جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

شنبه 4 خرداد 1387 - 18 جمادي الاول 1429 - 24 مه 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189093
 

مسعود خامسي پور در گفت و گو با كيهان ؛ موضوع خانواده در دو سالانه عكس جهان اسلام كلي است
هولوكاست در غزه گزارشي از نمايشگاه بين المللي كاريكاتور غزه
خانواده جهان اسلام از دريچه دوربين عكاس مسلمان
	مسعود خامسي پور در گفت و گو با كيهان ؛ موضوع خانواده در دو سالانه عكس جهان اسلام كلي است دوسالانه عكس جهان اسلام با محوريت و موضوع خانواده، آنطور كه شايد و بايد مسئولين برگزاري را به اهداف خود نزديك نكرده است. متأسفانه مسئولان در فراخوان، يك موضوع كلي چون «خانواده» را مطرح كرده اند، همراه با مضاميني چون فضاي زندگي، معماري، رنگ، ريتم ، آيين و سنن، مراسم، علايق و... كه به نظر مي رسد تقسيم بندي ها به درستي صورت نگرفته است. درحقيقت اگر فردي وارد نمايشگاه دوسالانه عكس جهان اسلام شود و از موضوع نمايشگاه بي اطلاع باشد ،فكر مي كند نمايشگاهي از درد و رنج و بلاياي طبيعي و... برپا شده است. خانواده در نمايشگاه دوسالانه از دو ديدگاه بيشتر مورد بررسي و عكاسي قرار گرفته؛ جنگ، بلايا و سختي هاي مسلمانان و از منظر ديگر به جشن ها و عروسي ها توجه شده است و هيچ حد وسطي در اين ميان وجود ندارد. درواقع اگر موضوع را به جاي خانواده به موضوع «يك روز از زندگي خانواده مسلمان» تغيير مي دادند، عكاسان از سوژه خانواده عكس هاي جامع و كامل تري به نمايشگاه ارائه مي دادند. به صورت كلي اگر مسئولان برگزاري نمايشگاه دوسالانه عكس در هنگام برنامه ريزي و تصميم گيري هايشان هدف ها را شفاف و قبل از انتشار فراخوان آن را تعريف كنند و براساس همان اهداف فراخوان را به صورت موضوعات كلي و جزئي دسته بندي نمايند، باتوجه به آن مي توانيم شاهد نمايشگاه عكس دوسالانه جهان اسلام با عكس هاي متنوع تري از خانواده باشيم.
	هولوكاست در غزه گزارشي از نمايشگاه بين المللي كاريكاتور غزه آرش فهيم همزمان با شصتمين سالگرد اشغال سرزمين فلسطين توسط رژيم صهيونيستي و با اوج گيري كشتار مردم فلسطين از سوي اسرائيل، مسابقه بين المللي كاريكاتور غزه برگزار شده است. اين رويداد پس از مسابقه «هولوكاست» كه دو سال پيش برگزار شد، دومين همايش جهاني كاريكاتوريست هاي دنيا در اعتراض به رژيم جعلي صهيونيستي و حمايت از مردم مظلوم فلسطين است. مسابقه غزه، از بهمن ماه سال گذشته كليد خوردو پس از انتشار فراخوان، 2500 اثر از هنرمندان كاريكاتور 65 كشور جهان ارسال شد. نمايشگاه آثار برگزيده اين مسابقه از 25 ارديبهشت آغاز شده و تا 9 خرداد ماه در موزه هنرهاي معاصر فلسطين و فرهنگسراهاي بهمن و خاوران ادامه خواهد داشت. آنچه در پي مي آيد، مروري بر آثار اين نمايشگاه است. از هولوكاست تا غزه هنر كاريكاتور، از جمله رشته هايي است كه پس از پيروزي انقلاب اسلامي، در ايران دچار تحولي شگرف شد. تا آنجا كه هم اكنون، ايران به عنوان يكي از كشورهاي معتبر جهان در اين زمينه شناخته مي شود. كمتر جشنواره و مسابقه كاريكاتوري در دنيا است كه نام ايران در آن ندرخشد. ضمن اين كه مسابقات كاريكاتور ايران نيز، جزو مهم ترين رويدادهاي كاريكاتور در جهان محسوب مي شود. از جمله، دو سالانه بين المللي كاريكاتور تهران است كه در سطح اول جشنواره هاي كاريكاتور جهان قرار دارد. اين قابليت بالا از يك طرف، ماهيت هنر كاريكاتور نيز به عنوان قالبي معترض و تأثيرگذار از طرف ديگر، باعث شده كه بتوانيم از آن به عنوان عنصري استراتژيك در راستاي رسالت و آرمان هاي جهاني خود استفاده كنيم. مسئله آزادي فلسطين، از جمله مسائل راهبردي و آرماني كشور ما در عرصه جهاني است كه هنر و هنرمندان نيز در قبال آن مكلف هستند. اما در ميان تمام شاخه ها و رشته هاي هنري، كاريكاتور پيش روتر و فعال تر عمل كرده است. مثلا در سال 85 بود كه همزمان با افشاي افسانه دروغين هولوكاست توسط رئيس جمهور، هنر كاريكاتور نيز به ياري