جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

سه شنبه 28 خرداد 1387 - 13 جمادي الثاني 1429 - 17 ژوئن 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189110
 

اين همه اضطراب و دلشوره براي چيست؟
ازدواج بي همسران مسئوليت همگان تنها جوان و خانواده اش وظيفه ندارند
	اين همه اضطراب و دلشوره براي چيست؟ دكتر محمدجعفر طالب پور اضطراب حالتي است دروني، كه همه ما، كما بيش آن را تجربه كرده ايم و اغلب آن را به صورت دلواپسي، دلشوره و يا احساس ناخوشايند دلهره و ترس بيان مي نمائيم. اضطراب پاسخ طبيعي و به عبارت ديگر مكانيسم دفاعي انسان است به شرايط نامطلوب و تنش زايي كه اصطلاحا استرس ناميده مي شود. البته اضطراب طبيعي، باعث افزايش كارآيي شخص در تطابق با مشكلات آني و قريب الوقوع مي شود و به همين جهت است كه آن را مكانيسم دفاعي مي دانند. اما اگر اين پاسخ طبيعي به هر دليلي، از حد طبيعي و نرمال خود خارج شود، به جاي افزايش كارآيي فرد به احساس دلشوره زجرآور و مبهم و مضطرب بودن بيش از حد و عدم توانايي فرد در رهايي و آسوده كردن خود ازاين اضطراب فزون يافته و تشديد شده و در نتيجه نگراني مفرط و زياده از حد و حتي گاه، احساس ترس و دلهره تبديل مي شود كه از ديدگاه روان شناسي و روان پزشكي، اختلال اضطرابي محسوب شده و نياز به پيگيري و بررسي و در صورت نياز درمان دارد. تاثير روي خواب و ايجاد انواع اختلالات خواب و همچنين تاثير آني روي درك و تفكر و يادگيري بيمار، از عوارض اضطراب است و لذا گيجي و منگي و حتي اختلال درك در زمان حمله اضطراب، چندان بعيد نيست. آنچه براي بيمار اضطرابي حقيقتا نگران كننده است، اين است كه اضطراب وي باعث مي شود در انجام كارهاي روزمره خود با مشكل مواجه شده و در غلبه بر مشكلات احساس ناتواني و عجز كند و از رسيدگي و حل و فصل موضوعات و مسائلي كه قبلا به راحتي از عهده آنها برمي آمده است، ناتوان گردد. در مجموع مي توان، اضطراب را پاسخ طبيعي بدن دانست كه به علت موارد زير ديگر نمي توان آن را در حد طبيعي و نرمال تلقي كرد: ¤ در مواقع و شرايط و زماني كه نيازي به اين پاسخ طبيعي وجود ندارد برانگيخته شود. براي مثال ترس از موضوعات ترس آور به ويژه آنهايي كه تهديدكننده حيات و سلامت فرد مي باشند، كاملا طبيعي و لازم است. اما اگر اين احساس ترس در مقابل محرك هايي ايجاد شود كه ترس آور محسوب نمي شوند، بايد آن را اختلال و بيماري به حساب آورد. ¤ پاسخ بدن به محرك هاي استرس زا، بيشتر و شديدتر از حد نياز و ميزان مورد انتظار رخ دهد. ¤ از لحاظ زماني، پاسخ ايجاد شده بمراتب طولاني تر از آنچه مي بايست، ايجاد گردد. ¤ فرد بدون وجود و حضور هرگونه محرك و استرسي، پاسخ نشان داده و مضطرب گردد. ارتباط و پيوستگي دوسويه اضطراب و علائم جسمي و بيماريهاي ارگانيك نيز جالب و حائز اهميت است. از يك سو، گاه اضطراب ناشي از يك بيماري طبي و محصول مستقيم تغييرات فيزيولوژيك و پاتولوژيك آن است مانند بيماري پاركينسون و يا بيماري مولتيپل اسكلروريس (MS) و از سوي ديگر، برخي بيماريهاي ارگانيك علائمي مشابه اختلالات اضطرابي ايجاد مي كنند مانند اختلالات عملكرد تيروئيد، بيماريهاي عروقي مغز، اختلالات عملكرد غده فوق كليوي، اختلالات التهابي مانند بيماري لوپوس، كمبودهاي تغذيه اي مانند سوءتغذيه شديد و يا كمبود ويتامين B12، بدخيمي هاي مغزي، ميگرن، صرع و... نكته ديگر آن است كه برخي بيماريهاي رواني و روان پريشي ها هم مي توانند منجر به ايجاد علائمي مشابه اختلال اضطرابي گردند براي مثال افسردگي، سرخوشي، اسكيزوفرني و... نيز ممكن است تابلوي اضطرابي ايجاد كنند. البته اضطراب علاوه بر جنبه دروني و رواني