جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

چهارشنبه 4 ارديبهشت 1387 - 16 ربيع الثاني 1429 - 23 آوريل 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189067
 

در سايه تبليغات مادي معنويت رقابت بانك ها براي جمع آوري نقدينگي را كنترل كنيم-2
	در سايه تبليغات مادي معنويت رقابت بانك ها براي جمع آوري نقدينگي را كنترل كنيم-2 شيشه قاب تبليغات، جوايز و شرط و شروط هاي بانكها شفاف نيست شايد به قول يك شهروند «اين روش حسنه دستخوش لاتاري بازي شده است.» تاثيرات فردي، خانوادگي و اجتماعي اين گونه پيشه به هر حال اقتصادي و پولي زياد است. از جمله آن كه احساس و تمركز افكار عمومي متوجه به دست آوردن يكي از وسايل تجملي تبليغات مي شود. تكرار شبانه روزي و ساليانه شيوه تبليغات و انبوه جوايز وسوسه بار، ناخواسته سايه بر امور معنوي جامعه مي زند ضمن آن كه اين شيوه كار، بازدهي توليدي ندارد. دستورالعمل بانك مركزي در خصوص چگونگي انجام تبليغات، ميزان جوايز، توقع نداشتن سپرده گذار به سود نقدينگي و... و منع ورود به توسعه جلوه هاي مادي و رقابت هاي ناسالم بانكي، دريچه اي معنوي و شفاف در اين باب است كه چنانچه ولو از مجموعه مفاد اين دستورالعمل جديد تنها اعمال روش شود، كمك بسياري به توسعه حقيقي قرض الحسنه خواهد كرد... يك بسته سياستي- نظارتي آن مصوبه تغيير ضوابط قرعه كشي بانكها كه خبرش در اواسط فروردين ماه در سايت هاي خبري و برخي روزنامه ها چاپ شد و در شماره قبل اين گزارش نيز مورد اشاره قرار گرفت، همين بسته سياسي- نظارتي داراي 47 بند شبكه بانكي كشور براي سال 87 است كه توسط بانك مركزي به تمام بانكهاي كشور ابلاغ و از اول ارديبهشت ماه جاري به اجرا گذارده شده است. گشودن كلي اين بسته و مرور آن به لحاظ آن كه يك اقدام بديع و دگرگون كننده در بدنه و لايه هاي نظام بانكي و طبعا موقعيت اقتصادي كشور است. و از جمله موضوعات مطروحه نظام پولي، قرعه كشي همزمان تمام بانكها و آن هم مجاز دو نوبت در سال، قرض الحسنه و مهم ديگر، ممنوعيت اعطاي وام كليه دستگاه ها و بنگاه هايي كه عمليات پولي انجام مي دهند، در بر مي گيرد، در وهله نخست، ايجاد امنيت در هزار توي مهندسي- تخصصي امور بانكي را رصد كرده است كه همين امر حياتي نشان از تصميم شفاف سازي مسايل كلان چرخه اقتصادي و مبادلات پولي و... دارد. بديهي است كه اين تحول، نظرات متنوع و به اصطلاح متغاير هم- مثل هر اقدام ديگر- در پي خواهد داشت. در بخشي از اين مصوبه درباره قرض الحسنه، مي خوانيم: «پرداخت قرض الحسنه براي رفع نيازهاي مردم تا سقف 100 ميليون ريال به ازاي هر نفر قابل انجام است و از اين پس سقف ميزان جايزه حداكثر 25 ميليون تومان خواهد بود. سپرده گذاري در اين امر، بدون انتظار دريافت سود و يا تبعات ناشي از كاهش ارزش سپرده ناشي از تورم با قصد قربت و كمك و مساعدت به نيازمندان انجام مي شود. روشهاي تشويق و قدرداني از سپرده گذاران بدون ورود به ترويج جلوه هاي مادي و رقابت هاي ناسالم بانكي و براساس دستورالعمل بانك مركزي قابل اجرا خواهد بود. ضوابط تشويق سپرده گذاران قرض الحسنه، نوع جوايز و نحوه تبليغ با هماهنگي بانك مركزي انجام مي شود. حداكثر ميزان جايزه 250ميليون ريال جوايز ثابت خواهد بود. قرعه كشي كليه