي است كه ابزار موثري براي كنترل آن توسط بانك مركزي وجود ندارد. آمار چاپ چك پولها كه نقش پول و نقدينگي را در جامعه بازي مي كنند، هرماه توسط بانكها منتشر مي شد اما چندماه پيش، بانك مركزي تصميمات مهمي در مورد نحوه انتشار، ضابطه مندكردن و خريد و فروش آن اتخاذ كرد تا شايد بتواند به نحوي افزايش نقدينگي را تا حدودي كنترل نمايد. قبلا بانك مركزي اعلام كرده بود گردش هر چك پول درسطح جامعه بايد تنها يكبار باشد، اين درحالي است كه چك پولها چندين بار دست به دست درسطح جامعه مي چرخيد به نحوي كه چك پول هاي سابق با گردش سالانه 230 هزار ميليارد توماني مواجه بودند. براساس گفته چندماه پيش رئيس جمهور، بانكها مي توانند تا 40درصد دارايي هاي نقدي و جاري خود چك پول چاپ كنند كه دربرخي از بانكها اين رقم به 200درصد افزايش يافته بود. براساس آخرين آمار اعلام شده، حجم كل اسكناس و مسكوك شش هزار و 900 ميليارد تومان است، درحالي كه حجم انواع چك پولها 12هزارو300 ميليارد تومان اعلام شده است، به عبارت ديگر مي توان ادعا كرد كه حجم چك پولها تقريبا دوبرابر حجم كل اسكناس و مسكوك است. هم اكنون حجم چك پول درگردش دركشور بيش از حجم اسكناس و مسكوكات است و اين درحالي است كه نظامات پولي پيشرفته در دنيا از اين چك پولها استفاده چنداني نمي كنند، اما در ايران چك پولها جايگزيني براي اسكناس و پول تلقي مي شود.چك پولها كه جايگزيني براي اسكناس تلقي مي شوند و درمعاملات به جاي پول مورد استفاده قرارمي گيرند، داراي اين قدرت هستند كه براساس آن ضريب فزاينده افزايش مي يابد، زيرا به راحتي مي توانند نقد يا منتقل شوند. به علاوه هرچه سرعت گردش آنها افزايش يابد، ضريب فزاينده آنها نيز افزايش مي يابد. اين چك پولها را مي توان همرديف پول تلقي كرد يا حداقل مي توان گفت كه آنها قادر به خلق پولهاي ثانويه هستند. هم اكنون براساس آنچه جامعه پذيرفته يك برگ چك پول بارها و بارها در دست مردم مي چرخد، در حالي كه اين امر منطقي نيست و يك چك پول تنها بايد يكبار قدرت گردش داشته باشد بنابراين چك پولها كاركردي شبيه به اسكناس دارند. طول عمر هر اسكناس به طور متوسط حدود 5 سال برآورد شده است كه اگر چك پولها نيز طول عمري حداقل نزديك به طول عمر اسكناس ها داشته باشند، ضريب نقدينگي درجامعه را افزايش مي دهند. درهمين حال، لزوم توجه بانك مركزي در انتشار چك پولها براي جلوگيري از افزايش نقدينگي و همچنين سازوكارهايي كه اين چك پولهاي منتشرشده بيش از يكبار درسطح جامعه نگردد تا بيش از اين با افزايش حجم نقدينگي در كشور روبرو نباشيم، بايد بيش از پيش مورد توجه قرارگيرد. برخي كارشناسان اقتصادي براين عقيده هستند كه كنترل گردش چندباره چك پول در دست مردم امكان پذير نيست و جمع آوري آن نيازمند وجود تقاضاهايي ازسوي مردم است، به همين دليل نيز راه حل كنترل نقدينگي از طريق چك پولها را حذف آن از نظام پولي كشور و جايگزين كردن اسكناس هايي با مبالغ درشت اعلام مي كنند. انتشار چك پول هايي شبيه اسكناس درشت و اجراي قوانين تصويب شده براي ساماندهي، انتشار