|
پنجشنبه 19 ارديبهشت 1387 - 2
جمادي الاول 1429 - 8 مه 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189080
نمايشگاه بين المللي كتاب دايمي مي شود؟نمايشگاه بين المللي كتاب: پيوند مقطعي كتاب با افكار عمومي
|
 |
 |
نمايشگاه بين المللي كتاب دايمي مي شود؟نمايشگاه بين المللي كتاب: پيوند مقطعي كتاب با افكار عمومي
ايرج نظافتي
بخش پاياني
يك هفته از آغاز به كار بيست ويكمين نمايشگاه بين المللي كتاب تهران مي گذرد و چند روز ديگر به پايان مدت آن باقي است، هر روز هم سيل جمعيت دوستداران كتاب در نمايشگاه را مي توان ديد كه مشتاقانه به دنبال پيدا كردن كتاب هاي موردنظر خود هستند.
با توجه به اهميتي كه وجود نمايشگاه كتاب در ارتقاء سطح مطالعه در جامعه دارد بايد به اين نكته توجه داشت كه تداوم آن در ساير نقاط كشور مي تواند نقش مهم و موثري در ترويج فرهنگ كتابخواني داشته باشد، از طرفي هم با توجه به ميانگين سني و جوان بودن جمعيت ايران نياز به داير نمودن نمايشگاهي دايمي و بين المللي امري لازم و ضروري به نظر مي رسد.
در شماره ديروز اين گزارش به صورت گذرا اشاره اي به دايمي شدن نمايشگاه كتاب در تهران و ساير شهرهاي بزرگ كشور داشتيم و در شماره امروز نيز به ذكر ديدگاه هاي برخي از دانشجويان جوان و اساتيد و صاحب نظران در اين باره خواهيم پرداخت.
ضرورت دايمي شدن نمايشگاه
بدون شك دايمي شدن نمايشگاه وسيع و گسترده اي با اين حجم ناشر شركت كننده مي تواند فرهنگ مطالعه در كشورمان را ارتقا دهد و در هدايت فرهنگ عمومي جامعه نقش دوچنداني داشته باشد.
درابتداي سالن شماره 4 با جمعي از دانشجويان دانشگاه علمي كاربردي روبرو مي شوم كه هركدام به نوعي به دنبال پيدا كردن كتاب موردنظرشان هستند.
«حميد حسيني» يكي از همين دانشجويان از كوتاه بودن مدت نمايشگاه گلايه دارد و مي گويد: «مدت زمان 10 روز، آن هم براي نمايشگاهي بين المللي كه ناشران داخلي و خارجي در آن شركت مي كنند بسيار كم است و بايد مسئولان با تدابير خاصي مدت اين نمايشگاه را به دو برابر يا حداكثر يك ماه افزايش دهند.»
وي در پاسخ به اين سوال كه آيا نمايشگاه دايمي كتاب مي تواند در ارتقاء سطح مطالعه جامعه موثر باشد، مي گويد: «امروز اكثر جوانان يا داراي تحصيلات عاليه هستند و يا به نحوي از مدرك تحصيلي ديپلم برخوردارند و اين نشان مي دهد كه سطح نياز جامعه به كتاب نيز ارتقا پيدا كرده، همين مسئله به خودي خود ضرورت تشكيل نمايشگاه دايمي كتاب را تقويت مي كند.»
«كاميار خجندي پور» دانشجوي ديگري در همين رابطه مي گويد: «يكي از معضلاتي كه در حوزه كتاب وجود دارد، نبود سيستم توزيع مناسب است، از اين رو برخي افراد كه كتاب مورد درخواست خود را در كتابفروشي ها پيدا نمي كنند با مراجعه به نمايشگاه و ناشر مربوطه به راحتي مي توانند به آن كتاب دست پيدا كنند، از اين رو وجود نمايشگاه دايمي كتاب مي تواند تا حدودي بر مشكلات توزيع كتاب فايق آيد.»
در سالن 19 نمايشگاه و در غرفه موسسه آثار حضرت امام(ره)، خانم «ليلا صداقت پيشه» كه خود را كارشناس آموزش و پرورش معرفي مي كند مخاطب سوالم قرار مي گيرد و مي گويد: «به نظر من مدت زمان ده روز بسيار كوتاه و محدود است، چرا كه به دليل گستردگي نمايشگاه و تعدد ناشران شايد ظرف مدت يك روز نتوان به بازديد تمام غرفه ها پرداخت. از طرفي هم به دليل مشغله هاي كاري فراوان خيلي از افراد را مي بينيم كه در اين ده روز درگير كارها و فعاليت هايي هستند و فرصت آمدن به نمايشگاه را ندارند اما اگر اين مدت زمان را افزايش دهند، هم بازديدكنندگان بيشتري جذب نمايشگاه خواهند شد و هم ناشران نيز فرصت مناسبي براي معرفي آثار خود خواهند داشت.