بانكها به طور همزمان و دو بار در سال مجاز خواهد بود.» در تحليل واژه شفاف سازي و نظامند شدن چرخه قرض الحسنه، دست كم انتظار مي رود با حذف فضاسازي و مرزهاي خودساخته بانكها از رهگذر مصوبه ياد شده، به شيوه اي قابل قبول مردم نيز، نوسازي شود واين كه ديگر مردم سپرده گذار از ابهامات و چند و چون و چگونگي محتواي قرعه كشي، زمان و بمباران رواني تبليغات انواع جوايز كه حجم فكر و آسايش روحي و فرهنگي همگاني، آرامش كنند و شيوه هاي ماراتن ماديگرايانه در گستره جامعه، در بايگاني عمليات بانكي، منسوخ شود. تفاوت شيوه كنوني قرض الحسنه؛ با سنت اسلامي «عابدي» شاغل در يك آموزشگاه علمي و بازنشسته يكي از وزارت خانه هاست. هنگامي كه صحبت مي كند هر چند ثانيه يك بار مژه بر هم مي گذارد انگار خاطرات كار و زندگيش را خلاصه مي كند. تبسم از چهره چين دارش آني محو نمي شود. او مي گويد: «شرايط اقتصادي طي چند سال گذشته و اخير به واقع هيچ طور نمي گذارد خرج و دخل مردم كم درآمد، همخواني پيدا كنند. شما مي بينيد همه مردم- تقريباً به نوعي درگير كارند يكي از اميدواريهاي برخي از همين قبيل مردم، برنده شدن در حساب هاي قرض الحسنه بانكها و يابنگاه هاي مشابه است. تبليغات بانكها فرصت ترميم كم و كسريهاي زندگي را از آدم مي گيرند و كوچك و بزرگ با اندك ذخيره مالي حساب باز مي كنند.» وي نيز از شيوه اطلاع رساني بانك ها انتقاد مي كند و مي گويد: «ماه ها طول مي كشد تا زماني كه به بانك مراجعه مي شود مي بينيم ليست برندگان را پشت شيشه بانك چسبانده اند دهها و صدها اسم را مي خواني كه هر كدام اغلب 5يا 10هزارتومان و يا چندتايي هم ربع سكه برنده شده اند. از طرف ديگر بر سر در بانكها روي پارچه اعلان شده فلان آقا يا خانم يك دستگاه ماشين برنده شده است. اين، همه قضايا است كه باز روز از نو روزي نو نتيجه حرفهايم اين است كه نه زمان قرعه كشي معلوم بوده و است و نه آن كه چطور قرعه كشي شده و مي شود. اما مهمتر از همه، اين كه در شرع ما و از قديم دانسته ايم كه مفهوم قرض الحسنه و هدف آن چه بوده است. قرض الحسنه يعني كمك به نيازمندان بدون چشمداشت هيچ مازاد بر آنچه به قرض داده شده است اما خود شما هم شاهديد كه اين شيوه حسنه دستخوش بازي شانسي بازي شده است. لذا به جايي رسيده ايم كه اين سنت اسلامي تبديل به برد و باخت شده است: يعني يك نفر ماشين مي برد و يا نيم سكه نصيبش مي شود، دهها نفر ديگر، پس از ماه ها چيزي عايدشان نمي شود.» سايه روشنهاي قرعه كشي بانكها موضوع گزارش در زمينه روشهاي قرعه كشي بانك ها، مشخص نبودن زمان و نحوه قرعه كشي و عدم اطلاع رساني همزمان با نتيجه قرعه كشي و معرفي برنده شدگان و همچنين اين كه براي افرادي كه مبالغ زياد مثلا ميليوني سپرده گذاري قرض الحسنه مي كنند نسبت به كساني كه با مبلغ اندك در قرعه كشي شركت داده مي شوند، امتيازي ويژه درنظر گرفته مي شود يا نه را با شخصي كه سالها در پست رئيس شعبه يكي از بانكها فعاليت داشته است و پس از 30سال تجربه در امور بانكها، چند سالي است كه بازنشسته شده است، در ميان مي گذارم. وي كه نام خود را به اختصار حروف «الف-ن» مي گويد، با تأكيد بر اين نكته كه بانكها تمام جوايزي را كه در رسانه ها اعلام مي كنند طي قرعه كشي به برندگان اهدا مي كنند. مي افزايد: «امتياز روزانه در قبال هر 5هزار تومان موجودي، اين شيوه در سالهاي پيش در تبليغات بانكها نبوده است. مورد ديگر اين كه فرضا شخص يك ميليون يا صدميليون سپرده گذاري در قرض الحسنه مي كند با فرد يا افرادي كه مثلا 100هزارتومان يا كمتر مي سپارد، آيا وجود هر دو نفر اين قبيل سپرده گذاران در يك نوبت قرعه كشي شركت داده مي شود اين نكته برايم معلوم نيست و نمي دانم چطور توضيح مي دهند.» از او مي پرسم: در طول سالها كار بانكي، خودتان دفترچه پس انداز قرض الحسنه داشته ايد؟. وي با قاطعيت و تأكيد مي گويد: «هم خودم و هم اعضاي خانواده ام در طول سالهاي خدمتم و تاكنون دفترچه قرض الحسنه در بانك ها داشته ايم اما تا الان كه با شما صحبت مي كنم حتي يك بار و هيچ يك از خانواده ام در قرعه كشي ها برنده نشده ايم.» جاي شك و ترديد نباشد يكي از خوانندگان روزنامه به نام «محسن پور» تماس مي گيرد و تأكيد مي كند:« بانكها تاريخ برگزاري قرعه كشي و اسامي افراد برنده شده را اعلام و شفاف سازي كنند. به گفته او، بانكها در كنار اعلام جوايز حسابهاي قرض الحسنه شان، بهتر است تاريخ دقيق برگزاري مراسم قرعه كشي و اسامي برندگان جوايز را اعلام و سپس در روزنامه ها منعكس كنند. در آن صورت جايي براي شك عده اي به وجود نخواهد آمد و همچنان به ادعاهاي بانك ها اعتماد داشته باشند.» «مرادي» شغل آزاد دارد. او مي گويد كه سال ها دراين گونه قرعه كشي ها شركت كرده اما برنده نشده است. ولي طي 5 سال گذشته ديده ام دوستان و آشناياني در قرعه كشي بانك ها ماشين لباسشويي، خودرو مگان و 500 هزار تومان برنده شده اند. با اين اوصاف اما معتقدم شفاف سازي در چگونگي قرعه كشي صددرصد لازم است و آنان كه امتياز بيشتر از سايرين دارند واقعاً آن امتياز تأثيري در قرعه كشي دارد؟ مردم به اميد برنده شدن حساب قرض الحسنه باز كرده اند. مي خواهند تمام مراحل كار را ببينند و بدانند. وي مي گويد: «تبليغات سبب سوق دادن سرمايه هاي راكد نزد مردم به بانكها مي شود. بانك از محل سودآوري سپرده ها، جايزه مي دهد. «او درعين حال اين راهم مي گويد: بانكي كه مي خواهد 1000 خودرو در چرخه قرعه كشي به سپرده گذران بدهد، بايد در تلويزيون هم به صورت شفاف اطلاع رساني كند كه اين تعداد جايزه به كدام گروه از اشخاص داده شده است. اين كار سبب تشويق مردم نسبت به عملكرد بانك مي شود.» نمايش «زورو» و جويندگان طلا براي ايجاد تحول اقتصادي يك كارشناس علوم ارتباطات شيوه هاي كنوني تبليغات و تشويق افكار مردم به سپردن مازاد نقدينگي خود نزد بانكها و قرعه كشي جوايز را درست نمي داند و مشاوره، آموزش و تبليغات درست را از مؤثرترين مؤلفه هاي جذب مردم در سپرده گذاري نقدينگي خود در بانك ها مي داند. وي همچنين با توجه به روش هاي جاري اين تبليغات و فرآيندهاي آن، مسئله برد- باخت و يا باخت- باخت در مورد سپرده گذار و بانك را بيان مي كند كه مي توانند گمانه اي از معضل اقتصادي سپرده گذاران، بانكها و در نهايت جامعه و كشور پديد آورند. «دكتر آرش»، ارزيابي خود از موقعيت تبليغات رسانه اي بانكها و ترغيب مردم در سپرده گذاري پول خود به عنوان قرض الحسنه و جوايز متعلقه آن به قيد قرعه كشي را نخست با معنا كردن كلمه تبليغ مطرح مي كند. او دراين باره مي گويد: «تبليغ به عنوان