و نحوه خريد و فروش چك پول ها به عنوان الزاماتي كه بايد رعايت شود، از جمله موارد مهمي است كه نبايد به طور ناقص اجرايي شود. در واقع با اظهارات طهماسب مظاهري، رئيس كل بانك مركزي مبني بر اينكه چك پول هاي جديد نياز به پشت نويسي ندارند و همانند اسكناس قابليت جابه جايي دارند. اين واقعيت رسما تاييدشد كه بانك مركزي نه «چك پول» بلكه اسكناس درشت 50 هزارتوماني چاپ كرده است. خبرگزاري ها نيز دراين باره نوشتند نكته جالب در چك پول هاي جديد زمينه سازي براي حذف چهار صفر از پول ملي است. در چك پول 50 هزارتوماني عدد 50هم در گوشه بالاي سمت راست و هم به صورت نامرئي در قسمت وسط بالاي سمت چپ حك شده است. كارشناسان معتقدند به نظر مي رسد بانك مركزي با يك تير دو نشان را هدف گرفته است. نخست با در انحصار درآمدن انتشار چك پول ها، كنترل بيشتري بر چاپ آنها صورت خواهد گرفت و ديگر آنكه مشكل چاپ اسكناس درشت كه سال ها است نياز آن به دليل افزايش نرخ تورم و كاهش ارزش پول ملي احساس مي شود، موقتا مرتفع خواهد شد. اما اطلاعيه رسمي بانك مركزي نيز مبني بر اينكه ايران چك جديد؛ مشابه اسكناس عمل كرده و كار كرد ايران چك جديد بانك مركزي بين مردم و در روابط مردم و بانك ها مشابه گردش اسكناس خواهد بود؛ درواقع مهر تاييدي بر انتشار اسكناس درشت زد. اقدامي كه مجلس نيز در قبال آن فعلا سكوت كرده است. ¤ تورم ايجاد نمي شود دبير كل بانك مركزي، چاپ چك پولهاي بانك مركزي را در راستاي حركت به سمت انتشار اسكناس درشت تر عنوان و يكي از مشكلات نظام بانكي را انحراف تسهيلات بانكي اعلام كرد و گفت: چاپ اسكناس درشت تورم ايجاد نمي كند. محمود بهمني با تاكيد بر اينكه ديگر ضرب سكه هاي همچون 250 و 500 ريالي براي بانك مركزي مفهومي ندارد، افزود: زماني كه ارزش ذاتي پول بيش از ارزش مبادلاتي آن است بايد از گردونه خارج شود. دبير كل بانك مركزي با اشاره به اينكه ارزش نيكل سكه ها به مراتب بيش از ارزش مبادلاتي آن است، تصريح كرد: با توجه به اين امر ضرب اين سكه ها معنا ندارد وبايد به سمت چاپ اسكناس ها با ارقام درشت تر رفت، به علاوه چاپ اسكناس هاي كوچك نيز ديگر مفهومي ندارد. وي چاپ چك پولهاي بانك مركزي را در راستاي حركت به سمت اسكناس درشت تر عنوان كرد و افزود: اسكناس درشت ايجاد تورم نمي كند، بلكه باعث تسهيل و تسريع جريان امور مبادلات مي شود، اين درحالي است كه بزرگترين اسكناس كشور هم اكنون 50هزار ريالي است. به گفته بهمني چك پول 50 هزار توماني ايجاب مي كند كه اسكناس 50 هزار توماني نيز چاپ شود و البته بانك مركزي درحال بررسي چاپ اسكناسهاي 10 و 50 هزار توماني است. وي با بيان اينكه چك پول 50هزار توماني بانك مركزي نيازي به پشت نويسي ندارد و تنها درج تاريخ و مهر شعبه براي اولين بار بر روي آن به منظور جلوگيري از جعل كافي است، از وجود 36 فاكتور ايمني اين اسكناسها خبر داد و افزود: كاركرد اين چك پولها شبيه اسكناس است و با توجه به موارد مذكور صرفه اين چك پولها اين است كه به سرعت از گردش كار خارج نشوند. دبير كل بانك مركزي