اش، علائم جسمي و قابل مشاهده نيز ايجاد مي كند و اين علائم جسمي از اجزاي اصلي بيماري اضطراب است. تظاهرات محيطي و خارجي اضطراب عبارتند از اسهال، سرگيجه، احساس سبكي سر، سنكوپ، افزايش تعريق، افزايش فشارخون، تپش قلب، بي قراري، احساس فوريت در رفع ادرار، تكرر ادرار، تاخير در دفع ادرار، لرزش در اندامها، افزايش تعداد ضربان قلب و... آنچه حائز اهميت است اين است كه اولا علائم اضطرابي (چه علائم بيروني و جسمي و چه علائم رواني) در بيماران مختلف، متفاوت است و ممكن است تابلوي اضطراب هر بيمار خاص خود آن بيمار باشد و ثانيا پزشك ضمن توجه به علائم جسمي، جهت تشخيص اختلال اضطرابي روي علائم رواني و ذهني بيمار متمركز مي شود. اين علائم ذهني و روان شناختي، بسيار متنوع هستند اما، برخي علائم رواني اضطراب شديد عبارتند از: - نگراني و تنش روحي تشديد شده و مزمن - ناتواني بيمار در آسوده ساختن خود - تحريك پذيري غيرقابل توجيه - خستگي پذيري مفرط - انواع سردردهاي كلافه كننده (به ويژه سردردهاي تنشي) - اشكال در به خواب رفتن و يا كابوس - اشكال در تمركز - ترس شديد و غيرقابل كنترل - اشتغال وسواسي فكري و يا عملي به موضوعات مختلف اختلال اضطرابي منتشر، گذرهراسي (اضطراب بيمار هنگامي كه در موقعيتهايي قرار مي گيرد كه خروج از آن ها و يا فرار از آنجا دشوار باشد مانند محيطهاي بسته و آسانسور) اختلال پانيك (حملات هراس و ترس شديد به همراه علائم جسمي مفرط و البته زجرآور) اختلال وسواسي، اضطراب متعاقب ضربه (بروز علائم اضطرابي پس از يك حادثه تلخ و سخت مانند تصادف رانندگي كه معمولا با يادآوري صحنه رخداد و اتفاقات همراه است) اضطراب ناشي از مصرف مواد (مانند كوكائين، كافئين، LSD و...) و... برخي تابلوهاي كلينيكي اختلال اضطرابي است. هراس از حيوانات، هراس از خون و تزريقات و صدمات بدني، هراس موقعيتي (هواپيما، آسانسور و...) هراس از بلندي، جامعه هراسي (دلهره فرد از حضور در جمع و محيطهاي پررفت و آمد و شلوغ و احساس شرمساري و يا دلشوره از حضور در جمع) و... نيز برخي از انواع شايعتر هراس هستند كه جزو علل مهم و نسبتا شايع اختلال اضطرابي اند.
	ازدواج بي همسران مسئوليت همگان تنها جوان و خانواده اش وظيفه ندارند ناهيد جعفرپور كامي «مردان و زنان بي همسر خود را همسر دهيد همچنين غلامان و كنيزان صالح و درستكارتان را؛ اگر فقير و تنگدست باشند خداوند از فضل خود آنان را بي نياز مي سازد. خداوند گشايش دهنده و آگاه است.» (32- نور) ازدواج روياي بسياري از جوانان است اما براي بعضي از آنان دست نيافتني مي نمايد. نوع نگرش جوان، خانواده و كساني كه آنها را مي شناسند به مقوله ازدواج مي تواند مانع يا راهگشاي اين امر مقدس باشد كه از قديم گفته اند از تو حركت و از خدا بركت. مسئوليت همگاني در قبال مجردها در جمله اول آيه 32 سوره مباركه نور، خداوند به صراحت همه كساني كه افراد مجرد را مي شناسند مكلف به سروسامان دادن آنان مي كند و دايره اين كمك كنندگان را به پدر و مادر محدود نمي كند هر چند آنان بيشترين مسئوليت را دارند. تك تك افرادي كه دختران و پسران مجرد را مي شناسند در قبال تهيه نمكدان تا مسكن، هزينه جشن، خريد و مسائل غيرمادي همچون انتخاب همسر متناسب، معرفي دختران بالغ عفيف كه به دلائلي از ازدواج دور مانده اند به پسران با ايمان، فراهم كردن شغل براي زوج يا زوجين و هر نوع كمك مسئولند. «علي نوري» كه اهل استان خوزستان است درباره همت اطرافيان براي سروسامان دادن زوج هاي جوان مي گويد: «در برخي مناطق استان خوزستان به ويژه در ميان عشاير، وقتي يك جوان، تصميم به ازدواج مي گيرد همه اهل عشيره يا روستا به كمك او و خانواده اش مي آيند و از انتخاب