جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

دوشنبه 30 ارديبهشت 1387 - 13 جمادي الاول 1429 - 19 مه 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189089
 

رايزنان فرهنگي فعال تر شوند موانع پيش روي ميراث فرهنگي و صنعت گردشگري را برداريم
	رايزنان فرهنگي فعال تر شوند موانع پيش روي ميراث فرهنگي و صنعت گردشگري را برداريم ايرج نظافتي بخش پاياني ميراث فرهنگي بخشي از هويت تاريخي ملت ها را تشكيل مي دهد و به عنوان سندي افتخارآميز گوياي قدمت فرهنگ و تمدن چند هزار ساله بشري است، به گونه اي كه امروزه هر قوم و ملتي كه از پيشينه و سابقه ارزشمندي در ابعاد مواريث مادي و معنوي برخوردار باشد در عرصه جهاني جايگاه تمدني والاتر و برتري خواهد داشت. در شرق جهان، ايران زمين يكي از تمدن هاي با سابقه اي است كه جاي جاي آن نشان از قدمت و اصالت چند هزار ساله اي دارد كه هر كدام از مواريث مادي و معنوي در اين آب و خاك برگ زرين و سند افتخاري براي فردفرد ايرانيان محسوب مي شود. با اين حال كه كشورمان در طول تاريخ هميشه مهد فرهنگ و تمدن بوده اما متاسفانه بايد اذعان داشت كه هنوز در معرفي و شناخت آثار گرانبهاي تاريخي كشورمان ناتوان هستيم و در مقايسه با كشورهايي كه حتي از چنين افتخارات تاريخي و فرهنگي برخوردار نيستند اما در جذب توريست بسيار موفق بوده اند، در جايگاه پايين تري در جذب گردشگر داخلي و خارجي قرار داريم. اما همگاني، همه مكاني و همه زماني كردن سفر يكي از اصلي ترين سياست هاي دولت در سازمان ميراث فرهنگي براي ترويج سفر در ميان مردمي است كه به دليل فشارهاي اقتصادي مدت هاست كه سفر و گردشگري از سبد خانواده آنها حذف شده است. سواي موارد مذكور، ارزان تر كردن سفر به عنوان يك قلم ضروري در سبد خانواده هاي ايراني به عنوان آرزويي ديرينه، رويايي و دست نيافتني براي مردم ما مبدل شده است. در يكي دو سال اخير مسئولان سازمان ميراث فرهنگي با كسب موافقت بخش هاي مختلف فعال در برگزاري تور مانند بخش حمل و نقل، اقامتي و پذيرايي سعي نمودند تخفيف هايي از 15 تا 50 و حتي 60 درصد براي برگزاري تورهاي جمعي اعمال كنند تا سفرهاي ارزان قيمت شكل اجرايي به خود بگيرد، اما در سال جاري و در ماه اخير شاهد افزايش قيمت تورهاي مسافرتي، زيارتي بوده ايم. با اين حال برگزاري گراميداشت مواريث فرهنگي در هفته ميراث فرهنگي مي تواند گام مثبت و رو به جلويي براي ترويج گردشگري و جذب توريست داخلي و خارجي باشد. نقش رايزنان فرهنگي ايران در خارج يكي از وظايف رايزن فرهنگي در كشورهاي مختلف جهان معرفي جذابيت هاي طبيعي، تاريخي، باستاني و گردشگري به مردم خارج است، به بيان ديگر بايد گفت كه رايزن فرهنگي به خوبي مي تواند بهترين مبلغ براي فرهنگ و تمدن كشور خودش باشد، اما بايد اذعان داشت كه تاكنون رايزنان فرهنگي جمهوري اسلامي در خارج نتوانسته اند آنچنان كه بايد و شايد به معرفي چهره متمدن ايران اسلامي بپردازند. «حميد قاسم زادگان» كارشناس ارشد ادبيات نمايشي و استاد دانشگاه درباره نقش رايزن فرهنگي در كشورهاي مختلف جهان در