با اشاره به اينكه چاپ مجدد اين چك پولها هزينه بر است تصريح كرد: بر همين اساس، عرضه چك پول بانكها به بازار از 26 مرداد ماه امسال ممنوع شده است و تمام اين موارد درراستاي جلوگيري از ايجاد نقدينگي و تورم است. وي ميزان چك پول منتشر شده توسط بانكها را 136 هزار ميليارد ريال كه هم اكنون به 104 هزار ميليارد ريال رسيده، ذكر كرد و گفت: اين رقم نيز به تدريج كاهش خواهد يافت و چك پولهاي بانك مركزي با ضوابط و استانداردهاي خاصي وارد بازار مي شود. بهمني با بيان اينكه به بانكها از تاريخ 31 مرداد ماه امسال بخشنامه شده كه اين چك پولها نيازي به پشت نويسي ندارد، خاطر نشان كرد: به زودي چك پولهاي 200هزار توماني بانك مركزي نيز به جريان خواهد افتاد و تمام اين اقدامات مقدمه اي براي انتشار اسكناسهايي با ارقام درشت تر است! كارشناسان پولي معتقدند هرچند چك پول هاي جديد كه كاركردي شبيه پول داشته و بدون پشتوانه چاپ و منتشر نخواهد شد اما بانك مركزي بايد حفظ و تقويت ارزش پول ملي را در قبال چاپ اينگونه چك پول هاي اسكناس گونه، در دستوركار جدي خود قراردهد.
	مهندسي مجدد در صنعت بيمه سازمان ها براي بقا و حضور قدرتمند در عرصه رقابت، ناگزير از دگرگوني و استفاده از تازه ترين دستاوردهاي فناوري براي دستيابي به بالاترين سطح بهبود و توانايي خود و كاركنان خود هستند. علاوه بر اين، سازمان مي بايد به سطح دگرگوني مداوم و مستمر برسند. يكي از شناخته ترين راهكارهايي كه اين انديشه را به عمل نزديكتر مي كند مهندسي مجدد فرآيندها است. در حقيقت مهندسي مجدد يك رويكرد كل نگراست كه طي فرآيندي، راهبرد رقابت سازمان را با پردازش هاي دروني و كاركنان آن مرتبط مي كند. طرح هايي كه در زمينه مهندسي مجدد در سطح كشور به اجرا درآمده است. غالباً در همان مراحل اوليه بدون حصول نتيجه متوقف گشته اند بنابراين ضروري است كه صنعت بيمه نيز در صدد شناسايي عوامل شكست اين پروژه ها برآيد و يا بومي سازي مشخصه هاي اجرايي اين طرح با توجه به ويژگيهاي خاص بيمه گري و تفاوت هاي فرهنگي و سازماني كشور خط مشي مناسبي را براي رسيدن به نتايج مثبت از به كارگيري آن اتخاذ كند. سهم صنعت بيمه در برنامه چشم انداز بيمه نقش اساسي در جبران آثار مالي ناشي از تحقق مورد بيمه ارائه مي دهد موجب افزايش كارايي بازرگانان، شركت ها مي شود. در واقع مي توان گفت، تغييرات شديد در عرصه اقتصاد، صنايع حمايتي را به يكي از مهمترين مزاياي رقابتي كشورها بدل كرده است. از سوي ديگر، توسعه يافتگي كشور يكي از اهداف اصلي در سند چشم انداز بيست ساله جمهوري اسلامي ايران است. بنابراين صنعت بيمه پشتوانه راسخي است كه سهم قابل توجهي در تحقق اين مهم خواهد داشت. مأموريت اصلي مهندسي مجدد، اصلاح فرآيندها به شكلي است كه منجر به افزايش سرعت انجام امور به صورت بهينه و رضايت مندي همه ذي نفعان سازمان از جمله كاركنان گردد. بنابراين فرآيندمحوري به جاي وظيفه گرايي شعار اصلي مهندسي مجدد است. يك فرآيند به شكل ساده فعاليتي است كه ورودي را به خروجي مبدل مي سازد. خروجي يك فرايند