جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

دوشنبه 19 فروردين 1387 - 30 ربيع الاول 1429 - 7 آوريل 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189053
 

الگوهاي دوران نوجواني
همه چيز درباره دانه هاي سفيد برنج
ناگفته هاي دوران بارداري
من مي توانم
	الگوهاي دوران نوجواني سلامت رواني و جسماني نوجوان در سايه توجه به نيازهاي همه جانبه او تأمين مي شود كه به تأمين نيازهاي همه جانبه اعضاي خود مي انديشد، «رشد همه جانبه» آنان را موجب مي شود و پدر و مادر موظف هستند همان قدر كه به نيازهاي جسماني فرزندشان اهميت مي دهند، به نيازهاي رواني آنها نيز توجه كنند. عدم توجه به نيازهاي رواني فرزندان، موجب عدم تعادل رواني مي گردد و در نتيجه احتمال بروز اختلال هاي رواني و عاطفي وجود خواهد داشت. نوجوان به طور معمول نيازش را به طور مستقيم ابراز نمي كند. شما بايد از رفتار او به نيازهايش پي ببريد. براي مثال نوجوان گاهي خواهر يا برادر كوچكترش را اذيت مي كند، وقتش را به بطالت مي گذراند و رفتارهايي براي جلب توجه از خود نشان مي دهد. در اين شرايط با دقت به حرف هايش گوش بدهيد و با نگاه با او ارتباط برقرار كنيد. در اين باره بايد تأكيد كرد كه اجازه دهيد نوجوان با شما درددل كند وحرف بزند. يكي از نيازهاي رواني هر انسان، نياز به محبت است. پدر و مادر آگاه، از مهر ورزيدن دريغ نمي كنند و به اهميت محبت به عنوان غذاي روحي توجه دارند. آنها مي دانند كه اگر نيازهاي رواني نوجوان برآورده نشود، تعادل رواني او مختل مي گردد و چون انسان موجودي «محبت جو» است براي ارضاي اين نياز به شخص يا مكان ديگري پناه مي برد. نوجوان بايد احساس كند كه پدر و مادرش او را دوست دارند. ابراز محبت با بيان كلماتي ساده اما به گرمي، مانند «پسرم يا دخترم دوستت دارم، من وجود تو را دوست دارم، تو پسر يا دختر خوبي هستي» صورت مي گيرد. البته ممكن است نوجوان در مقابل اين گونه رفتارها واكنشي تمسخرآميز از خود نشان دهد، ولي اطمينان داشته باشيد كه نوجوان به ابراز محبت از طرف والدين نياز دارد و از آن لذت مي برد. اصل ثبات عاطفي والدين نوجوان نياز به آرامش دارد. نوجوان نياز دارد كه پدر و مادري با عواطف كم و بيش پايدار داشته باشد، هر قدر روابط پدر و مادر با يكديگر و روابط پدر و مادر با نوجوان از ثبات و استحكام برخوردار باشد، نوجوان احساس آرامش بيشتري مي كند. زماني كه پدر و مادر براساس اصل ثبات عاطفي با فرزندان خود رابطه برقرار مي كنند و داراي شخصيت سالم و استواري هستند نوجوان بهتر مي تواند روي آنها حساب باز كند و مطمئن تر به آنها تكيه نمايد. در مقابل، در خانواده هايي كه پدر و مادر از نظر عاطفي متزلزل، ناپايدار و به اصطلاح دمدمي مزاج هستند، نوجوان قادر نيست به آنها تكيه كند و در نتيجه تلاش مي نمايد پناهگاه ديگري جست وجو كند و به محل امن يا شخص امن ديگري پناه ببرد. براي مثال، در خانواده هايي كه پدر معتاد است، بين پدر و مادر در اكثر مواقع دعوا و كتك كاري است، پدر و مادر نوجوان را تنبيه و سرزنش مي كنند و نظاير آن، روابط ميان پدر و مادر و نوجوان متزلزل مي شود و بذر اضطراب و تعارض در درون نوجوان كاشته مي شود. اينكه نوجوان با چه كسي «همانند سازي» مي كند؟ سؤال مهمي است كه نظر پژوهشگران متعددي را به خود جلب كرده است. در پاسخ به اين سؤال بايد گفت اكثر روان شناسان بر اين باور هستند كه نوجوان با كسي «همانند سازي» مي كند كه در كنار او احساس امنيت كند و او را شخصيتي دوست داشتني، باوقار، متين، استوار و ثابت قدم بيابد. نوجوان به كسي پناه مي برد كه او را پناهگاهي امن بداند. توجه داشته باشيد در صورتي مي توانيد به فرزندتان كه مبتلا به آشفتگي عاطفي است كمك كنيد و با او به درستي رابطه برقرار نماييد كه خودتان از ثبات عاطفي برخوردار باشيد و منصفانه و عادلانه با مشكلات برخورد كنيد. هنگامي كه پدر يا مادر عصباني است و تحت فشار هيجاني خاص قرار دارد، امكان ندارد با آرامش و منطقي با فرزندان خود روبرو شود. شايد چند بار پيش آمده است كه از فرزند نوجوانتان عصباني و متنفر شده ايد. در اين وضعيت بهتر است احساسات خود را نزد خودتان و يا دوستي امين مورد بحث و ارزيابي قرار دهيد و با روان شناس و يا مشاور به مشورت بپردازيد. اصل حفظ عزت نفس نوجوان يكي از مؤثرترين روشهاي برقراري رابطه انساني با نوجوان، حفظ و تامين عزت نفس نوجوان است. تحقيقات نشان داده اند نوجواني كه از عزت نفس بالايي برخوردار است، بهتر مي تواند زندگي كند، با ديگران رابطه برقرار كند، به پيشرفت تحصيلي نايل گردد و فردي خلاق و پويا باشد. نوجواني كه عزت نفسش حفظ شده است در رويارويي با مسائل و مشكلات از استواري و مقاومت بالايي برخوردار است و آسيب پذيري او كمتر است. عزت نفس عبارت است از احساس ارزشمند بودن. مجموعه احساسات، عواطف، نگرشها و تجربيات فرد در طول زندگي او موجب مي شوند كه فرد احساس خود ارزشمندي كند، نسبت به خود، ارزيابي مثبت داشته باشد و احساس لياقت و كفايت كند. همه نوجوانان، صرف نظر از سن، جنسيت و زمينه فرهنگي، به حفظ عزت نفس نياز دارند. لازمه خلاقيت، پويايي، پيشرفت و حركت، ارضاي عزت نفس نوجوان است. والديني كه به فرزندان خود روحيه و اميد مي دهند، توانايي هاي او را تحسين و تمجيد مي كنند، اين نياز را به خوبي در او ارضاء مي كنند و موجب مي شوند كه اعتماد به نفس فرزند آنها تامين شود و فرزند يا فرزندانشان با اطمينان مسير پرنشيب و فراز زندگي را طي كنند و با روحيه اي مقاوم با مسائل و مشكلات و مسئوليتها مواجه شوند. در اين اصل دو تصوير متفاوت از ويژگيهاي نوجواني كه از عزت نفس بالايي برخوردار است در مقايسه با ويژگي هاي نوجواني كه عزت نفس پاييني بهره مند است، ارائه مي شود. نوجواني كه از عزت نفس بالايي برخوردار است: ¤ مستقل عمل مي كند ¤ احساس مسئوليت مي كند و خود تصميم مي گيرد. ¤ به ديگران در صورت لزوم كمك مي كند. ¤ به پيشرفتهايش افتخار مي كند و گاهي از خود تعريف مي كند. ¤ از تغيير مثبت و نوآوري استقبال مي كند. ¤ عواطف و هيجانهاي خود را نشان مي دهد و ابراز مي كند. ¤ مسائل و مشكلات و ناكامي ها را با شكيبايي تحمل مي كند. ب: نوجواني كه داراي عزت نفس پاييني است: ¤ فردي متكي است و تصويري منفي از خود دارد (نمي دانم، مي توانم). ¤ احساس مي كند كه ديگران براي او ارزشي قائل نيستند. ¤ در رويارويي با مسائل و مشكلات و ناكامي ها احساس درماندگي مي كند. ¤ براي ضعفهاي خود، ديگران را سرزنش مي كند و به شانس نسبت مي دهند. ¤ زود نااميد مي شود، بهانه جويي مي كند و نمي تواند انتقاد را بپذيرد. ¤ عواطف و هيجانهاي خود را نشان نمي دهد و ابراز نمي كند. ¤ به سهولت تحت تاثير ديگران قرار مي گيرد و كارها را چشم بسته انجام مي دهد. كبرا مملوكي
	همه چيز درباره دانه هاي سفيد برنج برنج يكي از پرمصرف ترين غلات است كه غذاي اصلي تقريبا نيمي از مردم دنياست و 20% نياز انسان به انرژي را تامين مي كند. حدود 2000 نوع برنج در سراسر دنيا كشت مي شود كه تركيبات، خواص و طعم آن ها به عوامل مختلفي مانند آب و هوا، زمين و ... بستگي دارد. اين ماده غذايي كه در بسياري از غذاها استفاده مي شود، خواص تغذيه اي فراواني دارد. مسلما نخستين نكته اي كه در مورد برنج بايد گفت اين است كه اين دانه هاي سفيد، جز گروه غذايي غلات هستند و شامل قندهاي پيچيده مي شوند كه به تدريج در بدن آزاد شده و نيازهاي بدن را تامين مي كند. اما خواص برنج تنها به اين مطلب خلاصه نمي شود. برنج يك منبع غني از ويتامين هاي گروه ب و همچنين منيزيوم است. همچنين بايد اين نكته را مدنظر داشت كه با توجه به مقدار مصرف برنج در آسيا، اين ماده غذايي مهم ترين منبع انرژي، پروتئين ها، آهن، كلسيم، ويتامين ب1 (تيامين)، ويتامين ب2 (ريبوفلاوين) و ويتامين ب 3 (نياسين) به حساب مي آيد. از ديگر مزاياي برنج اين است كه هيچ تركيب شيميايي يا ماده افزودني به آن اضافه نمي شود. نكته جالب ديگر اينكه، برنج باعث چاقي نمي شود. متخصصان تغذيه توصيه مي كنند كه از آنجا كه 50% دريافت انرژي بدن از قندهاست، مواد نشاسته اي حتما بايد در برنامه غذايي گنجانده شود. برنج نيز مانند ديگر غلات، با سبزيجات سازگاري دارد و مصرف غلات با سبزيجات در هر وعده غذايي، براي سلامتي بسيار مفيد است. تحقيقات نشان مي دهد كه مصرف غلات كامل از جمله برنج كامل، در كاهش ابتلا به بيماري هاي قلبي- عروقي، ديابت، چاقي و حتي برخي سرطان ها مفيد است. برنج كامل يعني برنج همراه با سبوس كه از نظر خواص غذايي غني تر است. به نظر مي رسد كه اين تاثيرات به ارتباط مواد مختلف تشكيل دهنده غلات كامل مانند فيبرها، آنتي اكسيدان ها، ويتامين ها و مواد معدني مربوط مي شود. به همين دليل امروزه سعي مي شود تا به كمك روش هاي نوين، خواص سبوس در برنج سفيد حفظ شود. برنج دم كشيده، آرد برنج و لعاب برنج براي درمان اسهال خفيف مفيد است و در واقع نشاسته برنج، اين مشكل را بهبود مي بخشد. اين غذاها نخستين چاره اين مشكل است اما در موارد اسهال عفوني و يا براي نوزادان فايده اي ندارد. به افرادي كه نسبت به گلوتن (پروتئين گندم و ديگر غلات) حساسيت دارند، توصيه مي شود برنج مصرف كنند. اين بيماران با خوردن غلات دچار مشكلات عمده روده اي مي شوند كه به كمبود مواد غذايي منجر مي شود. از آنجا كه برنج گلوتن ندارند، اين گروه با آرامش خاطر مي توانند اين ماده غذايي مفيد را ميل كنند. نوش جان!