پاسخ به سوالم مي گويد: «قطعا رايزن فرهنگي مي تواند نقش مهم و موثري را در معرفي فرهنگ، قدمت و اصالت كشور خودش داشته باشد، يعني معرفي پتانسيل هاي موجود در عرصه گردشگري و جاذبه هاي فرهنگي و تاريخي بخشي از وظايف رايزن فرهنگي است و بايد آنها را به سمت جذب گردشگر خارجي هدايت كرد، رايزن فرهنگي مي تواند به رايزني با دستگاه هاي فرهنگي و رسانه هاي جمعي كشورهاي خارجي بپردازد و با دعوت از تشكل هاي دولتي و غيردولتي براي بازديد از كشورمان به رونق بخش گردشگري كمك كند، اما متاسفانه در اين زمينه يا اقدام موثر و مهمي از سوي رايزنان فرهنگي ايران در كشورهاي خارجي صورت نگرفته و يا اينكه در داخل از نحوه فعاليت رايزنان فرهنگي و نتيجه و دستاورد كارهاي آنها گزارشي اعلام نشده است.» اين استاد دانشگاه به نشانه هاي رايزنان فرهنگي ايران در كشورهاي خارجي اشاره مي كند و مي گويد: «رايزن فرهنگي بايد فردي باشد كه در عرصه فرهنگ ايراني از مطالعه و شناخت عميق و بالايي برخوردار بوده و اصولا يك چهره فرهنگي باشد و بتواند تمام ابعاد تاريخي، اجتماعي، سياسي، فرهنگي و سابقه و تمدن كشورمان را به خوبي شرح دهد و از شگردهاي مختلفي براي كشاندن خارجي ها به داخل ايران استفاده نمايد، از همين رو گزينش رايزن فرهنگي در كشورهاي خارجي كار سهل و آساني نيست، يعني اگر در گزينش اين افراد نهايت دقت اعمال شود حداقل در بخش جذب گردشگر خارجي با شتاب و رونق خاصي روبرو خواهيم شد.» خانم دكتر «مهوش رضاوندي» استاد علوم ارتباطات نيز درباره رايزن فرهنگي چنين مي گويد:« در دنياي پرشتاب تكنولوژيكي امروزه اگر مي خواهيم جهاني بينديشيم و به فكر مديريت جهان باشيم، بايد درصدد انتصاب رايزناني در خارج از ايران باشيم كه بتوانند چهره واقعي مواريث مادي ومعنوي ايران اسلامي را به درستي براي جهانيان شرح دهند و ابعاد و زواياي فرهنگ و پيشينه تاريخي ايرانيان را بازگو كنند و ضمن برقراري ارتباط با نخبگان فرهنگي در جهان، آنان را براي بازديد از كشورمان دعوت نمايند، به بيان ديگر بايد گفت كه براي حضور مقتدرانه در عرصه هاي جهاني چاره اي نداريم جز اينكه به تقويت جايگاه رايزن فرهنگي بپردازيم و از آنها بخواهيم به معرفي بيش از پيش تاريخ ايران و انقلاب اسلامي بپردازند.» اين استاد علوم ارتباطات در ادامه مي گويد: «تبليغ در جهان امروزي حرف اول را مي زند و مبلغان فرهنگي ايران در خارج نيز قطعاً مي توانند نقش مهمي را ايفا كنند به شرط اينكه خود اينكاره باشند و بتوانند نقش تبليغي را به خوبي ايفا كنند.» گفته مي شود كه در دولت هاي گذشته برخي از رايزنان فرهنگي جمهوري اسلامي كه بايد مبلغ فرهنگ ايران و ايراني باشند، متأسفانه دچار كم كاري شدند و به جاي اينكه به معرفي چهره واقعي ايران اسلامي به جهانيان بپردازند، به فكرفعاليت هاي اقتصادي و... بودند و حتي بسياري از آنها با گرفتن بورسيه هاي مختلف، خود و فرزندانشان را به دانشگاه هاي خارج فرستادند و مبلغي براي ارزش هاي والاي ايران اسلامي نبودند. از همين رو دولت اصولگراي آقاي احمدي نژاد بايد در گزينش رايزن فرهنگي