به نوبه خود مي تواند ورودي فريند ديگر باشد. براي مثال، صدور يك بيمه نامه خاص از زمان پيشنهاد توسط بيمه گذار تا زمان تحويل بيمه نامه توسط بيمه گر به وي مي تواند به صورت يك فرايند پيوسته و واحد با تركيبي از چند فرايند مستقل و مجزا در نظر گرفته شود. براين مبنا سه دليل عمده براي ضعف در انجام امور يك سازمان وجود دارد. 1- جداسازي بي مورد يك فرآيند پيوسته و تقسيم آن به فرايندها مستقل (وظيفه گرايي) 2- ناكارآمدي دروني در انجام فرايندها 3- وجود تأخير فاقد ارزش افزوده ميان خاتمه عمليات يك فرايند و وصول خروجي آن به عنوان يك ورودي به فرايند بعدي است. نيروي انساني مهمترين عامل پياده سازي اثربخش مهندسي مجدد: نيروي انساني يا كاركنان يك سازمان مهمترين گردانندگان يك طرح در آن سازمان يا اداره هستند. به عبارت ديگر، كاركنان ناراضي ازروند اجراي كنوني فرايندهاي جاري در سازمان هستند كه نقش اصلي پياده سازي اين طرح را ايفا مي كنند اما آنان در راستاي اجراي بهينه نقش خود بايستي توانمند گردند. توانمندسازي پيش نياز يا محرك اصلي اجراي طرح توسط كاركنان است. همان طور كه بيان شده ماهيت اصلي طرح مهندسي مجدد پيوسته نمودن فرايندهايي است كه به علت وظيفه گرايي مفرط از يكديگر جدا شده اند. لازمه توانمندسازي، از بين رفتن سلسله مراتب سنتي است. براي توانمند نمودن كاركنان بايستي اختيار كافي به آنان داده شود. از سوي ديگر، كاركنان به منظور قبول مسئوليت هاي جديد، نيازمند آموزشي هستند در حقيقت آموزش و توانمندسازي عواملي هستند كه به شكل مستقيم موجب تقويت يكديگر يا هم افزايي مي گردند. عامل مهياساز فناوري اطلاعات فناوري اطلاعات زيربناي اصلي يا مهياساز پياده سازي طرح يك سازمان است، بسياري از محققان و فعالان مهندسي مجدد عوامل مرتبط با زيرساخت IT را به طور فزاينده اي به عنوان يك جزء حياتي پروژه موفق طرح ملاحظه كرده اند. سپس استفاده مؤثر از نرم افزارها، مهمترين عواملي اند كه به موفقيت پروژه هاي مهندسي مجدد ياري مي رساند. پيشنهادهاي كاربردي براي اجراي مؤثر پروژه ها در صنعتي بيمه: الف- كاركنان و كارشناساني كه در صدور بيمه خبره هستند و در زمينه علم مديريت آموزش ديده اند براي اجراي مهندسي مجدد در مؤسسات بيمه منابع بسيار سودمندي هستند. ب- عوامل موفقيت در صنعت بيمه كشور، تعهد بي قيد و شرط مديران عاملي بيمه مركزي و ايجاد انگيزه در مديران كليدي شركت هاي بيمه براي اجراي مهندسي مجدد است. ج- برقراري ارتباط تنگاتنگ با كاركنان مي توان بر مقاومت آنان نسبت به تغيير غلبه كرد. د- شركت ها و مؤسسات بيمه بايد زمان و منابع كافي براي آموزش مجدد كاركنان خود در زمينه مهندسي مجدد را در اختيار داشته باشند. جمع بندي در اين مقاله سعي شد تا دلايلي در بيان ضرورت رويكرد به انجام مهندسي مجدد در فرايند صنعت بيمه كشور بيان شود. نقش كليدي كاركنان شركت هاي بيمه در پياده سازي و فناوري اطلاعات به عنوان يك مهياساز براي انجام پروژه ها تشريح گرديد و افزايش رضايت مندي ذي نفعان صنعت بيمه از جمله كاركنان و به خصوص مشتريان اين صنعت يا بيمه گذاران به عنوان عمده ترين خروجي به كارگيري اثربخش شركت هاي بيمه عنوان شد. علي اشرف مهرباني
