جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

شنبه 6 ارديبهشت 1387 - 19 ربيع الثاني 1429 - 26 آوريل 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189069
 

انتقاد بهار از اختناق سياسي حاكم بر كشور
به محمدرضا بگوئيد بختيار فقير است! تيمور بختيار -2
E-mail:shayanfar@kayhannews.ir
	انتقاد بهار از اختناق سياسي حاكم بر كشور ملك الشعراي بهار توصيفات مستندي هم از وضع اسفبار سلولي كه خود در آن گرفتار آمده بود به دست مي دهد كه نظير او صدها تن ديگر در آن گونه سلولها با سخت ترين شكنجه ها دست و پنجه نرم كرده بودند: ايـــن اتـــاقـــي اســت رو به شارع عام چـــو ز مــحـــبس كــني نـگاه به كوي بـــوديم گـــر وديـــعه ها بــر «بـانك» مــن هــم ار داشتــم صــف و ســـپهي پـــر هـــياهو ز صـــبــحگه تـــا شـام هســــت ايـــوان بـــانــك روياروي حـــــبس كــي گشتـــمي برابر «بانك» بــــودي از ايـــن نــــمد مـــرا كـلهي صــاحــب بــانــك مـي شدم چون شاه تــكــيه بـــر دانـــش و هـــنر كــردم نــه هــمــين بــانــگ خـشك در افواه پــشــت بــر گــنــج سيــم و زر كـردم بانك مــن بــانــك دانــش و ادبــست وارث ايــــن «بــانــك» را تــمــام كند بانــك او بـــانــك فــضـه و ذهـبست بـــانك مـــن تـــا ابـــد دوام كــنـــد مــن و او چــــون رويـــم ازيـن مسكن بــانـــك مـــن نــور و بانك او نار است «بـــانـــك» مـــاند از او و بــانـگ ز من نــــور مـــن نـام و نـار او عـار اســــت فـــاش گـــردد چــو شـد زمان حسيب زر و زور از تـــو دســـت بـــردار اسـت كــــــرده آن بــه كــه نــام زايـــد از او زانــكه بــي شــبهه اعــتبــار اينجاست كز من و او كـــه خـــورده اســـت فريب آنـــچـــه هـــمــراه تست كردار است شــــــرف و احــــــتــرام زايــد از او شــرف و عــزّ و افــتــخــار اينـجاست اندرين حجره ام پــس از خــور و خـواب مـــه ارديــبــهــشت و لالــه بـــه بـاغ نــيــســت چــيــزي انـيس غير كتاب مـن در ايــنــجــا چـــو لالـــه پــر داغ دستـــم آزاد و بـــســته اســـت دلـــم سـوزد از تــاب تـــب هــمـاره تــــنم دهـــدم درد ســــر مـــــدام عــذاب چـــشم انـــداز مـــن ز گـــوشـه بـام هـاي و هـويي كـه انـدرين مـأوي اسـت تــن درســت و شـــكــسته اسـت دلم گــويي از آتـــش اســـت پــيــرهـنم بـــس كـــه بــيــگاه مــي پرم از خواب نـاف شهـر ري اسـت و شــــارع عـــام بـه خـدا گـر بـه مـحـشر كبـري اسـت1 گوشه هايي از وصف حال زندانيان محبوس در بازداشتگاهها و زندانهاي شهرباني در دوره رضاشاه را بهار از قول خود چنين به نظم مي كشد: دردا كه دور كـرد مـرا چــرخ بـــي امــان قانع شدم به عـزلت و عــزلت ز مـن رمـيد بگريختم به عزلت از بيم حبس و رنج گـفتـم مـگـر بـه بـركـت ايـن انـزوا شوم نـاكـرده جـرم، از زن و فـرزند و خـانمـان بـر هـرچـه دل نهي ز تو بي شك شود رمان هرچند بـود عـزلـت بـا حــبـس تـوأمان از يـاد مــردم و بـرم از كـيد خـصـم، جان دل از جـهـان گـرفتم و رفـتم به گـوشه اي گـفتـم كـه گـوشـه گيرد از من مگر جهان چـون كبك سر به برف گرفتم ولي چه سود گـيتـي نـداد صيد خود از كف به رايگان2 بهار پس از آنكه ناله هاي زندانيان و سختگيريهاي سبعانه زندانبانان را توصيف مي كند و مرارتهاي خود