جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

چهارشنبه 30 مرداد 1387 - 18 شعبان 1429 - 20 آگوست 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189161
 

بررسي علت افزايش نرخ ارز رخنه تورم پنهان دربازارارز
كداميك بايد در اولويت باشد؟ توليد خودرو عمومي يا شخصي
ضرورت ها و ملاحظات نقدي كردن يارانه ها كاهش فقر و نابرابري
مجرمان اينترنتي در عرصه اقتصادي لزوم استفاده از نرم افزارهاي حفاظتي
	بررسي علت افزايش نرخ ارز رخنه تورم پنهان دربازارارز سينا اطهري يكي از ويژگي ها در اجراي هر سياست پولي دولت ها كه از طريق بانك مركزي عملياتي مي شود اندازه گيري اثرات مطلوب آن در تثبيت قيمت ها، رفع بيكاري و توزيع عادلانه درآمدها است. بانك مركزي هم براي اجراي سياست هاي پولي موفق مجبور است از ابزارهايي همانند كنترل نقدينگي و حفظ ارزش پول داخلي در مقابل ارزهاي خارجي استفاده كند. در اين مسير اما ظاهراً اتفاقات عجيبي رخ داده است. طي هفته هاي گذشته بانك مركزي گويا نتوانسته است به حفظ ارزش پول داخلي در مقابل ارز مهم خارجي (دلار) نائل آيد. در 10روز گذشته هر دلار آمريكا با 35تومان افزايش به 965تومان رسيد. اين در حالي است كه تا قبل از آن نوسان اين ارز خارجي بين 10تا 15تومان بوده و هر دلار آمريكا تا 930 تومان به فروش مي رفت. اين مسئله موجب شده تا تورم نيز به اجناس و ديگر مايحتاج عمومي وارداتي مردم تأثيرگذارتر شود. چرا كه افزايش نرخ دلار در كشور بر روي توليد داخلي و واردات كالا و خدمات اثر منفي مي گذارد. بطور اجمال بايد گفت، تورم كه از افزايش سطح عمومي قيمت ها به شكل مستمر و فراگير پديد مي آيد، اثرات مختلفي هم بر روي توليد و توزيع كالا و خدمات مي گذارد. در اين ميان تورم هيچگاه افزايش سطح عمومي قيمت ها به مقدار كم و غيرمستمر تعريف نمي شود. بانك مركزي نيز در اين ميان نبايد از كنار افزايش قيمت دلار، خيلي راحت عبور كند كه اگر اين افزايش بها به حالت مستمر درآيد، آنوقت تورم پنهان به تورم خشن تبديل خواهد شد. اقتصاددانان معتقدند كه تورم بر اساس منشأ يا عامل ايجاد كننده تورم به 2دسته تقسيم مي شود: 1) تورم ناشي از فزوني تقاضا: در اين نوع تورم، انگيزه و علت پيدايش تورم، افزايش نامتعادل تقاضا نسبت به امكانات عرضه است به همين سبب برخي از صاحبنظران از تورم مزبور به عنوان تورم ناشي از تقاضاي اضافي ياد كرده اند. نگاهي به بازار ارز نشان مي دهد كه تقاضا نسبت به عرضه براي دلار به حالت نامتعادل در نيامده است كه دلار به يك باره 35تومان افزايش قيمت را تجربه كند. 2) تورم ناشي از افزايش هزينه توليد: در اين گونه تورم، علت يا منشأ اصلي افزايش قيمت ها، بالا رفتن هزينه تمام شده توليد كالاها و خدمات است. در اين حالت نيز تورم به دليل هزينه هاي تمام شده توليد، از سوي دولت قابل كنترل بوده و از قبل قابل پيش بيني است. تورم يا افزايش قيمت ارز به ويژه دلار در كشورمان، مطمئنا در شاخص هاي مهم اقتصادي ديگر تأثير منفي مي گذارد كه در ادامه برخي از آنها اشاره مي شود. - تورم غالباً چگونگي توزيع منابع اقتصادي را دگرگون مي كند. توجيه اين تغيير بسيار ساده است؛ در اثر تورم و افزايش قيمت يك كالا و خدمات تاثيرگذار، تقاضاي كالاها و خدمات مختلف عموماً رو به افزايش مي گذارد اما سرعت ازدياد تقاضا، در همه موارد يكسان و يكنواخت نيست. تقاضاي برخي از كالاها و خدمات با شتابي زياد، بالا مي رود حال آنكه سرعت افزايش تقاضا براي كالاها و خدمات ديگر بطور نسبي كمتر است؛ اين اختلاف سطح طبعاً در واكنش عرضه نيز منعكس مي شود. به عبارت ديگر، افزايش توليد كالاها و خدمات مختلف- به تبعيت از تقاضا- به نسبت ها و سرعت هاي متفاوتي صورت مي گيرد و در نتيجه، نحوه يا الگوي توزيع منابع با توجه به