وي درباره دايمي شدن نمايشگاه بين المللي كتاب تهران مي گويد: «اين يك نياز و ضرورتي جدي است كه جامعه جوان ما به آن نياز دارد و مسئولان مربوطه بايد با برنامه هاي مدون و مشخصي به فكر دايمي نمودن نمايشگاه و رفع مشكلات پيش روي آن باشند.»
بالا بردن فرهنگ مطالعه
«من راز پيشرفت ايران را در اين ديدم كه ازدحامي كه مردم كشورهاي ديگر براي امور سرگرم كننده دارند مردم ايران در سطح ميليوني براي كتاب دارند.»
اين جمله را مدير موسسه فرهنگي آكو به نقل از رئيس جمهور تاجيكستان بيان كرده است.
با اين حال اعلام شده كه روزانه به طور متوسط بيش از 300 هزار نفر از نمايشگاه كتاب تهران بازديد مي كنند. گرچه سرانه كتابخواني در كشورمان نامعلوم است اما اظهارات برخي از كارشناسان نشان مي دهد كه وضعيت كتابخواني در ايران نامطلوب است و ضرورت پرداختن به فرهنگ مطالعه و ايجاد راهكارهاي ارتقاء آن از اهميت خاصي برخوردار است.
گرچه برخي از كارشناسان معتقدند نمايشگاه كتاب و بازديد از آن ربط چنداني به مسئله كتاب و كتابخواني ندارد اما در طرف مقابل اين ايده، گروهي ديگر بر اين باورند كه نه تنها داير نمودن نمايشگاه كتاب مي تواند در بالا بردن فرهنگ مطالعه عمومي جامعه و جذب مردم به كتاب و كتابخواني موثر واقع شود بلكه نياز به دايمي بودن نمايشگاه هاي كتاب در اين باره امري حياتي به نظر مي رسد و مي تواند ميان مردم و كتاب پيوندي عاطفي، عميق و هميشگي ايجاد نمايد و فرهنگ مطالعه را نهادينه كند.
دكتر ساناز اللهيان، كارشناس امور فرهنگي و استاد دانشگاه مي گويد: «چند روز پيش در يكي از سايت هاي خبري خواندم كه برگزاري نمايشگاه نمي تواند به ارتقاء سطح مطالعه در جامعه منجر شود، در حالي كه واقعيت غير از اين است.»
چون اگر حتي جوانان به عنوان تفريحي و گذران اوقات فراغت خود به نمايشگاه كتاب بيايند بهتر و مفيدتر از آن است كه وقت خود را در فضاهاي غيرفرهنگي مثل پارك ها، بازار يا پاساژها بگذرانند، ضمناً افرادي كه به بازديد نمايشگاه كتاب مي آيند قطعاً با انگيزه مطالعه و پيدا كردن كتابي مناسب كه باب ذوق و پسندشان باشد به نمايشگاه مي آيند و هيچگاه انگيزه تفريحي و وقت گذراني در بازديد از نمايشگاه هاي كتاب در كار نيست، گرچه شايد يك جوان در اين بازديد كتابي هم نخريده باشد اما مهم اين است كه وقت خود را صرف ديدن كتاب هاي مختلفي كرده است.»
دكتر اللهيان به دايمي شدن نمايشگاه بين المللي كتاب اشاره مي كند و مي گويد: «به عقيده من اين موضوع بايد به وسيله كارشناسان امور فرهنگي مورد تجزيه و تحليل و آسيب شناسي همه جانبه قرار بگيرد و به نقاط ضعف و قوت آن به درستي توجه شود آن وقت تصميمي در اين باره اتخاذ شود.»
ساخت نمايشگاه بين المللي
سال گذشته زماني كه بحث جابجايي نمايشگاه كتاب تهران بالا گرفت، وعده ساخت نمايشگاهي بين المللي براي شهر تهران نيز جديتر شد.
گرچه مصلاي تهران امسال نيز براي دومين بار محل برگزاري نمايشگاه بين المللي كتاب شده است اما اين مكان براي برگزاري نمايشگاه ساخته نشده و تغيير كاربري آن نيز امكان پذير نيست.
از سوي ديگر پس از گذشت 16 ماه از كلنگ زني نمايشگاه بين المللي تهران در شهر آفتاب و وعده افتتاح آن در سال 1387 هنوز هم ساخت آن آغاز نشده است.
«حسين كلخوراني» مديرعامل سازمان سرمايه گذاري و مشاركت هاي مردمي شهر تهران در گفتگو با فارس مي گويد: «طراحي پروژه نمايشگاه بين المللي تهران انجام شده ولي زمان شروع عمليات عمراني آن مشخص نيست.» به گفته كلخوراني، حجم سرمايه گذاري در پروژه شهر آفتاب بسيار بالاست و سرمايه گذار در اين زمينه محدود است و هنوز هم سرمايه گذار نهايي مشخص نشده است. وي از سرمايه گذاري 2 هزار ميلياردي در اين زمينه سخن مي گويد. بحث تغيير محل برگزاري نمايشگاه بين المللي كتاب از نوزدهمين دوره اين رويداد فرهنگي شروع شده بود و قرار است نمايشگاه بين المللي تهران در زميني به مساحت 300 هكتار ساخته شود.