را شرح مي دهد، در نهايت، اميدش را از دست نمي دهد و تصريح مي كند كه او و شايد هزاران تن ديگر كه سالها در شكنجه گاههاي رضاشاه بوده اند، به رغم تمام شكنجه ها و فشارها حاضر به تمكين از ديكتاتور «رضاشاه» نخواهند شد و «زير بار رضا» نخواهند رفت و مجيزگوي او و دربار سراسر فاسدش نخواهند گشت: داشــت امـســال مــاه فـــرورديـــن مؤمنــي گـفــت: «از چــه عيــد امـسال گفـت: «زيـرا بــهـار محــبــوس اسـت اول صـبــــح، آخـــــر اســـفــنـــد همـچــو افســردگـان، بـر ابـرو چـيـن شــده بــرعـكـس، مـاه رنـج و مـلال؟» عيـــد بـــي نوبهار، منـحـوس اسـت» شـــــد صــــداي در ســـراي بـلـنـد بــاغبــان شــد بـــد و شتـــابــنـــده رفــت و برگشت و گفت:«فخرائي است» آمـــد و گــفـــت: «بـا تواش كار است». مـــن درافــتــاده ســخـــت در بـستر كلـــفـــت آمـــد كـــه آمــدنـد به باغ راســـتي هــــم بـــس كـــسل بــودم شـــب نـــوروز و كـــيـــسه خـــالي هـــرچـــه آمـــد به دســـت از هـرجا تا بـــبــينــد كـــه كــيســت كـوبنده گفـــتمش: «رو بـپرس كارش چيست؟» گفـــتـــمش: «رو! بـگوي بيمار است» مبـــتــــلاي زكــــــام و درد كــــمر وز اطــــاق تـــو مـــي كـــنــند سراغ بـــا غـــم و درد مـــتصــــل بــــودم خـــرج بســــيار و هـــمـــت عــالي هـــمـــه شـــد خرج و هيچ نيست به جا نـــه اجـــازت كه شـــغـــلي آغــازم تـــا نــپــوسم بــه كــنج خانه خموش نــــه، كــــزيــــن مملكت برون تازم شـــده ام كـــاســـبي كـــتابفــروش نـــزد دولـــت اگــرچـــه مغــضوبم ليـــك خـــواهــــد «خدايگان زمين» بر مـــلت عــزيــــــز و مــحـــبوبـم تـــا شـــــوم بــي نشــان و خانه نشين ســـخت گيـــــــرند تـــا كه رام شـوم ليـــــك غـافـل كــه گـردن احــــرار كـــس نـــيايد بــزيـــر ســايــه بـوم زين تكانها زجا نخواهم رفت چــاپلــــــوسي كنــــم، غــلام شوم در نيـــــــايد بــچــنـــبر اشـــــرار ور همــــاني از جـــهان شود معـــدوم زيـــر بــــار «رضــــا» نـخواهم رفت گـــر فروشــــم كتــــاب در بــــازار بـــه كه خــــوانم قصـــيده در دربار3 بهار قصيده معروفي هم در انتقاد از اختناق سياسي حاكم بر كشور در دوره رضاشاه دارد كه در آن به گوشه هايي از ستمگريها و ددمنشيهاي رژيم رضاشاه نسبت به مردم كشور اشاره مي كند و حكومت رضاشاه را دشمن مردم كشور از اقشار مختلف ارزيابي مي كند كه از هر فرصتي براي آزار مردم غافل نيست و كينه اي عميق از مردم كشور در دل دارد و به هر دستاويز و بهانه اي مردم را گرفتار مي كند، به زندان مي اندازد، و به قتل مي رساند: آنـــــــچه در دوره نـــاصــــــــري آن بـــــه عنـــــوان جمـــهوريـــت وآنچه شد كشته در چند شهر مــــرد و زن كشتــــه شـــد سـرسـري ايــــن بـــه عــــنـــوان دانـــشوري بــيـــن شيــــخـي و بــــالاســـري شـــد زنـــو تـــازه در عــــــهد مـــا نـــام مـــردم نــــهـــد بـلـــشويك بــلكــه زان دوره بـگذشـــت هــم آن جــنـــايـــات و كــيـــن گسـتري اين زمــــان دشــمـن مـــفــــــتري شـــــد عــــيـــان دوره بـــربـــري آخـــر نــــام هــر كــس كــه بــود وان نفـــاقــي كـــه بـد پـيـش از ايــن حيــــــدري دشــــمن نـــعــمــتي كــــــاف، كــــــافي بـــــود داوري