افزايش قيمت يك كالاهاي اثرگذار، اجباراً و قهراً دگرگون مي شود. - يكي ديگر از عوارض مهم تورم و يا افزايش قيمت يك كالاي مهم در توليد، ايجاد حالت بلاتكليفي و عدم امكان تصميم گيري براي متصديان امور اقتصادي- چه در بخش خصوصي و چه در بخش عمومي- است. در بخش خصوصي، تورم و افزايش قيمت ارز (دلار)- كه عموماً واردات كالاهاي واسطه اي و سرمايه اي از آن طريق انجام مي شود- محاسبات بنگاههاي اقتصادي را در زمينه برآورد درآمد و هزينه با دشواري ها و ابهامات زيادي مواجه مي كند. زيرا از يك طرف، بنگاهها - به دليل غيرقابل پيش بيني بودن سير قيمت ها- قادر نيستند حجم پولي را كه از طريق فروش كالاهاي خود به دست مي آورند پيش بيني كنند و از طرف ديگر، ميزان هزينه هاي توليد بنگاهها نيز نامشخص است. هم اكنون ميزان واردات كشور همچنان رو به تزايد است. طبق آمارهاي بانك مركزي، پارسال ايران بيش از 50 ميليارد دلار واردات كالا و خدمات داشته كه رقمي بي سابقه است. - تورم و يا افزايش قيمت دلار، حتماً بر حجم سرمايه گذاري ها نيز اثر مي گذارد. اين نكته امروزه تقريباً پذيرفته شده است كه سرمايه گذاري عموماً موجب پيدايش فشارهاي تورمي مي شوند. حال اگر در كنار اكثر سرمايه گذاري هاي داخلي و خارجي در كشورمان، شاهد افزايش قيمت مستمر دلار هم باشيم، اين حالت، رفتار خوبي را از ديد اقتصادي براي فعالان بازرگاني ترسيم نمي كند. بسياري از كارشناسان و اقتصاددان ها در همين باره معتقدند از آنجا كه تورم باعث دلسرد شدن مردم به پس انداز مي شود لذا سرمايه گذاري ها كاهش يافته و ظرفيت هاي توليد جامعه نيز روند نزولي به خود مي گيرد. - تبديل پول به كالا: در مواقع ثبات قيمت ها، تصميمات و واكنش هاي مردم به هنگام خريد و فروش غالباً حالت منطقي و عقلايي دارد و مردم فقط كالاهايي را كه به آنها نياز دارند- آنهم به ميزان احتياج و پس از مقايسه قيمت ها- از ارزان ترين بازار خريداري مي كنند. اما در حالت تورم مزمن و حاد، خريد و فروش كالاها و خدمات حالت غيرمنطقي پيدا مي كند و در جامعه تمايل فوق العاده شديدي براي خريد و تبديل پول نقد به كالاهاي مورد نياز مردم پديد مي آيد. - وقتي كالايي يا ارزي كه مورد نياز فعالان اقتصادي است، افزايش قيمت- ولو اندك- را تجربه كند، پس اندازهاي مردمي را نيز تحت تاثير قرار مي دهد. اساساً افزايش قيمت كالا و ارز (تورم) با دلسرد كردن پس اندازكنندگان، از آهنگ رشد اقتصادي مي كاهد. زيرا بطور كلي، تمام اشخاصي كه سرمايه نقدي داشته و بخشي از درآمد خود را به صورت اسكناس اندوخته كرده يا اموال و سرمايه هاي غيرنقدي خود را به نقدينه تبديل كرده اند و آنرا نزد خود يا در بانك پس انداز نموده اند، مستقيماً از تورم و افزايش قيمت ها متضرر مي شوند. و ارزش دارايي شان به نسبت تنزل ارزش پول ( درصد افزايش قيمت) كاهش مي يابد. تورم و افزايش قيمت دلار در كشورهاي در حال توسعه، مستقيماً بر موازنه و تراز خارجي آنها اثر غيرقابل اجتنابي مي گذارد؛ بطوري كه اين پديده غالباً موجب اختلال موازنه پرداخت ها و منشا كسري آن مي شود زيرا از يك طرف، به دليل افزايش قيمت ها در داخل كشور، ميزان صادرات به خارج كاهش مي يابد و از طرف ديگر، مقدار واردات نيز سير صعودي مي گيرد كه اين هر دو، به عدم تعادل (كسري) تراز پرداخت ها يا تشديد عدم توازن آن منجر مي شود. هم اكنون بسيار از صادركنندگان كشور نسبت به افزايش قيمت ها در داخل اعتراض دارند و با توجه به بالا رفتن ميزان واردات نيز، توليد ملي در وضعيت مناسبي نيست. اين شرايط ايجاب مي كند كه كنترل و كاهش تورم حتماً در دستور كار و اولويت كاري اول مسئولان تصميم گير قرار گيرد. از آنجا كه يكي از وظايف اصلي بانك مركزي حفظ ارزش داخلي و خارجي پول ملي كشور و كنترل تورم است، شرايط