	مديريت منابع آبي ايران؛ دغدغه ها و اميدها با توجه به بروز پديده خشكسالي در سال جاري و لزوم بهبود روشهاي استفاده از آب و برق و نهادينه نمودن فرهنگ صحيح مصرف حاملهاي انرژي، موضوعات بررسي مهمترين اثرات اقتصادي و اجتماعي سيل و خشكسالي و روشهاي كمك دولت در كاهش اين اثرات و طرح جامع خشكسالي به عنوان حلقه گمشده در برنامه ريزي مديريت منابع آب ايران به حساب مي آيد. پديده هاي خشكسالي و سيل از نظر فراواني، شدت، تداوم و گسترش آنها يكي از فرايندهاي مهم در اكثر كشورها و بخصوص كشور ما است. يكي از مهمترين مسايل روز جامعه ما نگرش نو و پايدار به منابع آب و برنامه ريزي آن مي باشد، تا بتوانيم پديده هاي سيل، خشكسالي و كم آبي را بهتر شناخته و اثرات اقتصادي و اجتماعي و زيست محيطي آن را بررسي نموده و براي مديريت آن برنامه ريزي اصولي انجام دهيم. كشور ما داراي اقليمي خشك تا نيمه خشك، با متوسط بارندگي ساليانه 240-220 ميليمتر است كه تقريباً يك سوم متوسط بارندگي خشكي ها و كمتر از يك سوم بارندگي متوسط كره زمين را دارا مي باشد. علاوه بر نقصان، توزيع نامناسب مكاني و زماني و بارندگي و شدت بارشها از يك طرف در زمان بارش باعث ايجاد سيلهاي مخرب و از طرف ديگر باعث ايجاد كم آبي ها و خشكسالي هاي متناوب مي گردد. اين عوامل بدنبال خود تاثيرات اقتصادي، اجتماعي و زيست محيطي گوناگوني را سبب مي شود. شناخت اين تاثيرات در تدوين برنامه هاي دقيق براي كاهش اين تاثيرات توسط دولت مفيد و موثر خواهد بود. بنظر اين مقاله اگر با تلفيق دو برنامه اقدامات ارسالي (مديريت ريسك) و اقدامات انفعالي (مديريت بحران) هر دو در قالب يك طرح اقدام ملي مطابق قوانين مصوب شده ملي و جهاني صورت گرفته و به اجرا درآيند مي توانند در كاهش تاثيرات سوء متنوع و مختلف سيل و خشكسالي موثر و مفيد واقع شوند. اما «آب» به عنوان منبع حيات از عوامل رشد و توسعه در جوامع بشري مي باشد. با نگاهي به تاريخ مشاهده مي شود، در جايي كه آب وجود داشته زمينه هاي تمدن فراهم شده است. مقايسه كشورهاي واقع در منطقه معتدله با كشورهاي مستقر در نواحي خشك و نيمه خشك زمين نشان مي دهد كه كمبود آب، به ويژه آب با كيفيت خوب يكي از عوامل مهم بازدارنده توسعه كشاورزي و اقتصادي و اجتماعي در اكثر كشورهاي درحال توسعه بخصوص كشورهاي واقع شده در كمربند خشك و نيمه خشك وگرم جهان است. كشور عزيزمان ايران نيز به عنوان يكي از كشورهاي واقع در كمربند خشك كره زمين با مشكل كم آبي، خشكسالي هاي متناوب و نيز سيل هاي مخرب و ويرانگر مواجه مي باشد. رشد فزاينده جمعيت و تخريب هاي ناشي از آن و نياز اين جمعيت روزافزون به محصولات كشاورزي دامي و محدوديت آب و خاك به عنوان بستر اصلي توليدات كشاورزي مسئله كم آبي را به گونه اي بسيار جدي فراروي كشورمان قرار داده است. آمار گوياي آن است كه ميزان آب در كشورما در طول ساليان اخير بطور مستمر رو به كاهش بوده است بگونه اي كه