سالن نمايش، سالن كنفرانس ، سالن ملاقات، بخش اداري، سالن گمرك و پشتيباني، ساختمان خدماتي، پاركينگ با ظرفيت پارك 30 هزار خودرو، هتل 5 ستاره و 3 ستاره از جمله امكانات اين نمايشگاه است و قرار است باغي به وسعت 62 هزار مترمربع در وسط نمايشگاه ساخته شود، اين باغ با نام باغ چاله، تلفيقي از 7 باغ معروف ايراني همانند باغ شازده و فين كاشان است و با الگوي معماري يزد و كرمان ساخته خواهد شد.
دومين نمايشگاه كتاب در سطح جهان هستيم
امسال 75 كشور در بيست و يكمين نمايشگاه كتاب تهران شركت كرده اند كه نسبت به سال هاي گذشته و نمايشگاه هاي ديگر كتاب در منطقه خاورميانه قابل توجه است.
بررسي ميزان حضور كشورهاي خارجي در نمايشگاه هاي بين المللي نشان مي دهد نمايشگاه كتاب تهران بعد از فرانكفورت دومين نمايشگاه كتاب در سطح جهان به لحاظ جذب كشورها و ناشران خارجي است.
سال گذشته نيز 740 ناشر از 66 كشور با 150 هزار عنوان كتاب در نمايشگاه بين المللي كتاب تهران شركت كردند. گفتني است كه تنها در نمايشگاه كتاب فرانكفورت است كه كشورهاي بيشتري نسبت به نمايشگاه كتاب تهران در آن شركت مي كنند، به عنوان مثال سال گذشته ميلادي پنجاه و هفتمين دوره از نمايشگاه كتاب فرانكفورت برگزار شد و بيش از 700 ناشر از 110 كشور در اين رويداد مهم جهاني حضور داشتند.
در آسيا نيز موقعيت نمايشگاه كتاب به لحاظ جذب ناشران خارجي قابل توجه است و بيشترين حضور ناشران خارجي را نسبت به نمايشگاه هاي كتاب در خاورميانه دارد. تفاوت نمايشگاه كتاب تهران با ساير نمايشگاه هاي كتاب اين است كه به صورت فروشگاهي بزرگ از كتاب برگزار مي شود و ناشران به طور مستقيم آثار خود را مي فروشند،از سوي ديگر استقبال زياد مخاطبان ايراني از اين فروشگاه بهاره باعث شده ناشران و كشورهاي خارجي بازاري مطلوب براي عرضه كتاب هاي خود پيدا كنند.
آمارهاي بانك اطلاعاتي خانه كتاب
54 هزار و 308عنوان كتاب در سال 1386 در كشور منتشر شد كه نسبت به 53 هزار و 147عنوان كتابي كه در سال 1385به چاپ رسيده بود، دو درصد افزايش داشته است.
بر اساس آمار موجود در بانك اطلاعاتي خانه كتاب، اين كتاب ها در شمارگان 208 ميليون و 888 هزار و 580 جلد منتشر شد كه شمارگان متوسط هر عنوان 3877 جلد بود.
اين 54 هزار و 308 عنوان در 45 ميليون و 46 هزار و 640 صفحه انتشار يافت و هر كتاب به طور متوسط در 249 صفحه منتشر شده است.
از ميان 54 هزار و 308 عنوان كتابي كه به چاپ رسيده، 23 هزار و 458 عنوان چاپ نخست و 30 هزار و 850 عنوان چاپ مجدد، 42 هزار و 758 عنوان تأليف و 11 هزار و 550 عنوان ترجمه بوده است.
از ميان 54 هزار و 308 عنوان كتابي كه سال گذشته منتشر شد، شش هزار و 996 عنوان براي كودكان و نوجوانان و نه هزار و 720 عنوان به كتاب هاي كمك درسي و آموزشي اختصاص داشته است.
در اين مدت، بيشترين كتاب ها با 11 هزار و 588 عنوان در موضوع دين منتشر شد و پس از آن به ترتيب موضوع هاي ادبيات با 9 هزار و 770 عنوان، علوم عملي با 7 هزار و 688 عنوان، علوم اجتماعي با 7 هزار و 278 عنوان، علوم طبيعي و رياضيات با 5 هزار و 603 عنوان، زبان با 3 هزار و 693 عنوان، تاريخ و جغرافيا با 2 هزار و 540 عنوان، فلسفه با 2 هزار و 130 عنوان، هنر با 2 هزار و 101 عنوان و كليات با يك هزار و 917 عنوان قرار گرفته اند.
گفتني است 43 هزار عنوان از كتاب ها را ناشران تهراني و 11 هزار و 308 عنوان از كتاب هاي منتشر شده توسط ناشران شهرستاني به چاپ رسيده است.
|
|
|