	ناگفته هاي دوران بارداري وقتي قبل از بارداري نزد پزشك متخصص مي رويد نكاتي را به شما يادآوري مي كند كه در دوران بارداري به ياد داشته باشيد. اما اين يك تجربه عجيب است كه ممكن است در هر فردي با فرد ديگر تفاوت داشته باشد بنابر اين همه چيز را نمي توان در چند صفحه يا چند كتاب گفت. اما در اين قسمت قصد داريم شما را با نكاتي در اين زمينه آشنا كنيم: ¤ آنچه ممكن است پزشك نگويد پزشكان موارد مهم را يادآوري مي كنند اما احساسات مختلف مادر در اين دوره 9 ماهه ممكن است از قلم بيفتد. براي مثال احساس حالت تهوع مادران كه عموما صبح اتفاق مي افتد. در برخي ها عصر و در برخي افراد نيز هرگز اتفاق نمي افتد. از ديگر مواردي كه اصولا در اين دوران اتفاق مي افتد نيز مي توان به ورم در ناحيه پاها و بزرگ شدن حجم سينه ها اشاره نمود كه مي توان اين موارد را با استفاده از كفش و لباس زير مناسب و راحت برطرف نمود. ¤ تغييرات غيرجسمي لازم به يادآوري است كه تغييرات دوران بارداري به تغييرات جسمي و وزني مادر محدود نمي شود و جنبه هاي گوناگوني از وجود فرد تحت تأثير قرار مي گيرد تا او را مبدل به يك مادر كند: ¤ حس مادري: بسياري از خانم ها در دوران بارداري به واسطه تغييرات روحي درصدد آماده كردن محيط و عوامل به منظور تولد و رشد فرزند جديدشان هستند. آنها به نظافت و تغيير دكوراسيون منزل مي پردازند تا جايي كه احساس كنند حالا ديگر خانه آماده پذيرايي از عضو جديد مي باشد. و هر چه زمان زايمان نزديك تر شد اين احساس نيز در مادران قوت مي گيرد. ¤ عدم تمركز نيز از ديگر مواردي است كه مادران در دوران بارداري كم و بيش با آن مواجه هستند و امري طبيعي است. مادران عموما در هنگام صبح به دليل حالت تهوع و يا در مواردي سرگيجه و ضعف و بي حالي و خستگي به ويژه در سه ماهه اول توانايي تمركز كمتري دارند و در مواردي هم دچار فراموشي هاي موقت مي شوند كه جاي نگراني نيست و ناشي از تغييرات هورموني مي باشد. ¤ نوسانات خلق و خو در نتيجه تغييرات بدني و هورموني نيز عادي تلقي مي شود. مادران در زمان بارداري به ويژه در ماههاي اول ممكن است يك دقيقه خوشحال و راضي باشند و لحظه اي ديگر احساس كنند تمايل به گريه كردن دارند. حتي ممكن است بدون دليل خاصي از دست همسرشان عصباني شوند. در ضمن اين حالت در سه ماهه اول و سه ماهه آخر بارداري شدت مي گيرد و در اواسط اين خفيف تر مي شود. در ضمن در حدود 10 درصد از خانم ها نيز در دوران بارداري دچار افسردگي مي شوند كه اگر اين افسردگي در عادات غذايي و خواب آنها اختلال ايجاد كند و حالتهاي ناراحت كننده را بيشتر از 2 ماه تجربه كنند بايد حتما موضوع را با پزشك متخصص در ميان بگذارند. ¤ پوست شما نيز ممكن است در دوران بارداري تغيير كند كه اين مورد هم به واسطه تغييرات هورموني است. ممكن است به دليل افزايش چربي و رطوبت پوست از شفافيت بيشتري برخوردار شود و يا دچار خشكي بيشتر شود. در ضمن در مواردي نيز به واسطه تغييرات رگهاي خوني ممكن است رنگ پريده تر يا قرمزتر به نظر برسيد. در عين حال در برخي از قسمتها به ويژه شكم و اطراف ناف و برخي مناطق ديگر ممكن است خطوط و حلقه هاي قهوه اي رنگي ديده شود كه دليل آن نيز تغيير در رنگدانه هاست. البته اين موارد قابل پيشگيري نيست اما مي توان از طريق استفاده از عينك آفتابي و كرمهاي ضدآفتاب حساسيت پوست را كاهش داد. هم چنين در برخي از مناطق نيز ممكن است پوست نازك تر و يا اندكي كلفت تر از قبل شود. ¤ تغييرات بافت در ناحيه مو و ناخن در بارداري ايجاد مي شود. اين تغييرات ممكن است موجب رشد كندتر يا تندتر موها يا ناخنها شود. در ضمن به دليل كاهش ريزش مو در بارداري موها پرپشت تر شده و پس از يكي دو ماه بعد از شيردهي نيز دچار ريزش موي شديد مي شوند كه باز هم طبيعي است. در برخي افراد رويش موهاي