افشاي اين دروغ كه به مثابه توجيهي براي حيات نامشروع و مرگبار اسرائيل عمل مي كند، آمد. به خوبي به ياد داريم كه برگزاري اين مسابقه در آن زمان و استقبال جهاني از آن، چه موجي در دنيا به راه انداخت و باعث «گاو گيجه» گرفتن صهيونيست ها شد. جالب اين است كه اسرائيل هم براي پاسخگويي به مسابقه هولوكاست ايران، جشنواره مشابهي را به راه انداخت. اما با هيچ استقبالي روبه رو نشد و در نهايت به جايي راه نبرد. در چند ماه اخير، «غزه» تبديل به قلب تپنده خاورميانه و جهان اسلام شده است. وضعيت غيرانساني كه از سوي رژيم صهيونيستي بر مردم اين منطقه تحميل شده است، يك تراژدي عظيم را به وجود آورده است كه روح هر انسان آزاده اي را به درد مي آورد. به اين ترتيب، اين بار، غزه موضوع مسابقه كاريكاتوري ديگر شد و بار ديگر، هنرمندان آزاده و دردآگاه جهان، جمهوري اسلامي ايران را مأمني مطمئن براي به نمايش درآوردن آثار خود يافتند. ظلم، مظلوميت، مقاومت در نمايشگاه مسابقه بين المللي كاريكاتور غزه، بيش از 600 اثر به نمايش درآمده است. اين آثار متعلق به هنرمندان 65 كشور جهان است كه در ميان آن ها، آثار كاريكاتوريست هاي كشورهاي اندونزي با 60 و برزيل با 45 بيشتر است. از كشورهاي ايران، كوبا، هلند، يونان، فلسطين، سوريه، بحرين، چين، آمريكا، تركيه، اردن و... نيز بسيار ديده مي شود. آثار اين نمايشگاه عمدتاً با موضوعات مظلوميت مردم فلسطين، ظلم صهيونيست ها و مقاومت و حماسه است. يكي از نكاتي كه در بسياري از آثار مورد توجه قرار گرفته است، دشمني اسرائيل با صلح است. در اين گروه از كاريكاتورها، نماد پرنده صلح ترسيم شده است كه به وسيله اسرائيل يا زنداني است، يا اسير است و يا حيات او به خطر افتاده. كاريكاتورهايي از يان با پيست و تامي ترموديان هر دو از اندونزي، محمد نصيري از ايران، رائول دولا نوئر از كوبا و... به اين موضوع پرداخته اند. انتقاد از مجامع بين المللي، از جمله سازمان ملل هم در آثار بسياري ديده مي شود مثلا در كاريكاتوري از ويسام از سوريه، افرادي كه نماد آمريكا، سازمان ملل و سران عرب هستند، با دست هايشان مانع فرو ريخته شدن ديوار حائل غزه هستند. يا در اثر ديگري از كاسو از برزيل، سازمان ملل تمساحي ترسيم شده كه در اطراف او پر از اسكلت است. در كاريكاتور ديگري از آنجل هرناندز از كوبا، آمريكا با دست هايش جلوي چشمان كره زمين را گرفته است و سگ هايي كه قلاده هايشان نماد اسرائيل دارد به مردم فلسطين حمله مي كنند. در كاريكاتور شفيع صادق از سودان هم علامت هاي سازمان ملل و اتحاديه عرب بر تابوتي كه به شكل فلسطين طراحي شده كوبيده شده اند. اثر عبدالله در خويي از مراكش، تنها اثري است كه اشاره اي به هولوكاست دارد. در اين اثر رژيم صهيونيستي برابر با حزب نازي هيتلر نقاشي شده كه معتقد است هولوكاست واقعي امروز در فلسطين و غزه در حال روي دادن است. يكي از نمادهايي كه در آثار اين نمايشگاه بسيار ديده مي شود، فرشته مرگ است. در اثر محمد كارگر از كشورمان، اولمرت به فرشته مرگ تشبيه شده است. همچنين در آثار ديگري از وانگ رويي شنگ از چين و سوك آرت اون از اندونزي، از اين نماد براي ترسيم جنايت كار بودن رژيم صهيونيستي استفاده شده است. به كاربردن تصاويري از حيوانات وحشي و پست هم از زواياي پررنگ آثار مسابقه كاريكاتور غزه است. تشبيه اسراييل به كركسي در كاريكاتور تامي تومديان از اندونزي، تشبيه اسراييل به موريانه در اثر پمونگوين از آمريكا، تشبيه اسراييل به كرگدن و... نمونه هايي از اين نوع آثار است. در بسياري از آثار مسابقه غزه، روح حماسه، مقاومت و اميد موج مي زند. در كاريكاتور تورگاي تويسوز از تركيه، تصوير جنيني در رحم مادرش كشيده شده كه در حال سنگ زدن به اسراييلي هاست. اين اثر گوياي اين است كه مبارزه در نسل هاي آينده فلسطيني نيز ا دامه خواهد يافت. در اثر اماياجوها از فلسطين، مقاومت اسلامي، صهيونيسم را بر زمين كوبيده و كلاه آن را زيرپا گذاشته است. در كاريكاتور سعيد صادقي از ايران، فلسطين