كنوني نيز ايجاب مي كند تا مسئولان اين بانك نگراني خود در قبال افزايش قيمت دلار در بازار داخل را نشان داده و راهكارهاي منطقي حفظ ارزش پول ملي را در مقابل اين ارز خارجي در دستور كار قرار دهند. زيرا چنانچه بيكاري و تورم با نرخ هاي فزاينده روبرو شوند قطعاًموجبات افزايش در نابرابري درآمدها را فراهم خواهد كرد. مي دانيم كه با افزايش تورم و بيكاري، سرمايه گذاريها و دارايي ها نيز به جاي فعاليت هاي توليدي و اشتغالزا به فعاليت هاي غيرمولد كه در سطح اشتغال تاثيري ندارند، معطوف خواهد شد كه همين امر به نوبه خود مي تواند سبب وخيم تر شدن توزيع درآمدها شود. ترديدي نيست كه تورم و بيكاري، هميشه با توزيع درآمدها داراي يك رابطه منفي است؛ به عبارت بهتر، افزايش نرخ بيكاري و تورم قاعدتاً سبب نابرابري بيش تر توزيع درآمدها خواهد شد و اين تاثير منفي، هزينه سنگيني را براي دولت فراهم خواهد كرد. كارشناسان معتقدند كه وقتي ارزش پول ملي در مقابل ارزهاي خارجي پايين مي آيد، درآمد سرانه هر ايراني نيز به همان ميزان كاهش مي يابد و بحث پديده نابرابري درآمدها به ميان مي آيد. مطالعات عديده اقتصادي نشان داده است كه بين شاخص هاي تورم (افزايش قيمت)، بيكاري و فقر از يك طرف و شاخص هاي نابرابري درآمدها و رفاه اجتماعي از طرف ديگر، نوعي همبستگي وجود دارد. به عبارت بهتر، هر اندازه كه شاخص هاي تورم، بيكاري و فقر افزايش يابند، قطعاً نابرابري در درآمدها نيز از روندي افزايشي در شاخص هاي خود (درآمد سرانه) برخوردار خواهد شد. از همين رو، تمامي سياست هاي ارزي و پولي كه قرار است به كاهش تورم و نابرابري ها منجر شود بايد سه مقوله حفظ و افزايش قدرت پول ملي، بيكاري و فقر را مورد هدف قرار دهد. فعالان اقتصادي معتقدند دلالان بازار ارز از ماهها پيش درصدد افزايش قيمت ارز (دلار) به بهانه هاي مختلف بودند كه اين مسئله با سكوت بانك مركزي، اين روزها محقق شده است. دلايل اصلي افزايش قيمت دلار شاهين شايان آراني كارشناس مسايل پولي در گفتگو با مهر عمده ترين دليل افزايش ارزش دلار را كاهش قيمت نفت و سياست خزانه داري آمريكا براي كنترل قيمت دلار به منظور توسعه صادرات اين كشور عنوان و تصريح كرد: افزايش قيمت دلار و قوي تر شدن اين ارز نسبت به ساير ارزها به معناي رونق صادرات آمريكا است و خزانه داري آمريكا هم با همين سياست كار را به پيش مي برد. مشاور بانك توسعه اسلامي با اشاره به اينكه البته اقتصاد يورو نيز با نابساماني مواجه شده و صادرات آمريكا حوزه يورو را نيز با چالش مواجه كرده است، افزود: به همين دليل نيز سعي خزانه داري آمريكا بازگرداندن وضعيت دلار به حالت قبلي و به نوعي افزايش قدرت دلار نسبت به يورو است. وي با تاكيد بر اينكه بازار داخلي نيز متاثر از بازارهاي بين المللي است، گفت: بانك مركزي ايران نيز تمام پديده هاي مذكور را كنترل مي كند و به تبع آن و با اتخاذ سياستهايي، اصلاحاتي را انجام مي دهد. شايان آراني با بيان اينكه نرخ دلار به ريال بايد بيش از رقم فعلي باشد، به عبارت ديگر بايد بالاتر از هزار تومان باشد، افزود: بانك مركزي هم اكنون با كنترل نرخ دلار قيمت آن را پائين نگه داشته است. از سوي ديگر، ايران محور معاملات ارزي خود را به سمت يورو پيش برده است. وي پيش بيني قيمت دلار را حركتي غيرعقلاني عنوان و تصريح كرد: اما احتمال افزايش قيمت دلار نسبت به يورو نسبت به كاهش قيمت آن بيشتر است، يعني هم اكنون فشار به اين سمت است كه دلار نسبت به يورو قوي تر شود. اين كارشناس مسائل اقتصادي گفت: بانك مركزي حتما به منظور كنترل قيمت دلار در بازار داخلي اقدام به عرضه بيشتر دلار در بازار خواهد كرد و البته سياستهاي ارزي كشور نيز انجام چنين كاري را ايجاب مي كند. كنترل قيمت دلار با افزايش عرضه همچنين