همسر تا تهيه هزينه ها و مسكن و شغل ياري مي رسانند.» سخن «علي نوري» را با اهالي نواحي مختلف ايران كه ساكن تهران هستند در ميان مي گذارم. آنها نيز وجود چنين رسومات حسنه اي در مناطق خود را تأييد مي كنند. «علي» ادامه مي دهد: «همه اهل عشيره و يا روستا در حد وسع خود كمك مي كنند.» آيا بهتر نيست اين رسم زيبا و خداپسندانه را در همه كشور احيا كنيم. مسئوليت در قبال تحت امر خداوند به همگان امر مي كند كه غلامان و كنيزان صالح و درستكار خود را سروسامان دهيد. با اينحساب آيا آن كارخانه دار يا صاحب شركت وظيفه ندارد كه مجردهاي تحت امر خود را به كمك خانواده و اطرافيان آنان سروسامان دهد. آيا ميلياردرهاي كشور كه صاحب اموال بسيارند و تعداد زيادي افراد مجرد يا كاركنان صاحب فرزندان بالغ و به اصطلاح دم بخت، تحت امر دارند، وظيفه اي در قبال بي سروساماني آن جوانان ندارند. «رضا پور ابوالقاسم» كه يك كارخانه كارتن سازي دارد خاطره اي تعريف مي كند و مي گويد: «دوستي داشتم كه يك كارخانه كوچك كاشي داشت. با اينكه درآمد آنچناني نداشت اما در بحث تهيه جهيزيه يا وام دادن به كارگراني كه دختر و پسر دم بخت داشتند كوتاهي نمي كرد و خيلي وقت ها آن پول را مي بخشيد. چند جوان از جمله خود من، با كمك هاي او سروسامان گرفتيم. نتيجه عمل او بركتي است كه اكنون در زندگي اش دارد؛ كارخانه اي بزرگ، فرزنداني تحصيل كرده و سر به راه و تني سالم. او هنوز هم به زوج هاي جوان كمك مي كند. خداوند كمك به ازدواج جوان ها را به گراني و تورم ربط نداده و خود ضامن مخارج آن شده است. اما براي اين كمك وسايلي ايجاد كرده كه مومنان از آن جمله اند.» جوان بايد سر وسامان بگيرد تا دينش كامل شود و به گناه نيفتد اما يك دختر و پسر52-02 ساله چگونه مي توانند هزينه هاي يك عروسي كه ساده ترين آن چهارپنج ميليون تومان و رهن يك آپارتمان كوچك در جنوب شهر تهران كه 51-01 ميليون تومان است را فراهم كنند. اين مبالغ در شهرهاي كوچك يا روستاها خيلي كه كم شود، يك سوم مي شود يعني 5تا 7 ميليون تومان. بنابراين خانواده ها، اطرافيان و صاحبان سرمايه و ثروت در اين باب مسئولند و بايد همكاري كنند تا جوان ها به گناه نيفتند. دولت و نهادهاي حاكميتي نيز در قبال پرسنل مجرد و فرزندان مجرد كاركنان خود مسئولند و بايد با جذب اعتبارات براي اين بخش- به صورت وام يا حتي بلاعوض- به سر و سامان گرفتن افراد تحت تكفل خود كمك كنند. اين مسئله بايد با توجه به واقعيات روز انجام شود. كمك آري، دخالت هرگز بعضي جوانها اما از كمك اطرافيان مي گريزند. آنها معتقدند كمك بزرگترها زمينه اي براي آغاز دخالت آنها است. اين مسئله به ويژه درباره دختران و انتخاب همسر از سوي آنان بسيار اتفاق مي افتد. در گذشته بعضي دختران با پسران انتخاب شده توسط خانواده هايشان ازدواج مي كردند و تسليم ازدواج هاي تحميلي مي شدند. رفته رفته اين رسم دربيشتر نقاط ايران از بين رفت اما دخترها از آن طرف بام افتادند. حالا بعضي از آنها، اصلا نظر خانواده را لحاظ نمي كنند يا از تجربيات آنان در مسائل اساسي استفاده نمي كنند و در نتيجه كارشان به جدايي مي انجامد. اين مسئله درباره برخي پسرها هم صادق است. «آمنه كلهر» دراين زمينه مي گويد: «معيار ازدواج درگذشته، ايثار، گذشت و كدبانوگري دختر و صبر و تلاش خستگي ناپذير پسر در چرخاندن چرخ سنگين زندگي بود. اما حالا معيارهاي دوطرف به پول و ظاهر ختم مي شود، تشريفات غالب شده، احترام ها از بين رفته و زن و شوهر مشكلات را به گردن يكديگر مي اندازند و از مسئوليت شانه خالي مي كنند.» حرفهاي اين بانوي 57 ساله را جواني 28ساله كه سه سال است ازدواج كرده تكميل مي كند: «مي گويند عروسي يك