ايران در كشورهاي خارجي نهايت دقت و حساسيت لازم را به خرج دهد و در عين حال از آنان بخواهد تا در معرفي مواريث مادي و معنوي كشورمان نقش دوچنداني داشته باشند. روز تخت جمشيد روز هيجدهم ارديبهشت ماه مقام معظم رهبري در ديدار با مسئولان استان فارس زيباترين تعابير و توصيفات را از مكان تاريخي تخت جمشيد بيان نموده و اين بنا و ساير بناهاي تاريخي قبل از اسلام در كشورمان را محصول سرپنجه هنرمند ايراني قلمداد كردند. تعابير و مضامين ارايه شده توسط رهبر معظم انقلاب درباره بناهاي تاريخي و مواريث فرهنگي از جمله تخت جمشيد آنچنان رفيع و درخشان است كه مسئولان ميراث فرهنگي شيراز را بر آن داشته است تا به ميمنت اين روز فرخنده و با تأسي از فرمايشات مقام معظم رهبري 18 ارديبهشت ماه را روز تخت جمشيد بنامند. بخش هايي از سخنان حكيمانه رهبر فرزانه انقلاب را بخوانيد: «من همين جا اشاره بكنم به اين بناهاي باستاني مربوط به قبل از اسلام، تخت جمشيد و بقيه چيزهايي كه در اين استان هست، انسان از دو نظر ممكن است به اين مراكز باستاني نگاه كند، اينها را بايد از هم تفكيك كرد. يك نگاه اين است كه اينها متعلق به جباران تاريخ بوده، هر كدامي كه نگاه مي كنيم به يك نحوي به يكي از جباران تاريخي و طاغوتهاي بشري ارتباط پيدا مي كند، بله، از اين جهت نگاه منفي به اينها هست. غالب متدينين و انسان هايي كه نفرت طبيعي از استبداد و از جباريت دارند با اين ديد وقتي به اين بناهاي باستاني نگاه مي كنند طبعاً براي آنها جاذبه اي ندارد. ليكن يك جنبه ديگر هم وجود دارد و آن اين است كه اين بناها محصول سرپنجه هنرمند ايراني است، محصول فكر راقي و روشن بين ايراني است در سال ها و قرن ها پيش از اين، اين جنبه مثبت قضيه است درست است كه جباران استفاده كردند، اما خالق و آفريننده اين مجموعه ها كيست؟ ذهن ايراني است، سرانگشت هنرمند ايراني است، روحيه بلندنظر ايراني است، ابتكار و ذوق ايراني است، اين براي يك ملت افتخار است.» حضرت آيت الله خامنه اي در ادامه اين سخنان مي فرمايند: «در دنيا از چيزهايي كه جنبه افتخارآميز هم خيلي ندارد، گاهي اوقات به عنوان مفاخر تاريخي استفاده مي كنند، آن كساني كه مفاخر تاريخي را ندارند براي خودشان خلق مي كنند، ما اين همه مفاخر تاريخي داريم، اين همه چيزهايي كه مايه تفاخر تاريخي ملت ايران است، اعتماد به نفس ملت ايران است، چرا اينها را نشان ندهيم؟ يك نفر براي من نقل مي كرد، مي گفت رفته بوديم يونان، ما را به مراكز گردشگري گوناگون مي بردند و آنها را به ما نشان مي دادند، از جمله به نقطه اي بردند، گفتند اينجا همانجايي است كه سپاهيان ايراني آمدند اينجا از ما شكست خوردند، مردم را به بيابان خالي مي برند و نشان مي دهند كه اينجا آنجايي است كه ايراني ها در آن دوره لشكركشي كردند و در اينجا شكست خوردند. يك فضاي خالي را نشان مي دهند، يك ماده هاي تاريخي را با يك فضاي خالي اثبات مي كنند، خوب اينجا نزديكي كارون، آنطور كه شنيديم مجسمه والرين است، امپراتور روم كه زانوزده در مقابل پادشاه ايران، خيلي خوب اينجا را برويد