مهدي تقوي عضو هيئت علمي دانشگاه علامه طباطبايي در گفتگو با مهر با بيان اينكه بانك مركزي قيمت دلار در بازار داخلي را تعيين مي كند، دليل افزايش قيمت دلار در بازار داخلي را افزايش ارزش دلار در خارج از كشور در مقايسه با ساير ارزها عنوان كرد. وي با اشاره به كاهش قيمت طلا و نفت در بازارهاي جهاني، گفت: اين كاهش قيمت باعث افزايش ارزش دلار شده است، بنابراين عوامل تعيين كننده قيمت دلار توسط بانك مركزي نيز با توجه به اين مسئله تغيير يافته است. تقوي با تاكيد بر اينكه نمي توان قيمت دلار را براي آينده پيش بيني كرد، افزود: بانك مركزي با افزايش عرضه دلار در بازار مي تواند قيمت آن را كاهش دهد، البته قيمت دلار در بازار داخلي تابعي از قيمتهاي جهاني به ويژه قيمت جهاني نفت است. صرافي ها تعيين كننده قيمت دلار همچنين غلامرضا سلامي كارشناس مسائل اقتصادي نيز در گفتگو با مهر عمده ترين دليل افزايش قيمت دلار در بازار داخلي را متاثر از افزايش قيمتهاي جهاني آن دانست و افزود: ريال نيز در ايران به طور غير رسمي از قيمت دلار متاثر است. وي پيش بيني قيمت دلار را مشكل دانست و افزود: ولي براي افزايش قيمت دلار در بازارهاي جهاني برنامه ريزي شده است، اين در حالي است كه قيمت دلار با نفت گره خورده است. سلامي با تاكيد بر اينكه بانك مركزي نقش چنداني در تعيين قيمت دلار ندارد، زيرا مقدار ارزي كه در بازار معامله مي شود، ارز در دست مردم است و قيمت را صرافي ها مشخص مي كنند، افزود: به عبارت ديگر بانك مركزي ابتدا قيمت را افزايش نمي دهد، بلكه اول تقاضا افزايش مي يابد و به تبع آن قيمتها هم افزايش مي يابد. وي با اشاره به ثابت بودن نرخ دلار نسبت به ساير ارزها در بازار داخلي طي مدتها، گفت: تغييرات نرخ دلار قطعا بر روي واردات كشور تاثير گذار است.
	كداميك بايد در اولويت باشد؟ توليد خودرو عمومي يا شخصي در خبرها همواره خبر توسعه و توليد خودروهاي شخصي شنيده مي شود توليد انبوه خودروي تندر 90، اتاق رنگ و توليد اتاق خودروهاي سواري در مشهد و توليد روزافزون خودروهاي سواري دو شركت خودروساز بزرگ كشور. و در عين حال خبر از صرفه جويي در مصرف بنزين و يارانه عظيمي كه دولت بابت بنزين پرداخت مي كند. آيا اين دو سياست متناقض نيست؟! در عين حالي كه احداث جاده و اتوبان و خيابان با مشكلات بودجه اي شديد مواجه است و بنزين به شدت مصرف مي شود و اقشار كم درآمد كه خودروي شخصي ندارند از اين يارانه محرومند باز هم روند و جهت توليد خودرو باز هم به سوي خودروي شخصي است نه اتوبوس و ساير وسايل نقليه عمومي. همگان مي دانند كه دنيا به سوي اين پيش مي رود كه حمل و نقل حتي الامكان با وسيله عمومي انجام گيرد زيرا اولا بنزين اين سرمايه ملي كمتر مصرف مي شود و هزينه صرفه جويي شده در امور ضروري ديگر صرف مي شود و ثانيا اقشار كم درآمد جامعه كه توان خريد خودروي شخصي ندارند با تقويت ناوگان حمل و نقل عمومي بهتر و سريع تر جابجا مي شوند. ثالثا ترافيك عظيم و سنگين در كلان شهرها و ساير شهرستان ها كنترل مي شود و كاهش مي يابد و رابعا بسياري از مشكلات ناشي از آلودگي محيط زيست كاهش پيدامي كند مثل كاهش بيماري هاي تنفسي و پوستي ناشي از آلودگي هوا و بيماري هاي رواني ناشي از سروصدا و شلوغي شهر و آلودگي صوتي و خلاصه حمل و نقل عمومي يعني كاهش هزينه هاي دولت. با تمامي اين اوصاف آيا سرمايه گذاري در بخش ريل سازي و واگن سازي براي توسعه و تجهيز راه آهن شهري و بين شهري و نيز اتوبوس سازي نبايد در اولويت برنامه هاي وزارت صنايع باشد؟و وضعيت حمل و نقل عمومي آنقدر مطلوب شود كه رغبت، استفاده از خودروي شخصي كم شود؟ وقتي جابجايي با وسيله نقليه عمومي سريعتر، ايمن تر و ارزان تر باشد ديگر كسي به سراغ وسيله شخصي مي رود؟ سياست هاي شما در بخش سرمايه گذاري در زمينه حمل و نقل عمومي نقش بسيار بزرگي در اين قسمت خواهد داشت. حسين عبداللهي