به آتشفشاني خفته در دل كوهي تشبيه شده است. در اثر عبدالزهرا صالحي از كشورمان نيز اسراييل بر سر شاخه اي نشسته و در حال اره كردن همان شاخه است. واكنش آمريكا و رژيم صهيونيستي برگزاري مسابقه بين المللي كاريكاتور غزه نيز واكنش هايي منفي از سوي آمريكا و رژيم صهيونيستي را درپي داشت كه نشان مي دهد اين جريان به اهداف خودش رسيده است. سيدمسعود شجاعي طباطبايي، كاريكاتوريست و دبير اين مسابقه اعلام كرد: بازتاب جهاني اين حركت همچون مسابقه هولوكاست حتي واكنش مقامات كاخ سفيد را برانگيخته، به گونه اي كه تاكنون بارها اقدامات تخريبي و تهديدآميزي را انجام داده اند. از جمله اين كه صهيونيست ها اقدام به هك كردن و آسيب رساني به سايت ايران كارتون نموده اند. حتي برخي هنرمندان شركت كننده در اين مسابقه و مسابقه هولوكاست را تهديد به مرگ كرده اند.وي اضافه كرد: از آنجا كه عموماً رسانه هاي جهان در اختيار لابي صهيونيست هاست، در دنيا كمتر واقعيت هاي اتفاق افتاده در فلسطين و غزه را متوجه مي شوند. اما خوشبختانه ما در عرصه كاريكاتور و همين طور زمينه اي كه اينترنت براي ما ايجاد كرده موفق شديم كاريكاتوريست هاي جهان را جذب كنيم. خصوصاً اين كه آمريكا و انگليس به طورجدي پشتيبان جنايات رژيم صهيونيستي در غزه هستند و ما شاهد مظلوميت مردم فلسطين و سكوت مجامع جهاني هستيم. اين مسائل حضور هنرمندان در چنين رويدادي را بيشتر مي طلبيد. چيزي كه بيشتر مايه تأسف است سكوت كشورهاي عربي در اين قضيه است. بازديد وزير ارشاد وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در بازديد نمايشگاه كاريكاتور غزه با اشاره به نقش ايران در تبديل اين هنر به يك كانون بزرگ اعتراض و افشاگري ظلم و تجاوز و همبستگي با ملتهاي مظلوم جهان خاطرنشان كرد: موزه هنرهاي معاصر فلسطين مي تواند پايگاه و پشتوانه همه هنرمندان آزاده، عدالتخواه و حقيقت جوي سراسر دنيا باشد. محمدحسين صفار هرندي روز 31 ارديبهشت ماه، در بازديد از مسابقه بين المللي كاريكاتور غزه با بيان اينكه يكي از توفيقات عظيم هنرهاي تجسمي ما در سال هاي اخير در عرصه كاريكاتور بوده گفت: وسعت حجم آثار و حضور چهره هاي صاحب نام جهاني در اين مسابقه و نيز انطباق و همنوايي اين هنر در كشورها با كليت جريان خلاقيت هنري، حال و هواي فرهنگي و فضاي حاكم بر افكار عمومي در مجموع هنر كاريكاتور را در سال هاي اخير تبديل به مصداق واقعي و تجسم عيني هنر اصيل، متعهد انساني ساخته و آن را الگويي براي ديگر رشته ها و شاخه هاي هنري در ايران كرده است. وي افزود: تجربه نشان داده كه اگر ما در قالب خودمان و با تكيه بر توانمندي هاي خود در صحنه جهاني ظاهر شويم، تقليد نكنيم و حرف خودمان را بزنيم و زبان و نگاه مستقل منحصر به فرد خود را حفظ كنيم نگاه هنرشناس همه جهان هم با ما همراه مي شود و در برابر حقيقت، خضوع مي كند. وي گفت: اين بيان و انديشه اصيل را مي توان به عنوان الگويي موفق در ساحت ادبيات و رمان، سينما، تئاتر، موسيقي و انواع هنرهاي تجسمي پياده كرد و نتايج درخشان آن را نيز مشاهده نمود. وزير فرهنگ و ارشاد اسلامي در ادامه موزه فلسطين را مكاني با ظرفيت بسيار بالا براي حركت هاي جهاني هنر مقاومت دانست و تأكيد كرد: اين موزه مي تواند به عنوان يك كانون و پايگاه و پناهگاه براي تمامي هنرمندان صاحب انديشه و آرمانگرا و حق طلب در سراسر جهان باشد و در همينجاست كه هنر مقاومت مي تواند شكوفا شود وي افزود: هنر مقاومت بايد از نو تعريف شود چراكه هنر مقاومت متعلق به ايران يا فلسطين و مربوط به يك مقطع زماني خاص نيست. هنر مقاومت صداي رساي فرهنگ، آئين، باور و انديشه مقاومت در يك گستره جهاني و تاريخي است. وي با اعلام حمايت قطعي و همه جانبه وزارت خانه متبوع خود از تمامي حركت هاي جدي در حوزه هنر مقاومت ازجمله كارگاه هنر مقاومت در موزه فلسطين گفت: قرار است گذرگاه فرهنگي هنري تهران يك صحنه دائمي برپايي گالري ها و عرضه آثار هنري شود و اين ظرفيت، قطعاً گسترش خواهد يافت.