نشان بدهيد، اين به آن در!» محمد حسن طالبيان، رئيس بنياد پژوهشي پارسه- پاسارگاد، تعابير بلند مقام معظم رهبري درباره تخت جمشيد را مثال زدني و مايه مباهات مي داند و مي گويد: «اين تعابير رفيع خواب بسياري از بدخواهان كه فكر مي كردند در كشور ما نسبت به آثار تاريخي و يادمان هاي كهن بي تفاوتي وجود دارد را برآشفت و موهومات آنان را برباد داد.» ضعف در سيستم آماري گردشگران مدت هاي طولاني است كه ضعف سيستم آمارگيري از گردشگران ورودي مورد انتقاد بوده است و بسياري از كارشناسان معتقدند كه روش و سيستم مناسبي براي آمارگيري گردشگران وجود ندارد. اما در عين حال محمدعلي پاك سرشت، مديركل گردشگري خارجي سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري درباره كميته آمار گردشگري مي گويد: «هريك از نهادهاي عضو كميته آمار گردشگران ورودي براساس وظايف ستادي خود عمل مي كنند و آمار مي گيرند، به عنوان مثال گمرك براساس ميزان كالاهاي ورودي يا وزارت امور خارجه براساس تعداد صدور رواديد آمارگيري مي كنند كه در نهايت با ارائه گزارش هاي خود به دبيرخانه كميته آمار گردشگران ورودي به حصول يك آمار مطمئن و مشخص كمك مي كنند.» وي با بيان اينكه يك گروه متخصص، آمار همه اطلاعات ارائه شده را آناليز و با يكديگر تطبيق مي دهد، مي گويد: «تلاش مي كنيم هر دو ماه يك بار آمار جديد ورودي ها را براساس معيارهاي مشخص شده در سازمان جهاني جهانگردي ارائه دهيم.» تأسيس صندوق سرمايه گذاري در گردشگري 8 كشور با پيشنهاد ايران پس از روي كار آمدن دولت كنوني، يكي از مراكزي كه پوياتر و منسجم تر از سال هاي گذشته وارد عمل شد، سازمان ميراث فرهنگي است. برهمين اساس هفته گذشته نخستين اجلاس وزراي گردشگريD8 در محل تالار حافظيه مجموعه فرهنگي- تاريخي سعدآباد برگزار شد كه به گفته كارشناسان و صاحب نظران تشكيل و برگزاري اين اجلاس در نوع خود قابل ستايش است. اسفنديار رحيم مشايي رئيس سازمان ميراث فرهنگي و معاون رئيس جمهور در اين اجلاس سخنان مهمي را مطرح كرد و گفت: «8 كشور عضوD8 جمعيتي معادل 900 ميليون نفر را دارا هستند كه با مديريت اين جمعيت مي توان جريان مؤثري را در دنيا ايجاد كرد و به همبستگي بزرگي در جامعه اسلام دست يافت. البته در اين همبستگي به هيچ وجه دنبال فصل بندي و خط كشي در جامعه جهاني نخواهيم بود.» رئيس سازمان ميراث فرهنگي در ادامه گفت: «توسعه جهانگردي توسعه رابطه بين ملت هاست و تأثير شگرف آن اين است كه به شناخت جوامع مي تواند بينجامد، معتقدم جهانگردي يكي از مؤثرترين و روشن ترين راه هايي است كه براي مديريت آينده جهاني راهگشا خواهد بود، راهي كه ساده، سهل، ارزان، كم هزينه، بي واسطه و مستقيم براي برقراري ارتباط بين ملت هاست. طبق گفته رئيس سازمان ميراث فرهنگي، صنايع دستي و گردشگري، اتباع كشورهاي عضوD8 براي سفر به ايران تا 15 روز نياز به ويزا ندارند. با اين حال در دنياي امروز كه به «عصر اطلاعات و ارتباطات» لقب يافته، گردشگري جهاني، امنيت ملي در كشورها را تعقيب مي كند و امنيت ملت ها نيز به نحوي امنيت همگاني محسوب مي شود.