سرانه آب از 4000 تا 5000 مترمكعب در دهه 30 شمسي به حدود 2000 مترمكعب در شرايط حاضر رسيده است و درصورت تداوم روند كنوني به كمتر از 1000 مترمكعب در سال 1400 خواهد رسيد. با توجه به توزيع نامناسب زماني و مكاني بارشها وجود پديده هاي سيل و خشكسالي به عنوان زيرمجموعه اي از كم آبي را نبايد به يك حادثه غيرمترقبه و موردي تلقي نمود. به نظر مي رسد كه ما در مواجهه با پديده هاي خشن و مهاجم سيل و خشكسالي منفعل شده و از بكار بستن علم و دانش و تلاش خستگي ناپذير براي پيشگيري از آن و يا به حداقل رساندن تبعات منفي آن از حركت ايستاده ايم. از زاويه تلاشي كه دولت براي فعال بودن در رابطه با التيام آلام و دردها و جبران خسارت مردم انجام داده جزء موفق ترين ها بوده و هستيم اما آنچه عليرغم همه اين توفيقات مي تواند مورد ترديد قرارگيرد جامعيت و كفايت آنهاو عدم يك تلاش جدي و همه جانبه براي پيشگيري از اين حوادث است. آمار و اطلاعات موجود حاكي ازخسارت بسيار تكان دهنده اي است. متوسط خسارات ناشي ازسيل زدگي به تاسيسات عمومي و مردمي سالانه 1000 ميليارد ريال است. خسارات ناشي از سيل به منابع زيستي (فرسايش خاك و پوشش گياهي) به 3000 ميليارد ريال بالغ مي گردد، لذا جمع خسارات سيل زدگي به طور متوسط در كشور بالغ بر 4000 ميليارد ريال است. خشكسالي اگرچه هرسال نمود و بروز وسيع ندارد اما بخشهايي از كشور را مي پوشاند. از آنجا كه خسارات ناشي از خشكسالي در سالهاي شدت آن محسوس است، لذا فقط در مقاطع بحراني خسارت برآورده و توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي شده است. بيش از 8000 ميليارد از خسارات مذكور خسارات به مزارع و باغات، مراتع، دام و طيور عشايري كشور بوده است. شدت و حجم خسارات و روند فزاينده آنها به گونه اي است كه ايجاب مي كند تدابير موثرتري بخصوص جهت پيشگيري اين وقايع به عمل آيد. البته به طور همزمان براي هر مولفه بحران از قبيل ايجاد سيستم هاي هشداردهنده توسعه بيمه هاي محصولات كشاورزي، توسعه روشهاي استحصال باران براي شرب و توليد از حوزه هاي شهري حوزه هاي پشت بام ها و حوزه هايي كه خود توليدي ندارند. همچنين استفاده از روشهاي جمع آوري برف در زمستان، استفاده از شبنم و ترويج روشهاي جديد بهره برداري از سيلاب ها، توسعه تحقيقات در زمينه انتخاب گونه هاي گياهي و معرفي تكنيك هاي زراعي مناسب با شرايط بحراني، تهيه راهكارهاي مقابله موادغذايي، ترويج صرفه جويي، اعمال مديريت مصرف، تلاش در جهت پذيرفته شدن تلاش در جهت پذيرفته شدن سياستهاي خشكسالي و سيل درسطح ملي، توجه به تامين آب از منابع جديد و ساير اقداماتي كه در متن اصلي و بخش بحث و نتيجه گيري به تفصيل به آنها پرداخته شده است. دلايل ايجاد سيل و خشكسالي توزيع جغرافيايي رودخانه ها، سواحل و همچنين دخالت بشر در توازن طبيعي، افزايش جمعيت، شهرنشيني و اثرات فعاليتهاي بشري در طولاني مدت از دلايل وقوع سيل به شمار مي روند. در بررسي هاي سوابق تاريخي سيل به وقوع 1890 مورد سيل در فواصل سالهاي 1331 تا 1370 مي رسيم كه رشد شتابنده