ارتباط، متقاعدسازي و اطلاع رساني همجوار تبليغ و مضاف به آموزش و مشاوره است.» وي سپس با اشاره به آن كه در قديم مردم پول و طلاي خود را در خانه خود نگه مي داشتند، مي گويد: «يكي از مقاصدي كه بانكها درپي آن هستند اين است كه مردم نقدينگي اضافي خود را در بانكها ذخيره سازي كنند. وجوه سپرده شده به بانكها در جريان توسعه اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و نهايتاً كشور قرار مي گيرند كه در مقطع كنوني مي توانند با نوآوري و شكوفايي در جامعه مان مرتبط شوند. اما بايد به تكرار گفت شيوه كنوني تبليغات و قرعه كشي جوايز بانكها براي آن كه مردم وجوه نقدينگي شان را به بانكها بسپارند، با آن اهداف همخواني نمي كند مگر آن كه اعتماد مردم نسبت به روش درست، بيشتر شود.» وي مثال مي زند: «شخصي كه با يك ميليون تومان- نقدينگي سرگردان- خود در بازار آزاد فرضاً ماهيانه مبلغي را به دست مي آورد، بانكداران نيز براي چنين افرادي تبليغ مي كنند - كه در بدو امر چيزي به آن تعلق نمي گيرد. وي سپس با بيان امري واقع و به عنوان يك نمونه در خصوص جايزه و قرعه كشي از آن مي گويد كه اعضاي خانواده اي را مي شناسد كه طي سال هاي دور و نزديك در جاهاي بسيار (بانك و...) هريك دفترچه سپرده قرض الحسنه دارند ليكن تاكنون در قرعه كشي ها برنده نشده اند. او مي افزايد: «حال با چه انگيزه اي پول خود را بسپارم كه آيا در طول سال و سالها برنده جايزه اي خواهم شد يا نه؟» وي همچون برخي از مردم و كارشناسان ذيربط در مباحث تبليغات، مي گويد: «با شيوه هاي متنوع، وسوسه انگيز و پرتحريك و نيز شبيه سازي هاي تصويري از شحصيت ها و كاراكترهاي فيلم سينمايي و تلويزيوني خارجي از جمله چهره سازي «زورو» و يا تشبيه و همانند سازي تبليغي از يك فيلم توليد خارجي كه جمعي با لباس هاي غيرمتعارف دنبال به دست آوردن طلا هستند و در يك فضاي بسته ناگهان! به صندوق جواهرات مي رسند اما كسي از آن جمع و ميان مي گويد، نه! اين كار را نكنيد برويد بانك... حساب پس انداز قرض الحسنه باز كنيد و از جوايز... آن بهره مند شويد... اين نوع روش ها، آن انگيزه كه بايد براي حصول مقاصد مردمي و قصد تحول اقتصادي براي جامعه و كشور ايجاد شود، اتفاق نمي افتد و ترغيب مردمي هم فراگيرتر از آنچه به نظر مي آيد بيشتر نخواهد شد. معتقدم بايد انگيزه پايدار به وجود آوريم نه انگيزه ناپايدار.» ترويج مادي گرايي «رحيم محمودي» شاغل در يك سازمان فرهنگي، با لحن محكمي مي گويد: «اين شيوه تبليغات بانكها افكار عمومي را به طرف ماديات سوق مي دهد.» او بيشتر در مورد نظر خود توضيح مي دهد: «هر روز و شب و در طول هفته ، ماه و حتي سال بانكها از طريق تلويزيون و روزنامه ها در يك رقابت غيرقابل تحمل انواع ماشين و سكه و انبوه اسكناس و موبايل و غيره تبليغ مي كنند و مردم و خانواده را تشويق به سپرده قرض الحسنه مي كنند. استمرار اين روش وسوسه بار از يك سو و نهادينه شدن خودروهاي مدل به مدل و ساير وسايل و نياز متعارف زندگي از سوي ديگر بچه ها را هم به ماديات آشنا و با فرهنگ تبليغاتي، نوع نگاه و نياز نوجوانها و حتي برخي از مردم بزرگسال را هم تغيير مي دهند. به نظر من كه نظر خيلي هاست، اين شيوه كار، نيز غافل كردن بچه ها از جايگاه و رويكرد به امور معنوي است.»