بار اتفاق مي افتد و بايد هرچه باشكوهتر باشد اما شكوه و شادي به تشريفات آنچناني نيست. چرا كه به تحمل بار سنگين بدهي هاي بعدش نمي ارزد. تجملات، بركت را از زندگي مي برد و سرانجامش به پوچي ختم مي شود.» «حميد صادقي» معتقد است كه بزرگترها بايد ضمن احترام به انتخاب جوانان، با حرف و عمل آنها را راهنمايي كنند و پس از ازدواج هم مراقب آنها باشند تا زندگيشان به ثبات برسد چرا كه سالهاي اول زندگي پراز اختلاف و سوءتفاهم است. همت جوانان «اگر قرار باشد تمام امكانات براي شروع يك زندگي فراهم باشد پس زوج جوان چه چيزي را مي خواهند با هم بسازند.» اين پرسش را «جلال حسين آبادي» كه راننده تاكسي است مطرح مي كند. او ادامه مي دهد: «قديم، پيوند بين زوجين عميق تر بود چون با هر اختلافي راه دادگاه را درپيش نمي گرفتند، زندگي را با هم مي ساختند، زن و مرد اهل قناعت بودند و امكانات مالي را با سختي فراهم مي كردند اما برايشان شيرين بود چون حاصل دسترنج خودشان را استفاده مي كردند. اما الان همه چيز را بزرگترها فراهم مي كنند بنابراين جوان ها قدر نمي دانند و با كوچكترين اختلاف به دادگاه مي روند.» اين راننده تاكسي معتقد است كه مقدمات اوليه را بايد بزرگترها فراهم كنند اما به فرزندانشان بياموزند كه بقيه راه را خودشان بايد بروند. جوان ها هم بايد در انتخاب خود دقت كنند و با غير هم شأن خود به لحاظ اقتصادي و اجتماعي وصلت نكنند. جوان ها ازدواج نمي كنند چون امكانات ندارند غافل از اينكه ازدواج خود آغازي بر سرازير شدن بركت ها است. «مريم سبحاني» كه يك دانشجوي 26 ساله كارشناسي ارشد است از برادرش مي گويد: «شغل ثابتي نداشت اما بيكار نمي ماند. تشويقش كرديم كه ازدواج كند. يك روز گفت، نيت كرده كه ازدواج كند به يك ماه نكشيد كه در يكي از كارخانه هاي خودروسازي مشغول كار شد. حالا پول و خانه نداشت كه ازدواج كند. يكي از دوستان پدرم پذيرفت كه قسمتي از خانه مادر پيرش را به آنها با بهايي كم اجاره بدهد. با مقداري وام و قرض عروسيش را هم راه انداختيم. البته خودش اهل كار و تلاش بود. زندگي سخت است اما با كمي صبر و تلاش مي گذرد.» او ادامه مي دهد: «اين كه خداوند وعده داده گشايش ايجاد مي كند را به عينه در ازدواج خود، برادرم و پسر عموهايم ديدم فقط بايد توكل داشت و صبر و قانع بودن به حد خود.» باور وعده خدا «85 درصد دامادها با پشتوانه مالي خانواده هايشان ازدواج مي كنند و تنها سرمايه شان، كار آنها است. اكثر پسرها در سنين 22 تا 30 سال ازدواج مي كنند اما عروس خانم هاي ازدواج كرده زير 22 سال زيادند.» اينها حرف هاي سيدمحمود ميرحيدري؛ سر دفتر يكي از دفاتر ازدواج و استاد حقوق دانشگاه است. او درك بالاتر دخترها در سنين پايين نسبت به پسرها را براي امر ازدواج يك موهبت الهي مي خواند اما ازدواج بدون تحقيق را زمينه افتادن به دام فريب مي داند. ميرحيدري مي افزايد: «برخي فقط نگران معتاد بودن خواستگار دخترشان هستند در حالي كه عوارض اعتياد در جوانان آنچنان مشهود نيست بنابراين بايد جوانان و خانواده ها به خصوصيات و ميزان تفاهم با يكديگر دفت كنند.» خداوند تأمين مخارج وصلت را تضمين كرده است بنابراين جوان ها بهتر است با توكل به خدا و كمك گرفتن از باتجربه ها، صاحب نفس ها و مومنان حقيقي به مسائل ديگري توجه كنند. انتخاب همسر، تلاش براي كسب روزي حلال، وصلت با يك هم شأن به لحاظ اقتصادي و اجتماعي و تقويت صبر و دانايي از مهم ترين چيزهايي است كه دختران و پسران و خانواده ها و اطرافيانشان بايد مدنظر داشته باشند.فقط كافي است كه جوان و خانواده اش براي اين امر مقدس نيت كنند آنگاه بركات خداوند نازل مي شود. آنها كه باور ندارند امتحان كنند.