حوادث سيل بصورت 5 برابر شدن آن در طول چهل سال بروز علل غيرطبيعي و تشديد كننده سيل در كشور را به اثبات مي رساند. تخريب جنگل ها و مراتع و فرسايش خاك جزء مهمترين دلايل بروز سيلابهاي غيرطبيعي شناخته شده اند تخريب بيش از دو سوم مراتع و يك دوم از جنگلها و نقش آن در افزايش روان آبهاي سطحي معادل 15 تا 20 ميليارد مترمكعب روان آب اضافي و غيرطبيعي در سال برآورد مي شود. تعداد حوادث مهم سيل كشور در سال 1370، 304 مورد بوده و ميزان خسارت مالي در اين سال بيش از 900 ميليارد ريال برآورد شده است. رشد خسارات مالي سيل بين سالهاي 1331- 1370 حدود 6% و رشد سالانه حوادث طي همين دوره حدود 4% بوده است. اما از مهم ترين دلايل ايجاد خشكسالي مي توان به عوامل اقليمي و فعاليت هاي بشري نظير افزايش جمعيت و عدم مراقبت و مديريت صحيح منابع آب و خاك اشاره نمود. سوابق خشكسالي از آنجا كه خسارات ناشي از خشكسالي فقط در سالهاي شدت آن محسوس است لذا فقط در مقاطع بحراني خسارات برآورد و بصورت ملي اعلام مي گردد. در سال 1378 خسارات ناشي از خشكسالي فقط در بخش كشاورزي 10000 ميليارد ريال برآورد و توسط سازمان مديريت و برنامه ريزي اعلام شده است و اين ميزان در سال 1379 بيشتر از 12000 ميليارد ريال در سال بوده است و اين ميزان در سال 1380 به رقم 21000 ميليارد ريال رسيده است. اثرات اقتصادي و اجتماعي و زيست محيطي سيل و خشكسالي 1- اثرات سيل و خشكسالي در هر رفت و تخريب كيفيت آب و تغذيه نامناسب آن. براساس اطلاعات موجود بحران كم آبي در كشور در 30 سال اخير بي سابقه بوده است و بيش از 50% از جمعيت ايران از بحران خشكسالي خسارت ديده اند اين خطر جدي كه اثر آن تا چندين نسل بعدي نيز باقي خواهد ماند. تنها در سال 77 نسبت به دوره مشابه 39% و نسبت به 30 سال گذشته 24% بارش كاهش يافته است. 2- اثرات سيل و خشكسالي در تخريب پوشش گياهي و فرسايش خاك و بيابان زايي. هم اكنون ميزان تخريب پوشش جنگل مراتع روزانه به 1500 هكتار رسيده است و ميزان فرسايش نيز به 4 ميليارد تن در سال يعني 7.5 برابر حد مجاز آن در جهان رسيده است. لازم به تذكر است كه با تخريب يك مرتع خوب به مرتع فقير مقدار سيلاب آن 36 برابر افزايش پيدا مي كند و ميزان بيابانزايي ناشي از اين عوامل ساليانه حدود 1650000 هكتار بوده است و در سي ساله اخير 30% به سطح بيابانها اضافه شده است. 3- سيل، خشكسالي و تاثيرات اجتماعي و بهداشتي آن. 4- سيل و خشكسالي و تاثيرات و تلفات دام و محصولات دامي و كشاورزي اين خسارات بگونه اي بوده است كه درسال جاري محصولات 4 ميليون هكتار زمين هاي ديم و 2.7 ميليون هكتار زمينهاي آبي و 1.1 ميليون هكتار باغات به صفر رسيده است. همچنين محصول ديم كشور از 3.5 ميليون به 1 ميليون تن و محصول آبي از 9.5 ميليون به 8.5 ميليون تن كاهش يافته است. افزايش ضايعات موادغذايي از ديگر عوارض دراين بخش است و كلا خسارات وارده به محصولات كشاورزي و باغات حدود 21 هزار ميليارد ريال بوده است. 5- اثرات سيل و خشكسالي در تاسيسات زيربنايي و رفاهي و تلفات جاني: تاثيرات