	ضرورت ها و ملاحظات نقدي كردن يارانه ها كاهش فقر و نابرابري نقدي كردن يارانه ها به دنبال آن است كه از يك طرف ناكارايي موجود در زمينه توليد كشور و مشاركت بخش خصوصي در اقتصاد را حل كند و از طرف ديگر براي اينكه حلال مشكلات مصرف كننده و اقشار آسيب پذير جامعه باشد، صددرصد آن يارانه اي كه وجود دارد را به شيوه اي متفاوت به مصرف كننده يا توليدكننده پرداخت نمايد. به عبارت ديگر نگاه دولت درآمدزايي نيست بلكه هدفمند كردن موردنظر است. هدف پرداخت يارانه - پرداخت يارانه در ايران ده ها سال است كه تبديل به كاربرد شده، مهمترين اهداف آن را مي توان كاهش فقر و نابرابري به حمايت از اقشار آسيب پذير و جلوگيري از افزايش حساب قيمتها (تورم) حمايت از توليد و صادرات، تأمين امنيت غذايي و ديگر موارد دانست. ضرورت نقدي كردن يارانه ها - تداوم پرداخت يارانه به روش كنوني علي الخصوص در ساليان اخير علاوه بر بار مالي فزاينده كه به نوبه خود موجب افزايش هزينه دولت، كسري بودجه و تورم شده هزينه هاي هنگفت ديگري را به اشكال مختلف بر اقتصاد كشور تحميل نموده است از جمله با افزايش بي رويه مصرف كه تبعات آن در مورد كالاهاي اساسي به صورت ضايعات بالا و درمورد حاملهاي انرژي بالا بودن مصرف در مقايسه با ساير كشورهاي جهان، پديده قاچاق، آلودگي محيط زيست مي توان مشاهده كرد. - در برخي اقلام نظير بنزين، اين يارانه عمدتاً نصيب اقشار غني مي شود و از سوي ديگر ايجاد بازارهاي موازي، قاچاق، كاهش رشد اقتصادي و آلودگي محيط زيست ناشي از مصرف بي رويه انرژي، تحريف قيمتها و جلوگيري از سرمايه گذاري در فناوريهاي نوين توليد كالا و مصرف بهينه انرژي، افزايش واردات حاملهاي انرژي و نيز ضربه پذير شدن اقتصاد كشور از ديگر تبعات هدفمند نبودن يارانه ها است. - پرداخت يارانه بصورت غيرمستقيم يا كالايي، به ظاهر آثار تورمي كمتري خواهد داشت و در زمينه امنيت غذايي نيز آثار مثبت بيشتري بر آن مترتب است. اما در مقابل بهينه سازي مصرف اين كالاها مورد توجه قرار نخواهد گرفت و به دليل تفاوت الگوهاي مصرف و توزيع كالاهاي يارانه اي كماكان مسائلي چون وجود بازار موازي و هزينه بالاي توزيع وجود خواهد داشت. شايد بهترين نوع يارانه اي كه موجود است بتوان يارانه نان دانست كه از ميزان 50000ميليارد تومان يارانه كالاهاي اساسي حدود 75درصد آن را به خود اختصاص داده است. اين يارانه بطور مستقيم در اختيار مصرف كننده قرار مي گيرد و درعين حال هيچ محدوديتي ندارد و هركس مي تواند از اين نان با قيمت ارزان استفاده كند اما در ارتباط با برخي موارد ديگر كه با اغماض مي توان گفت در محدوده كالاهاي يارانه اي هستند نحوه استفاده فقراء و ثروتمندان متفاوت است كه مصداق آنها خصوصاً درمورد بنزين بارها مطرح گرديده است. بنابراين پرداخت يارانه ها به شكل فعلي نتوانسته به اهداف اصلي خود دست يابد و براي رفع مشكلات مذكور، هدفمندسازي يارانه ها از جمله نقدي كردن آنها امري اجتناب ناپذير است. فوايد نقدي شدن يارانه ها: 1- كاهش بار مالي دولت (حذف برخي از هزينه هاي اضافي) 2- كسب سهم بيشتري از يارانه توسط اقشار آسيب پذير 3- حركت به سمت واقعي شدن قيمتها 4- اصلاح الگوي مصرف (كاهش ضايعات و مصرف بي رويه) 5- جلوگيري از قاچاق كالاي يارانه اي و رانت جويي 6- كاهش آلودگي زيست محيطي 7- كاهش واردات خصوصاً در گروه فرآورده هاي سوختي 8- افزايش انگيزه سرمايه گذاري در توليد كالاهايي كه انرژي كمتري مصرف مي كنند. چالش هاي موجود - اينكه ميزان افزايش قيمتها چقدر است؟ - آيا با استفاده از جداول داده ستانده مي توان اين افزايش قيمتها را در مورد كالاهاي مختلف محاسبه كرد؟ - آيا منابعي كه در طرح نقدي كردن يارانه ها عنوان مي شود به اندازه اي است كه بتواند افزايش قيمتها را براي دهكهاي حمايتي جبران كند؟ - آيا باتوجه به خاطراتي كه مردم در ذهن دارند، اين اطمينان شكل خواهد گرفت كه دولت قصد درآمدزايي ندارد؟ - ميزان تأثير آن در افزايش تورم از ناحيه تقاضا يعني انتظارات تورمي چقدر است؟ و موارد ديگر كه در طرح تحول اقتصادي دولت محترم مي بايست تلاش شود تا ضمن ايجاد باور عمومي در موفقيت طرح از طريق اتخاذ سياستهاي منظم پولي و مالي چالشهاي فراروي طرح به حداقل رسيده و از آنجايي كه دولت نهم به لحاظ بهره گيري از درآمدهاي نفتي شاخص ترين دولت پس از انقلاب اسلامي است، اين منابع عظيم مالي بصورت صحيح مورد استفاده قرار گيرد تا زمينه هاي رشد بخشهاي مختلف اقتصادي مانند توليد، صنعت و كشاورزي را مهيا كند. علي اكبر پوركاوه
	مجرمان اينترنتي در عرصه اقتصادي لزوم استفاده از نرم افزارهاي حفاظتي قسمت پاياني تمايل روزافزون كاربران اينترنت به انجام معاملات آنلاين و گسترش زمينه هاي دسترسي به خدمات الكترونيك نيز دليل ساده اي براي افزايش تعداد و تنوع تروژان هاي Banker بوده است. البته دليل محكم تري نيز وجود دارد و آن انگيزه هاي مالي خرابكاران اينترنتي و لذت دسترسي آسان و در عين حال غيرقانوني آن ها به پول هاي بادآورده اي ست كه به علت ناآگاهي و بي احتياطي ما بين زمين و هوا معلق مانده است!! و درست به همين خاطر، استفاده از نرم افزارهاي حفاظتي به روز و ايجاد تنظيمات صحيح بر روي آن ها، به تناسب امنيت مورد نيازتان، مهمترين و ضروري ترين ابزار دفاعي شما مي باشد. متاسفانه آمار و ارقام مربوط به خسارت هاي مالي، اعتباري و اطلاعاتي شركت هاي بزرگ و نيز كاربران خانگي اينترنت و روزهاي سخت و پرمشقت شركت هاي امنيتي، نشان مي دهد كه تنها استفاده از نرم افزارهاي حفاظتي به روز شده، درمان قطعي درد كهنه ناامني در فضاي آنلاين نيست. مجرمان اينترنتي با بهره گيري از فن آوري هاي روز و ابزار مدرن خرابكاري و نيز آگاهي از نحوه عملكرد نرم افزارهاي سنتي ضدويروس، به انتشار هرچه بيشتر كدهاي مخرب مشغول هستند. كميت بدافزارهاي رايانه اي به شكل سرسام آوري رشد داشته و به موازات آن، كيفيت عملكرد تخريبي آنها نيز ارتقاء چشمگيري يافته است. به احتمال قوي دليل اصلي اين موضوع، سردرگم كردن شركت هاي امنيتي از طريق بمباران بي وقفه لابراتوارهاي كشف و تحليل كدهاي مخرب و منحرف كردن آنها از رديابي حملات اصلي و اساسي خرابكاران، عليه اهداف بزرگتر است. براي مثال Pandalabs، لابراتوارهاي رديابي و كشف كدهاي مخرب در شركت پاندا، در گزارش هاي جديد خود به اين نكته اشاره كرده است كه در برخي از روزها حتي تا 3000 كد مخرب جديدالانتشار را كشف و در بانك اطلاعات نرم افزارهاي مخرب ثبت نموده است. شك نكنيد كه حداقل 80 درصد از اين ويروس ها، كدهاي بي مصرف و بي آزاري هستند كه تنها هدف آنها سردرگم كردن شركت هاي امنيتي و نيز مشغول نگاه داشتن آنها به رديابي ويروس هاي ساده و در پشت پرده فراهم آوردن شرايط مناسب براي انتشار كدهاي مخرب هدفدار و قدرتمند است. پس دور از انتظار نيست كه در آينده اي بسيار نزديك، ابزار سنتي ضدويروس، قدرت مؤثر خود را از دست بدهند. بايد اعتراف كرد كه آينده اي در كار نيست؛ همين حالا راهكارهاي ضدويروس بايد آماده يك پوست اندازي كامل باشند تا بتوانند اقتدار نسبي شركت هاي امنيتي را در دنياي IT حفظ كنند. به همين منظور، شايد افزودن يك لايه امنيتي مكمل با فن آوري هاي پيشرفته و يا استفاده از روش هاي هوشمند در تشخيص ويروس هاي مخرب و... ايده هاي خوبي باشند... 