پــيــــشه مــــــــردم كشـــــوري نــعـمـــتي دشــــمن حيـــــــدري ايـــن زمـــان تــــازه گشــت آن نفاق دولتـــي دشـــمــــن مـــــلـــــتي بـــر بـــدي صــــــبر بـــايــد هـمي خـــود خــــورد خويــشــتن را ستـم در شـــدايــــد هويـــــــدا شــــود انـــــدر ايـــــران ز بــــدگوهـــري كشوري دشـــمــن لــشـــــكـــري ورنــــه يــــزدان دهـــد بـــدتــري دفـــع ظـــالــــم كـنــــد بر ســـري گــــوهر مــــــردم گــــوهـــــري روز ســـخـــتـــي نــمـــايان شــود آن كـــه در بســتــــر خـــز خـــــزد اي شــكــم گرســـنه، غـــم مــــدار هــسـت در فــاقــه بــس رازهــــا شيــر نـر چــــون گــرســنه شــــود كــــارهـــا آيـــــد از گــرســنــه محـنــت فـــاقــه كــمـــتــر بـــود آدمــــي چـــون گـــــرســـنــه بود شـــيـــر مــــردي و كـــنــــد آوري روز ســـخــــتـــي شـود بــســتري از ضــــعيــفــــي و از لاغــــري كــان نـــدانـــي در اشـــكــم بـري بــيـــشـتر مي كنــــــد صـــفــدري معــجـــزاتي اســـت در مضــــطري در جــــهـان ز آفــــت پــرخـــوري گـــــــردد انـــــدر مــهــالك جري مــــردمــــان گـــفتـــه اند ايـن مـثل مــــرد دانــــــا چــــو شـــد گرسنه اي زبـــــردســــت بــــــيـــدادگر جــنبـش مــردم گــرســنــه اســـت كينه تــيــغي اســـت زنـــگارگـــون ظــلــمـش آرد بــــــرون از نـــيــام هـــركـــه از نـــان بـــس، از جان بري جـــنبـــــدش هــــوش پيـــغمبري چــند از ايـــن جـــور و استــــمگري عـــرش كـــــوس اســـكنـــــدري فــــقر ســـازد ورا جــــــوهــــري ايـــنـــــت بــــادافـــره و داوري4 پانوشت ها: 1- همان، صص 262-263 2- همان، صص 262-264 3- همان، ص 562 4- احسان طبري، پنجاه سال تبهكاري و خيانت سلسله پهلوي، ص 39
	به محمدرضا بگوئيد بختيار فقير است! تيمور بختيار -2 نويسنده:سجادي- بختيار بختيار با خروج از ايران، رفتن به اروپا و سپس عزيمت به لبنان و عراق، براي برنامه ريزي مبارزه با شاه، فعاليت هاي وسيعي داشت كه مأموران ساواك در گزارش هاي خود وي را با نام هاي مستعار گوناگوني معرفي كرده اند كه ذيلاً به آنها اشاره مي شود. 1- مسعود 2- خموش 3- رضوي 4- آذري 5- پرويز 6- بهرام 7- داريوش 8- ابوحسين قادري 9- كلهر 10- دكتر جلال 11- كمند 12- چنگيز 13- ترابي 14- چهرازي(2) بستر كلي و تاريخي شرايط حاكم نيروهاي متفقين پس از اشغال ايران در سوم شهريور 1320 رضاشاه را مجبور به استعفا كردند و سپس او را به خارج از ايران تبعيد نمودند و وليعهد جوان ايران را به جاي او به سلطنت نشاندند. محمدرضا در سال هاي اوليه سلطنت خود، با مشكلات بسياري مواجه بود: اشغال ايران توسط نيروهاي متفقين، جدايي طلبي در آذربايجان به تحريك روس ها و حوادثي كه متعاقب آن اتفاق افتاد و هرج ومرج داخلي از جمله مشكلاتي بود كه پايه و اساس حكومت محمدرضا را متزلزل ساخته بود. جوان بودن و بي تجربگي شاه هم بر مشكلات وي مي افزود. حادثه ترور محمدرضا در دانشگاه تهران در بهمن ماه سال 1327 نشان دهنده اوج اعتراضات و نارضايتي هاي مردمي عليه شاه بود. اين مسأله باعث انزواي وي شد. علاوه بر نارضايتي هاي داخلي، خطر كمونيسم و اتحاد جماهير شوروي در شمال ايران نيز تهديدي عليه حكومت محمدرضا محسوب مي شد كه با ظهور