سيل و خشكسالي در تاسيسات زيربنايي و رفاهي در بسياري موارد قابل توجه است كه به نمونه هايي از آن اشاره مي شود. خسارات وارده به امكانات زيربنايي كشاورزي: الف- تخريب انهار، شبكه هاي آبياري و زهكشي، قنوات و سردهنه هاي آبگيري از رودخانه ها ب- خسارات وارده به چشمه ها و ايستگاه هاي پمپاژ ج- پرشدن سريع مخازن و سدها از رسوبات و كاهش حجم مفيد آنها د- تاخير در آبياري اراضي و كاهش توليد و يا از بين رفتن محصول بدليل نياز به زمان لازم براي احياء و تعميرات انهار و قنوات و چاه ها مي باشد. هـ- خسارات وارده به بخش صنعت: به غيراز خسارات مستقيم به كارخانجات و مواد اوليه آنها خسارات غيرمستقيم بصورت بيكاري كارگران و كاهش توليد و عدم دسترسي به مواد اوليه آشكار مي شود. نقش كمك دولت در كاهش تاثيرات سوء سيل و خشكسالي بدنبال تصويب قطعنامه شماره 3337 مجمع سازمان ملل متحد درسال 1974 و عضويت ايران در كنوانسيون بيابان زدايي و تعديل اثرات خشكسالي، يكي از تعهدات كشورهاي عضو تهيه برنامه اقدامات ملي است كه توسط برنامه هاي اقدام منطقه اي و جهاني حمايت مي شوند اجرا خواهد شد. اين برنامه ها بايد سازگار و متناسب با شرايط و وضعيت محلي باشد. اين برنامه محور اين معاهده است، درهمين راستا دولت لايحه اي با عنوان جبران و پيشگيري عوارض ناشي از خشكسالي با دو فوريت به مجلس داد كه فوريت آن در همان جلسه به تصويب رسيد. دراين لايحه بطور خلاصه بازپرداخت وام هاي كشاورزي به تعويق مي افتد، اعتبارات و تسهيلات جديدي هم در اختيار كشاورزان قرار مي گيرد و ضمناً خسارات وارده به آنان نيز جبران مي گردد. علاوه بر آن در استان هاي شمالي براي مواجهه با خشكسالي و نجات محصول برنج دو كار مهم و ضربتي صورت گرفته، با اين توضيح كه در گيلان مجوز حفر 64 هزار چاه عميق و نيمه عميق صادر شده و در استان مازندران بدستور رئيس جمهور 15 ميليارد مترمكعب از آب سد لار به بخش كشاورزي استان كمك شده است.براي عشاير كشور و نجات احشام آنان نيز وزارت جهاد كشاورزي از طريق دو برنامه كوتاه مدت و بلندمدت عهده ار كمك به آنان شده است. در برنامه كوتاه مدت علاوه بر 300.000 تن جويي كه قرار بود در اختيار عشاير قرار گيرد 500.000 تن ديگر نيز به آنان تحويل خواهد شد همچنين 500.000.000 تومان براي داروهاي دامي و 200 ميليون تومان نيز جهت تامين آب عشاير در اختيار آنان قرار خواهد گرفت در طرح بلندمدت نيز اقدامات آبخيزداري و احداث سدهاي خاكي و تهيه طرح هاي مرتعداري پيش بيني شده است. به طور كلي برنامه هاي دولتها براي پاسخ به اين بلايا متفاوت است ولي مي توان آنها را به سه گروه تقسيم نمود: 1-برنامه ريزي بر روي اثرات قبلي براي كاهش اثرات آتي. 2- مداخله دولت در اثرات بعدي. 3- ارائه طرحهاي آماده سازي و تهيه برنامه هاي مقدماتي براي احتمال وقوع. برخورد علمي با وجود و تاثيرات اين بلاياي طبيعي:تعديل اثرات سوء بلاياي سيل و خشكسالي بدون برخورد علمي و تخصصي و انجام مدام تحقيقات به خصوص تحقيقات كاربردي به نتايج ثمربخشي نخواهد رسيد. غلام رضا داورپناه