	خانواده جهان اسلام از دريچه دوربين عكاس مسلمان ليلا كريمي اين روزها نخستين نمايشگاه دو سالانه عكس جهان اسلام،مهم ترين اتفاق در حوزه عكاسي است كه توسط عكاسان سراسر دنيا به آن توجه شده است. اين دو سالانه با طراحي و سياستگذاري فرهنگستان هنر جمهوري اسلامي و مشاركت مؤسسه فرهنگي هنري صبا با محوريت خانواده برنامه ريزي و برگزار شده است. اين اقدام در اولين قدم، با توجه به اهداف از پيش تعيين شده كه همان شناساندن جهان اسلام با موضوع خانواده از نگاه و ديد عكاسان مختلف است، قابل توجه و تحسين است. از اين رو با دبير دو سالانه عكس جهان اسلام، سيدعباس ميرهاشمي و مشاور وي داريوش عسگري به گفتگو پرداخته ايم كه با هم مي خوانيم . - چه مقدار عكس به نمايشگاه رسيده و بر چه اساس عكس ها انتخاب شده اند؟ حدود 6150 قطعه عكس از 41 كشور جهان به نمايشگاه دوسالانه عكس جهان اسلام رسيده است كه حدود 150 قطعه در بخش تك عكس و 31 قطعه در بخش مجموعه عكس مورد انتخاب داوران قرار گرفت. با توجه به اينكه در فراخوان محور و موضوع اصلي خانواده اعلام شده بود و مضاميني چون خانواده مسلمان و اوقات فراغت و تحصيل، خانواده مسلمان محل زندگي، معماري، خانواده مسلمان و حوداث غيرمترقبه و... اشاره شده بود طبيعتاً بر همين اساس آثار و عكس ها به دو سالانه ارسال شد و مورد ارزيابي و داوري توسط هيئت انتخابي چون فرهاد سليماني، بهمن جلالي، فرزاد هاشمي، ساعد نيك ذات و سعيد صادقي قرار گرفت. در حقيقت داوري و انتخاب آثار در هر مجموعه اي باتوجه به موضوع تخصصي، داراي معيارها و ملاك هاي خاص خود مي باشد؛ طبيعتاً عكس ها بايد حائز رتبه هاي فني و تكنيكي عكاسي باشند و همچنين علاوه بر آن نگاه عكاسانه به لحظه ها درست صورت گرفته باشد چون نگاه عكاس خارج از يك نگاه معمولي است و خلاقانه صورت مي گيرد و اين نگاه عكاس است كه بيان تصوير در يك عكس را بالا مي برد؛ بدين لحاظ هيئت انتخاب دو سالانه به اين نكات توجه شاياني داشته اند و همچنين به صورت كلي، داوران در انتخاب عكس ها به موضوع مرتبط با موضوع فراخوان نيز در داوري اهميت داده اند. - در كل نظرتان درمورد انتخاب عكس ها توسط داوران چيست؟ به عقيده من با توجه به ديدن عكس هاي رسيده به نمايشگاه؛ داوران در انتخابشان به درستي عمل كرده اند و نيز به دليل اينكه براي ورود آثار به نمايشگاه سقفي از لحاظ تعداد منظور نكرديم، هر عكسي كه به لحاظ موضوعي و فني ازنظر هيئت داوران قابليت داشت به نمايشگاه دو سالانه عكس جهان اسلام راه يافت. البته از جهتي نيز، در هنر عكاسي كمتر به موضوع خانواده پرداخته شده است؛ انتظار داشتيم، تعداد آثار رسيده به نمايشگاه بيش از اين تعداد باشد ولي اين كار محقق نشد. بدين لحاظ كه خانواده مسلمان قسمت بزرگي از جمعيت جهان را به خود اختصاص داده است و همين خانواده داراي آيين ها، فرهنگ خاص، مكان جغرافيايي خاص و... است اما درصد بالاي عكس هاي ارائه شده به دو سالانه عكس جهان اسلام مرتبط با فقر، گرفتاريهاي اين جامعه برمي گردد و در حقيقت جهان غرب و جوامع غيرمسلمان ما را از همين دريچه مي شناسند درصورتيكه ما داراي ظرفيت هاي ناگفته اي در جهان اسلام هستيم. از جمله داراي جشن هاي بزرگ ملي و مذهبي هستيم كه اين آيين ها و سنن همراه با رنگ و نور است؛ ولي از اين مراسم ها، عكسي تهيه و ارائه نشده است. شخصاً انتظار داشتم عكاسان به زواياي پنهان جهان اسلام در اين دوسالانه بپردازند و از اين دريچه جوامع غيرمسلمان نسبت به فرهنگ ما شناخت بيشتري يابند، در حقيقت با اين ديدگاه، آثار رسيده به نمايشگاه آنطور كه بايد و شايد به موضوع خانواده در جهان اسلام نپرداخته است و به صورت كلي يكي از اهداف نمايشگاه عكس دوسالانه جهان اسلام اين است كه خلأهاي موجود در نمايشگاه را شناسايي و با ارائه اين كمبودها و خلأها به هنرمندان عكاس، آنان را در جهت ارائه آثار بيشتري از زواياي مختلف خانواده سوق دهيم و اميدواريم عكاسان به اين موارد توجه شاياني كنند. - باتوجه به اينكه آثار در نمايشگاه بيشتر به موضوع جنگ و بلايا و سختي ها و مشقت هاي جهان اسلام پرداخته است آيا برگزاري اين نمايشگاه در كشورهاي ديگر درست به نظر مي رسد؟ عكس هايي كه در دوسالانه به نمايش گذاشته شده تنها قسمتي از واقعيت و نه همه واقعيت است و ما از عكاسان مي خواهيم به تمامي جوانب يك خانواده مسلمان در دو سالانه بعدي عكس جهان اسلام توجه كنند تا خلأهاي موجود در اين دوسالانه پوشش داده شود و تا زواياي جديدتري باتوجه به نگاه عكاسانه از خانواده جهان اسلام شاهد باشيم. لازم به ذكر است پيشنهاد شده كه اين نمايشگاه در كشورهاي ديگر نمايش داده شود؛ البته باتوجه به فرهنگ كشورهاي مختلف، قسمتي از آثار در نمايشگاه كه به زواياي مختلف از جهان اسلام پرداخته است، در منظر ديد علاقه مندان قرار مي گيرد. -آيا به اهدافتان در برگزاري اين دوسالانه رسيده ايد؟ در برپايي اين دوسالانه دو هدف عمده داشتيم؛ در ابتدا شناسايي استعدادهاي هنر عكاسي، عكاسان كه در حوزه جهان اسلام فعال هستند و نيز ايجاد ارتباط بين هنرمندان عكاس حوزه جهان اسلام در جوامع مختلف است. كه در حقيقت اين مهم به صورت نسبي محقق شده. همچنين با توجه به مدت زمان محدود كه از زمان اعلام فراخوان تا دريافت آثار داشتيم؛ حضور بيش از 40 كشور اميدواركننده است و از طرفي در دوره هاي بعدي مي توانيم شاهد شركت جوامع بيشتري باشيم. در حقيقت دوسالانه عكس جهان اسلام به تعامل و ارتباط بين هنرمندان و جامعه كمك كرده است و اميدواريم با استمرار و دقت نظر دبيرخانه دوسالانه اين موضوع عكس جهان اسلام رو به گسترش باشد و به هدفهايمان با برگزاري دوسالانه عكس با محوريت هاي مختلف از جمله خانواده برسيم. داريوش عسكري -به عنوان مشاور دبير دوسالانه عكس جهان اسلام، ارزيابي تان از نمايشگاه چيست؟ اين دو سالانه با هدف شناسايي و ارائه ويژگيهاي دنياي اسلام، زمينه ارتباط تجربه هاي هنري ميان هنرمندان جهان اسلام، معرفي عكاسان جوان و تقويت هويت فرهنگي و معنوي جوامع اسلامي شروع گرديد. نمايشگاه حاضر حاصل اولين برداشت و نقطه نظرات عكاساني است كه در حوزه جهان اسلام فعاليت مي نمايند. تقريبا مي توان گفت كه در همين زمينه ها به اهداف دوسالانه عكس نزديك تر شده ايم و در موارد ديگر بايد تبليغات و اطلاع رساني خودمان را بيشتر و گسترده تر انجام دهيم تا مخاطبين ما كه عكاسان مي باشند بهتر بتوانند به اهداف و موضوع اين دوسالانه كه همان خانواده بعنوان يك ركن اساسي جامعه است نزديك تر شوند و نيز به ثبت تمامي لحظات و واقعيت يك خانواده مسلمان در فضاهايي اعم از معماري، نور، رنگ، فرم و... آيين و سنن، اعياد، موقعيت هاي جغرافيايي، مقاومت، ايثار، شهادت و غيره شناخت پيدا كنند. البته نمايشگاه حاضر قسمتي از واقعيت هاي جهان اسلام است كه توسط عكاسان ثبت شده است و تمام واقعيت ها نيست و از موفقيت ها، پيشرفتها و نقاط قوت جهان اسلام ما كمتر عكس مي بينيم كه اين در قدم اول طبيعي است چون عكاسان در اولين دوسالانه عكس جهان اسلام بيشتر با سياست، اهداف، نحوه برگزاري و اهميت موضوع آشنا مي شوند و نسبت به شناخت اوليه خود، براي دوسالانه عكس مي فرستند و حالا اين تداوم حركت و برگزاري دوسالانه به همراه برقراري ارتباط و اطلاع رساني دقيق و تأثيرگذار و شناخت عكاساني كه در اين حوزه فعاليت مي كنند مي تواند از حيث قدرتمندشدن اين دوسالانه در دوره هاي بعدي، نقش زيادي داشته باشد. همانطور كه در نمايشگاه ملاحظه كرديد، عكس ها بيشتر به مضمون و موضوع سختي ها پرداخته است و عكس هاي قوي هم بود كه از همه دنيا براي ما ارسال شده بود كه به موضوع «خانواده» ربطي نداشت. انتقادي كه به بعضي از عكاسان به خصوص ايراني ها داريم اين است كه اصلا فراخوان را به صورت دقيق نخوانده و عكس هايي ارسال كرده بودند كه با موضوع هيچ سنخيتي نداشت. -موضوع «خانواده» كلي نيست؟ به هر حال موضوع كلي خانواده را بدين منظور عنوان كرديم كه عكاسان اين موضوع را از زواياي مختلف ببينند؛ اين در واقع اولين تجربه و شروعي براي برگزاري دوسالانه عكس جهان اسلام است. در حقيقت نقاط مثبت و جالب توجه زيادي در خانواده دنياي اسلام وجود دارد كه مي توانند عكاسان به آن بپردازند. -ويژگي عكسي كه به موضوع خانواده پرداخته است، چيست؟ ويژگي عكس خوب اين است كه در آن لحظه اوج يك موضوع ثبت شده باشد و در كوتاه ترين مدت با مخاطب خود ارتباط برقرار كند و تمامي اطلاعات خود را به بيننده انتقال دهد و يا اينكه مخاطب را به تأمل وادارد. در خانواده مسلمان خيلي اتفاقات مي افتد و بسياري از لحظات بسيار زودگذر است و عكاس مي تواند با نگاه تيزبين خود آنها را با دوربين ثبت كند. اين لحظات مي تواند به صورت گسترده در اعياد و جشن ها و در فضاهاي جغرافيايي مختلف حول محور خانواده اتفاق بيافتد. مثلا نوع روابط بين اعضاي يك خانواده ايراني، مالزيايي، مصري و اروپايي همچنين زندگي روزمره و استفاده از تكنولوژي و سطح زندگي پيشرفته امروزي و انجام اعمال و توصيه هاي دين اسلام و غيره... كه تمامي اين مضامين توسط عكاس هنرمند و نگاه عكاسانه مي تواند ثبت گردد. -به نظر مي رسد بعضي از عكاسان در ارائه عكس به اين بسنده كرده اند كه يك تكليف و كاري را انجام دهند. در حقيقت اين موضوع به مخاطبان خاص خود بر مي گردد. به عنوان مثال يك عكس ممكن است توسط افراد مختلف برداشتهاي متفاوتي از آن شود. شايد عكسي كه نظر شما را به خود جلب نكرده است، مخاطب ديگري را جذب كند. اين به ذهنيت، توان بصري، تجربه، شخصيت و نگاه افراد برمي گردد. بعضي از عكس ها اوج يك اتفاق است و شما در اولين نگاه سريع اطلاعات را كسب مي كنيد، در حقيقت بعضي از عكس ها به دليل سادگي و رواني شان مورد نقد و بررسي قرار مي گيرند. قضيه اين است كه داوران سعي كرده اند از لحاظ زاويه ديد و ابتكار و خلاقيت عكاس، عكس ها را انتخاب كنند. اين سؤال را بايد در واقع از خود داوران پرسيد. -چيدمان عكس ها براساس سياست فرهنگستان صبا و يا كاملا اتفاقي است؟ در حقيقت سعي كرديم موضوعاتي كه به هم مربوط است و يك هارموني ميانشان وجود دارد و بيننده با ديدن يك گالري به گالري به نتيجه جامع برسد، را كنار هم قرار دهيم و در فرازي ديگر از نمايشگاه به نتايج ديگري دست يابد. -ارزيابي تان از حضور عكاسان از 40كشور جهان چيست؟ در قدم اول حضور عكاسان بسيار عالي بود. اميدواريم با ارتباط مستمر و قوي با عكاسان و شناخت از عكاسان مختلف در كشورهاي ديگر، بتوانيم از نتيجه اين ارتباط و شناخت دوسويه عكس هاي بهتري را از جهان اسلام و معرفي آن داشته باشيم. در حقيقت اين راهي است براي معرفي جهان اسلام به دنيا. - دبيرجشنواره عنوان كردند علاوه بر اينكه عكس ها در قالب يك كتاب منتشر مي شود؛ در تعدادي از كشورها به نمايش گذاشته مي شود، به نظر شما با وجود اينكه تقريبا حدود 70 درصد از عكس ها به بلايا، سختي ها و ناهنجاريها اشاره دارد؛ درست است تا به اين صورت جهان اسلام را تبليغ و در دسترس ديد علاقه مندان قرار دهيم؟ تلاشمان براين بود كه در انتخاب عكس ها، فاكتورهايي را درنظر بگيريم كه در مسابقات بين المللي تقريبا رعايت مي شود. گزينش عكس ها تقريبا حرفه اي صورت گرفت و نقاط مثبت جهان اسلام را به نوعي درنمايشگاه دوسالانه عكس نشان داديم و در حقيقت سعي مان براين بود كه توازن و تعادلي در عكس ها بوجود آيد. جهت نمايش در كشورهاي ديگر بخشي از اين عكسها انتخاب مي شود كه با نمايش گزيده اي از اين نمايشگاه در كشورهاي ديگر قصد داريم، عنوان كنيم. دوسالانه عكس با موضوع جهان اسلام كه هدفش شناساندن نقاط قوت جهان اسلام است آغاز به كار نموده و در واقع عكاسان سراسر دنيا را دعوت به شركت نماييم. در كل بايد گفت كه عكسهايي كه براي ما ارسال شده بود بيشتر از سختي ها، مصيبت ها، ظلمها، جنگها و ابعاد ناراحت كننده جهان اسلام بود كه اين عكس ها در حقيقت سفارش روتين آژانسها و بنگاههاي عكس به عكاسان حرفه اي مي باشد. ولي سياست دوسالانه عكس جهان اسلام اين است كه تمامي واقعيت ها و پتانسيل جهان اسلام توسط عكاسان حرفه اي، هنرمندانه ثبت و انعكاس پيدا كند. مگر نه اينكه بسياري از مشاغل منحصر به فرد، موفقيتها، پيشرفتهاي دنياي امروز توسط مسلمانان صورت مي گيرد. پس تصاوير آنها كجاست اين دوسالانه مي تواند بعنوان كانوني باشد كه هدفمند با جمع آوري آثار عكاسان و بيان واقعيت موجود دنياي اسلام تاثير بسيار زيادي در شناساندن جهان اسلام واقعي بنمايدو در كنار نشان دادن عكس هايي از ظلمها و مظلوميت مسلمانان پتانسيل و نقاط قوت آن را هم عرضه نمايد. البته اين هدف محقق نمي گردد مگر با تلاش، برنامه ريزي هدفمند، تداوم و برگزاري قدرتمند اين دوسالانه در سطح بين المللي كه در قدم اول و سپس انتشار و معرفي آثار در سطح بين المللي بطوري كه اگر شخصي در اينترنت موضوع جهان اسلام را جستجو مي كند، بتواند عكس هاي جذاب و مناسب كه توانمندي و واقعيت دنياي اسلام است را نشان دهد، مورد استفاده قرار دهد. در حقيقت مرحله دوم اين پروژه دوسالانه انتشار عكس هاي منتخب براي تبليغات و استفاده عموم علاقه مندان اين تصاوير است. البته اين موضوع را هم بايد در نظر داشت كه اكثر آژانس هاي عكس زيرنظر صهيونيست ها اداره مي شود. كه به صورت هدفمند سختي ها و مصيبت هاي جهان اسلام را انعكاس مي دهند و به نوعي مي خواهند فقط مسلمانان و در كل جهان اسلام را به همراه مشكلات و بدبختي ها نشان دهند و اگر هم موفقيتي از جهان اسلام انتشار پيدا كند، موفقيت آن جهان اسلامي است كه ساخته و پرداخته خود آنها و در جهت منافع و اهداف آنها مي باشد. - عكس را مي توان از دو زاويه ديد: موضوع و نگاه عكاس؛ در دو سالانه عكس جهان اسلام كدام مورد يعني؛ موضوع عكاسي يا خود نگاه و زاويه ديد عكاس در نمايشگاه غالب است؟ در حال حاضر با ديدن نمايشگاه، موضوع عكس نسبت به زاويه ديد عكاس برتري دارد. در حقيقت نگاه عكاسانه و ديد مولف تاثيرگذار و خلاقانه درصدش در نمايشگاه دوسالانه جهان اسلام كم تر بود و در واقع اين مورد برمي گردد به اين كه عكاسان هنوز با دوسالانه آشنايي ندارند و هدف نمايشگاه عكس هنوز براي عكاسان غيرملموس و ناشناخته مانده است. در واقع بحث بعد هنري دوسالانه بايد خيلي بيشتر از موضوع ملاك قرار گيرد؛ البته موضوع هم از جايگاه مهمي برخوردار است و موضوع بايد با نگاه خلاقانه و عكاسانه ثبت شود و نه صرفا خبري صرف و خاص باشد و در واقع عكس خبري تابع لحظه و گزارش گونه است ولي ديد خلاقانه عكاس موضوع را به صورت هدفمند و آگاهانه ثبت مي كند. - به صورت كلي هدف دوسالانه عكس جهان اسلام در سالهاي آينده چيست و عكاسان در دوسالانه هاي بعدي بيشتر به چه موضوعاتي در عكس هايشان بپردازند، بهتر است؟ درحال حاضر بيشتر ثبت نقاط قوت و پتانسيل هاي بالقوه جهان اسلام است كه وقتي اين موضوع توسط عكاسان ثبت شود به صورت بالفعل درمي آيد در يك خانواده مسلمان لحظات زودگذري وجود دارد و ما خيلي راحت آن را مي بينيم و از آن مي گذريم و اگر اين لحظه ها توسط عكاسان ثبت شود، عكس هاي غني از فرهنگ يك خانواده مسلمان و اسلام را در دسترس داريم. البته منكر اين مسئله نيستيم كه حوادث و اتفاقات براي عكاسان جذابيت دارد و بر آن هزينه مي كنند در واقع برپايي دوسالانه عكس جهان اسلام راهي در جهت ترويج و تقويت اسلام است همچنين ديد مردم دنيا را نسبت به جهان اسلام عوض كنيم و به صورت كلي يك تعادل پايدار ايجاد كنيم. -و در آخر... از همه عكاساني كه در اين دو سالانه شركت كردند، تشكر مي كنيم؛ از عكاسان مي خواهيم در برگزاري اين دو سالانه ما را ياري كنند و نظرات و انتقادات خودشان را به ما انتقال دهند و از اين نقد و بررسي ها است كه دو سالانه به جايگاه واقعي و اساسي خود نزديك مي شود و در حقيقت ما به دنبال برگزاري نمايشگاه خنثي نيستيم و نمايشگاه متعلق به جهان اسلام است و هر مسلمان عكاسي بايد وظيفه خود بداند كه اين دو سالانه را با فرستادن عكس، ياري دهد. به صورت كلي رسالت اين دو سالانه عكس اين است كه واقعيت هاي جهان اسلام را آنچه هست، نشان دهد و تبليغي براي اسلام باشد و عكاسان از خانواده مسلمان به عنوان يك نهاد اوليه و اساسي در جامعه با عكس هاي ماندگاري بگيرند. برگزاري اين نمايشگاه دو سالانه عكس كاري بسيار ارزشمند است؛ چون بعضي از كشورها به سرعت در خصوص جهان اسلام تبليغات سوء و سياه نمايي مي كنند. يكي از پتانسيل هاي عكاسي اين است كه، اوج يك لحظأ خوب را جاودانه مي كند وقتي يك لحظه را ثبت مي كنيد با ديدن دوباره عكس با آن زندگي مي كنيد؛ حالا اين در يك نماي كلي تر در جامعه و جهان اسلام هم همين طور عمل مي كند. عكس در حقيقت يك ابزار تبليغاتي بسيار قوي است و زمانيكه عكس را مي بينيد انسان به يقين مي رسد و باور مي كند ولي هيچ هنر ديگري چون فيلم، داستان، نقاشي و... قدرت و سرعت عمل عكس را در انتقال مفاهيم ندارد. عكس در زندگي آدمي رسوخ يافته و بدون عكس انسان هويتي ندارد. اين هنر قدرتمند بايد به دست عكاسان هنرمند در رابطه با موضوع حيثيتي ما كه همان جهان اسلام است، پرداخته و پرورانده شود. در واقع به وسيله اين هنر، جهان اسلام را به كل دنيا بشناسيم و جاي آن است كه متوليان هنر اسلامي اين جريان به وجود آمده را پشتيباني كنند تا به يك مجموعه عكس هاي تأثيرگذار در ترويج جهان اسلام برسيم و جالب آن است كه مسئولان فرهنگي ما از عكس به خوبي استفاده مي كنند مثلا وقتي مي خواهيم مظلوميت خودمان را نسبت به جنايت هاي صدام نشان دهيم، مي آييم از عكس هاي شيميايي شدن رزمندگان و جنايت هايي كه كرده است به جهانيان نمايش مي دهيم. همچنين 42 ساعت از زلزله بم مي گذشت و هيچ كمك رساني صورت نمي گرفت وقتي عكاسان عكس ها را به تمام دنيا منتشر كردند، تازه عمق فاجعه معلوم شد و كمك ها از سراسر دنيا به سوي بم سرازير شد. در حقيقت عكس به عنوان يك هنر تأثيرگذار بايد در عرصه فرهنگي به آن توجه شود.به صورت كلي يك عكس را مي توان براي استفاده هاي مختلف به نقاش، مورخ، سينماگر، نويسنده و پژوهش گر سپرد و از آن استفاده هاي خاص در زمينه هاي مختلف كرد. عكس چون يك سند است وقتي به تاريخ مي پيوندد مي تواند پيشينه اي قوي از جامعه گذشته باشد. عكاس موقعيت حال را ثبت مي كند ولي در آينده به صورت سند جامع مورد استفاده قرار مي گيرد. از منتقدان هنري توقع داريم اين دو سالانه را مورد نقد و بررسي قرار دهند چون در نقد نمايشگاه ها و دو سالانه هاي عكس ضعيف عمل مي كنيم.