2-تقريباً همه كارشناسان امنيتي عقيده دارند كه اكنون مؤثرترين ابزار دفاعي در رايانه ها، بهره گيري از روش هاي پيشگيرانه (Proactive) است. در اين روش رفتار خاص كدها و نرم افزارهاي فعال در موقعيت هاي مختلف، مهمترين عامل شناسايي و تفكيك كدهاي مخرب و مشكوك از كدهاي امن و مفيد است. در اين حالت نياز چنداني به استفاده از پايگاه هاي اطلاعات امنيتي ثبت شده و مشخصات ويروس هاي قديمي تر (البته تا حدي) نيست. 3-راهكار مؤثر ديگر استفاده از يك ابزار مكمل امنيتي در كنار نرم افزارهاي حفاظتي نصب شده در سيستم (يا به عبارتي در كنار همان راهكارهاي سنتي حفاظت از اطلاعات) براي ترميم نقاط ضعف آنهاست. يكي از اين سيستم هاي پيشرفته براي رديابي و كشف ويروس هاي ثبت نشده با نام TruPrevent TM، ابزار قدرتمندي براي پيشگيري از نفوذهاي غيرمجاز و نيز افزايش توان بازدارندگي سيستم امنيتي نصب شده در رايانه است. باتوجه به حجم عظيم توليد و انتشار كدهاي مخرب در شبكه جهاني وب، بديهي و منطقي ست كه اغلب شركت هاي امنيتي نتوانند در رديابي، كشف و توليد كد ضدويروس همه بدافزارهاي پراكنده در اينترنت، موفق باشند. بنابراين مي توان تصور كرد كه شركت هاي مختلف قادرند به نحوي همپوشاني امنيتي داشته باشند و با همكاري يكديگر و بهره گيري از كمك كاربران، تهديدهاي رايانه اي را به نحو مؤثري كنترل كنند. به اين ترتيب حداقل كاري كه مي توان كرد، استفاده از ابزار مكملي ست كه بيشترين سطح و بالاترين نرخ رديابي، كشف و پاكسازي كدهاي مخرب را در اختيار داشته و به محيط داخلي سيستم عامل وابسته نباشند. به عنوان نمونه اي از اين ابزار مكمل نيز مي توان به برنامه مشهور ActiveScen اشاره نمود كه از طريق پايگاه امنيتي wwwinfectedornotcom قابل دسترسي ست. 4- به هيچ وجه هرزنامه هاي موجود در صندوق پستي خود را جدي نگيريد و به آن ها اعتماد نكنيد: هر چند اگر بسيار جذاب و قابل توجه جلوه كنند. هرزنامه هايي كه از طرف فرستنده ها يا منابع كاملا نامشخص و مبهم ارسال مي شوند، ريسك تخريبي بسيار بالاتري دارند. در خصوص هرزنامه هاي مربوط به تجارت يا خريد و فروش الكترونيك نيز بايد گفت كه اغلب آن ها از منابع مطمئن و امن ارسال نمي شوند و به احتمال قوي ممكن است تنها، ابزاري براي فريبكاري خرابكاران و نيز سرقت اطلاعات حساس و ارزشمند شما باشند. هرزنامه ها، سهم مهمي در اجراي حملات phishing (ابزار كلاهبرداري آنلاين) دارند. phishing، تكنيك بسيار حرفه ايست كه اغلب كاربران غيرحرفه اي خدمات آنلاين را هدف مي گيرد. خرابكاران با استفاده از اين روش پيغام ها و صفحات به ظاهر امن و غيرواقعي را براي كاربر نمايش مي دهند و وي را به ارسال اطلاعات محرمانه و بسيار حساس تحريك مي كنند. اين صفحات ممكن است شامل يك اطلاعيه و يا اعلام مشكل فني از طرف بانك و يا سيستم پرداخت آنلاين باشد. طبق بررسي هاي انجام شده توسط مراكز امنيتي معتبر،تعداد كلاهبرداري هايي كه فقط از طريق حملات phishing انجام مي شوند، ساليانه 01الي 02 درصد رشد را نشان مي دهد كه اين ميزان شامل موارد نامحسوس و كشف نشده نمي باشد. مهمترين چيزي كه از يك كاربر خدمات بانكي آنلاين و يا يك خريد و فروش كننده اينترنتي انتظار مي رود اين است كه بداند هيچ مؤسسه مالي و يا هيچ بانكي با او در خصوص دريافت و يا تأييد اطلاعات فوق محرمانه و شخصي وي مكاتبه نمي كند. در هر حال اگر باز هم گمان مي كنيد كه نامه مورد نظر شما كه اطلاعات محرمانه تان را درخواست كرده، از طرف بانك يا بخش فروش يك سازمان بزرگ تجاري براي شما ارسال شده است، قبل از انجام هر كاري در صفحه مقابل خود، با بخش ارسال كننده نامه شخصا تماس بگيريد و در خصوص صحت و امنيت نامه مورد نظر، اطمينان حاصل كنيد. در خاطر داشته باشيد كه در خصوص داده هاي حساس و ارزشمند هيچ گونه سهل انگاري پذيرفته نيست. علاوه بر اين، لينك هاي موجود در هرزنامه ها نيز مي توانند بسيار خطرناك باشند؛ زيرا قادرند براحتي شما را به صفحات مخرب و غيرواقعي در وب هدايت كنند كه هدف آن ها ايجاد تخريب و اختلال در سيستم و نيز دسترسي غيرقانوني به اطلاعات و داده هاي مهم شماست. بنابراين به شما توصيه مي شود كه به جاي كليك بر روي هرلينكي، آدرس آن را به طور مستقيم در نوار آدرس مرورگر خود تايپ كرده و كليد جستجو را فشار دهيد. اگر «حتي فقط يكبار» قصد تجربه لذت بخش خريد الكترونيك و يا انجام فعاليت هاي بانكي آنلاين را داريد، موارد زير را فراموش نكنيد: -قبل از انجام خريد از فروشگاه هاي آنلاين و يا از طريق پايگاه هاي الكترونيك، و نيز دريافت هرگونه خدمات اينترنتي، يكي از بهترين تدابير امنيتي، اطمينان از قانوني بودن،ميزان شهرت و سطح اعتبار اين مركز مالي تجاري ست. يك جستجوي ساده در اينترنت، شايد راهنماي خوبي در اين زمينه باشد. -سيستم هاي رايانه اي خود را همواره به روز نگاه داريد... سيستم هاي عامل و نيز بسياري از برنامه هاي كاربردي نصب شده در رايانه شما يقينا داراي نقص ها و حفره هاي امنيتي بي شماري هستند كه مي توانند توسط خرابكاران اينترنتي براي نفوذهاي نامحسوس و انجام فعاليت هاي غيرقانوني مورد استفاده قراربگيرند. تنها يك اشكال كوچك امنيتي در برنامه هاي به ظاهر ساده و پركاربرد مانند Yahoo Media Player Messenger و يا ACDSee، نقش خود را به نحو احسن ايفا مي كند. -هيچ گاه فايل ها و نرم افزارهاي نامطمئن را داونلود و اجرا نكنيد؛ به خصوص اگر آن ها در منابع و پايگاه هاي اينترنتي نامشخص و بي نام و نشان وجود داشته باشند. اين فايل ها مي توانند ضميمه نامه هاي الكترونيك و يا برگرفته از صفحات اينترنتي مشكوك باشند. به خاطر داشته باشيد كه احتمال آلوده بودن اين فايل ها آنقدر زياد است كه با اجراي آن، بطور مستقيم كدهاي مخرب را در رايانه خود نصب مي كنيد. -هيچ گاه قبل از اطمينان كامل از شرايط امنيتي موجود، اقدام به پرداخت و يا نقل و انتقال پول نكنيد (درست به همان گونه كه معاملات حضوري و فيزيكي را انجام مي دهيد). به خاطر داشته باشيد كه احتمال كلاهبرداري و فعاليت غيرقانوني در اينترنت هميشه بيش از آن است كه فكر مي كنيد. شما نخستين فردي نيستيد كه شايد در ازاي سفارش آخرين و مدرن ترين نسل تلفن هاي همراه، جعبه اي پر از سنگ و ماسه دريافت كرده باشد!! -امروزانجام مزايده هاي آنلاين در اينترنت به طور چشمگيري رواج يافته است. قبل از آغاز پيشنهاد قيمت و شروع مزايده، از شخصيت حقيقي و حقوقي مسئول مزايده اطلاع كامل پيدا كنيد و فريب تكنيك هاي حرفه اي فروش وي را نخوريد. -هيچ گاه اطلاعات حساس و محرمانه خود را از طريق نامه هاي الكترونيك ارسال نكنيد. كاربران عادي و حتي برخي از كاربران حرفه اي اينترنت گمان مي كنند كه اين روش بسيار امن تر از پركردن فرم هاي الكترونيكي ست. اما متأسفانه اين حقيقت ندارد. نامه هاي الكترونيك از لحاظ امنيتي آسيب پذيرند. -از تيزهوشي و حس شكاك خود بهره بگيريد. ظاهر و ساختار يك صفحه وب اغلب مي تواند نشان دهنده غيرواقعي بودن يا امن نبودن آن باشد. به خاطر داشته باشيد كه در بسياري از موارد خرابكاران اينترنتي صفحات موقتي در اينترنت ايجاد مي كنند كه تنها كاربرد آن ها، كلاهبرداري از كاربران اينترنت است. و... در نهايت اين عبارت را از دايره باورهاي خود حذف كنيد كه «من به هيچ وجه در معرض خطر نيستم. چرا كه من تنها يك كاربر معمولي و عادي اينترنت هستم.» به ياد داشته باشيد كه اين همان چيزي ست كه مجرمان از شما انتظار دارند. يك خرابكار اينترنتي تنها با اعداد، ارقام و شماره هاي IP شما سروكار دارند و نه با شخصيت، شغل، ميزان درآمد و يا سطح دسترسي شما به اينترنت... به اميد درك و بينش صحيح كاربران اينترنت در استفاده امن از خدمات الكترونيك... مترجم اسماعيل ذبيحي