حزب توده و گسترش فعاليت هاي آن در ايران، اين تهديد تقويت مي شد. در عرصه داخلي علاوه بر حزب توده، قدرت گرفتن جبهه ملي و ظهور دكتر محمد مصدق در صحنه سياسي ايران، تهديد ديگري عليه حكومت شاه محسوب مي شد و قدرت وي را تضعيف مي كرد. دولت هاي انگليس و آمريكا كه منافع خود را در ايران در خطر مي ديدند، به كمك دربار و عوامل داخلي خود در 28 مرداد - در يك كودتاي از پيش طراحي شده - مصدق را كنار گذاشتند و مجدداً شاه به قدرت رسيد. شاه پس از بازگشت به قدرت، به كمك حاميان غربي خود درصدد ايجاد حكومت استبدادي و ديكتاتوري مانند دوران پدرش برآمد و تلاش زيادي در جهت تأمين و حفظ امنيت و ثبات پايه هاي حكومت مطلقه خود كرد. فرمانداري نظامي و پس از آن، سازمان اطلاعات و امنيت كشور به همين منظور به وجود آمد. (3) بروز تظاهرات اوباش به كمك بخشي از چرخأ معيوب ارتش و نيروهاي انتظامي در خيابان ها، فراهم كردن اوضاع براي بازگشت شاه بود. اما آنچه در پشت پردأ كودتا جريان داشت، پيچيده و حساب شده بود چنان كه هنوز كه هنوز است، بعد از گذشت ساليان سال، اسناد و مداركي به دست مي آيد كه سرنخ هاي بيشتري را در وقوع كودتاي 82 مرداد آشكار مي كند. بختيار پيش از رسيدن به قدرت ارتشبد حسين فردوست وضعيت زندگي بختيار قبل از رسيدن به اريكه قدرت را اين گونه توصيف مي كند: «تيمور بختيار را اولين بار در خانه اش ديدم. محمود ارم با خواهش مرا به خانه بختيار برد. (ارم از افسران گروه ارفع بود و در ژاندارمري به سرلشكري رسيد و از صميمي ترين دوستان من تا انقلاب بود. ) معلوم بود كه ارم با بختيار سوابق دوستي بسيار دارد و تيمور از او خواسته كه مرا به خانه اش ببرد. خانه تيمور در يكي از خيابان هاي فرعي خيابان هاي كاخ و در يك ساختمان دو طبقه و كهنه ساز بود. طبقه دوم كه دو اتاق داشت در اختيار تيمور بود و او با يك زن از ايل بختياري و يك دختر كوچك در آنجا زندگي فقيرانه اي داشت. در آن موقع تيمور بختيار سرهنگ دو سوار و جواني حدود 03 ساله بود. خيلي احترام و محبت كرد. دو اتاق با اثاثيه كهنه و درجه سه تزئين شده و به وسيله پرده از هم جدا مي شد. در يك اتاق از ما پذيرايي كرد و در اتاق ديگر زن و دخترش بودند. صحبت تيمور بيشتر درباره شكار و كوهستان هاي بختياري دور مي زد و نشان مي داد كه به كارهاي خطرناك علاقه وافر دارد. به سلاح نيز علاقه شديد نشان مي داد و تعدادي اسلحه در خانه اش داشت كه به آنها عشق مي ورزيد. معلوم شد كه با حقوق خود زندگي اش را مي گذراند و هر چند از خانواده خوانين بختياري است، ولي وضعي ندارد. استنباطم اين بود كه مي خواهد من وضعش را ببينم و فقر فوق العاده او را به محمدرضا بگويم. . . خود تيمور در اين زمينه مطلبي نگفت و طبعش اجازه نمي داد، چنين كند. . . برحسب تصادف تا سال ها ديدار رخ نداد ولي تصوير خوشايندي كه از تيمور داشتم، در ذهنم حك شد و آن را به محمدرضا انتقال دادم. »(4) ـــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــــ پانوشت ها: 2 -براي اطلاع بيشتر از كاربرد نام هاي مذكور به گزارش هاي ساواك در جلد سوم كتاب «سپهبد تيمور بختيار» به روايت اسناد ساواك مراجعه شود. 3- نجاري راد، تقي، ساواك و نقش آن در تحولات داخلي رژيم شاه، مركز اسناد انقلاب اسلامي، ص 66. 4- فردوست، حسين، ظهور و سقوط سلطنت پهلوي، جلد اول، صص 614-.415