زائد در دوران بارداري افزايش مي يابد و مدتي بعد از زايمان عموما تنظيم مي شود. ناخنها نيز در دوران بارداري قوي تر و محكم تر مي شوند و پس از زايمان مانند موها شكننده تر و ضعيف تر مي شوند. پس بهتر است پس از زايمان ناخنها كوتاه نگاه داشته شوند و از مواد شيميايي نيز روي آنهااستفاده نشود. ¤ در دوران بارداري ممكن است نتوانيد برخي از كفشهايي را كه قبلا مي پوشيده اند استفاده كنيد اما جاي نگراني نيست. زيرا حجم مايعات درون بدن افزايش يافته و بخشي از اين تجمع زير پوست مي باشد و موجب ورم به ويژه در ماههاي آخر بارداري مي شود. پس بهتر است در اين زمان از كفشهاي نرم و گشاد استفاده شود. ¤ با توجه به اينكه بدن در دوران بارداري هورموني به نام ريلاكسين ترشح مي كند كه موجب آماده سازي و نرم شدن مفاصل لازم به ويژه در ناحيه اتصال لگن مي باشد ممكن است بدن در اين دوران ثبات و استحكام قبل را نداشته باشد. از اين رو بايد بيشتر مراقب بود زيرا ممكن است به واسطه لغزش پا يا ليز خوردن شخص تعادل خود را از دست بدهد و به زمين بيفتد. در ضمن بد نيست در هنگامي كه نشسته ايد با انقباض و انبساط مفاصل زانوي خود را تقويت سازيد. ¤ مشكلات گوارشي از جمله مسائلي هستند كه بسياري افراد در دوران بارداري با آن رو به رو هستند. ممكن است افراد در اين دوران بيشتر دچار نفخ و يبوست شوند. ¤ مشخص شدن رگهاي خوني از روي پوست به دليل فشاري كه به آنها مي آيد طبيعي است به ويژه در ناحيه پاها رگها به دليل فشار منسبط مي شوند و قابل مشاهده مي شوند. به اين عارضه واريس بارداري نيز گفته مي شود.
	من مي توانم در تربيت صحيح كودك، استقلال يك مسئله مهم تلقي مي شود. اما با اين حال بسياري از والدين نمي دانند چطور بايد كودكشان را با استقلال و ترك وابستگي آشنا كنند. تا قبل از شش سالگي جدا شدن كودك از پدر و مادر بسيار براي او وحشتناك است، اما بين هفت تا ده سال، كودك نخستين گام ها را براي ورود به دنياي بزرگسالي برمي دارد. قبل از اينكه تصميم بگيريد به فرزندتان آزادي عمل بيشتري داده و درمورد استقلال به او توضيحاتي بدهيد، نخست بايد توانايي او را در مستقل شدن بسنجيد. به عنوان مثال، براي اينكه متوجه شويد آيا تمايل دارد تنها به مدرسه برود، از او بخواهيد نظر خود را در اين باره بگويد. سؤالاتي از قبيل اينكه كودكان ديگري در كلاس تنها به مدرسه مي آيند يا نه؟ آيا تو هم دوست داري تنها بروي؟ و... به اين ترتيب متوجه خواهيد شد كه فرزندتان واقعاً از تنها بودن مي ترسد و يا اينكه فقط دوست دارد در كنار شما باشد. سپس بايد پدر و مادر توانايي هاي كودك خود مانند عبور از خيابان، رفتار با افراد غريبه، صحبت كردن با تلفن و... را بشناسند. در هدايت كودك به سمت مستقل شدن، هيچ وقت به زور و اجبار متوسل نشويد و بايد به علايق و خواسته هاي او نيز توجه داشته باشيد. براي ايجاد انگيزه بيشتر كودك نسبت به ترك وابستگي، مي بايست مرحله به مرحله مستقل شدن و داشتن آزادي عمل را براي او توضيح داد. او بايد اعتماد به نفس داشته باشد و بياموزد كه كارهاي جديد را بدون نظارت دائم و مستقيم پدر و مادر انجام دهد. اگر نگران كودك باشيد، هرچند هم كه سعي كنيد كه اين موضوع را پنهان كنيد، باز هم او متوجه بي اعتمادي شما خواهد شد. وقتي احساس كند كه شما به توانايي هايش شك داريد، او نيز اعتماد به نفس خود را از دست مي دهد و از اينكه بتواند به تنهايي گليم خود را از آب بيرون بكشد دچار ترديد و دلهره مي شود. بين هفت تا ده سالگي، كودك به سن منطقي مي رسد و پا به مرحله جديدي از زندگي مي گذارد. حالا او مي خواهد يك انسان كامل باشد. براي اينكه به او كمك كنيد، قبل از هر چيز بايد او را به خوبي بشناسيد و به او اعتماد كنيد. براي اينكه احساس او سركوب نشود، خيلي مبالغه آميز از او حمايت نكنيد.