|
یکشنبه 18 فروردين 1387 - 29
ربيع الاول 1429 - 6 آوريل 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189052
شكوفايي نوآوري هاي علمي در ايران گام هاي غرورآفرين
ايران اسلامي در مسير پيشرفت هاي جهاني پزشكي و بهداشتي-
|
 |
 |
شكوفايي نوآوري هاي علمي در ايران گام هاي غرورآفرين
ايران اسلامي در مسير پيشرفت هاي جهاني پزشكي و بهداشتي-
گاليا توانگر
بخش نخست
در دنياي امروز پشتوانه قدرت، مغزهاي علمي اند. هر كشوري كه سريع تر به فرمول ها و يافته هاي بنيادين علمي برسد و بتواند آن را براي رشد فناوري به كار گيرد، سريع تر مي تواند موازنه قدرت را به نفع خود رقم بزند. ايران اسلامي با توان خوبي كه در زمينه هاي علمي، به ويژه علوم پايه دارد در بستر يك نهضت علمي توانسته منبع قدرت خود را علاوه بر اقتدار فرهنگي و معنوي در زمينه هاي توليد علم نيز گسترش دهد. بنابراين با قدرت بيشتري حقانيت ارزش هاي خود را به دنيا ثابت كرده ايم. از جمله اين موارد مي توان به موفقيت دانشمندان ايراني در زمينه علوم جديدي چون شبيه سازي سلول هاي بنيادي و ساخت دارو اشاره كرد؛ چندي پيش شبكه سي ان ان در گزارشي تصريح كرد: «ايران پس از انقلاب علي رغم تحريم هاي فراوان توانسته با تربيت متخصصان در صنعت هواپيماسازي، علوم بهداشتي و پزشكي به دستاوردها و موفقيت هاي مهمي دست يابد.» پيش از اين نيز بي بي سي با تهيه گزارشي از پژوهشكده رويان اصفهان و گوسفند شبيه سازي شده رويان اذعان كرده بود كه ايرانيان خصوصا در زمينه سلول هاي بنيادي پيشرفت هاي چشمگيري داشته اند.
پيشرفت ايران طي دهه اخير در زمينه ساخت دارو نيز خبري انكارناپذير است. در حوزه بيوتكنولوژي در كشورمان حداقل چهار داروي بيوتكنولوژي ساخته شده، اين در حالي است كه كل داروهاي بيوتكنولوژي در دنيا 35تا 40مورد بيشتر نيست. پيشرفت ديگر ايران در زمينه ساخت سلول هاي بنيادي است. سلول هاي بنيادي سلول هاي اوليه اي هستند كه از توانايي تبديل و تمايز به انواع مختلف سلول هاي انساني برخوردار بوده و از آنها مي توان در توليد سلول ها و در نهايت بافت هاي مختلف در بدن انسان استفاده كرد.
اين ها اشاره هاي كوچكي هستند از تحولات عظيمي كه در قاب درخشان پيشرفت هاي پزشكي كشورمان گنجانده شده اند. در هفته اول سال87 محمدباقر لنكراني وزير بهداشت با توجه به سخنان ارزنده مقام معظم رهبري مبني بر اين كه امسال را سال نوآوري و شكوفايي نامگذاري فرموده اند، از ارائه 30محصول جديد پزشكي در سال87 خبر داده است. وي نامگذاري امسال را با اين عنوان عاملي براي تقويت بيشتر انگيزه ها و تلاش دوچندان جامعه دانشگاهي و پزشكي دانسته و ابراز اميدواري كرده كه امسال اين محصولات جديد و منحصر به فرد پزشكي توليد داخل به مردم شريف ايران تقديم مي شود.
افزايش 20ساله اميد به زندگي در ايران
اميدوار رضايي جراح مغز و اعصاب و رئيس كميسيون بهداشت و درمان مجلس در مكالمه تلفني سرويس گزارش روزكيهان در اولين روزهاي سال87 با مقايسه شاخصه هاي جهاني پيشرفت هاي بهداشتي پزشكي در سال هاي اخير با سال هاي قبل از پيروزي انقلاب اسلامي توضيح مي دهد: «براي تعيين ميزان پيشرفت هاي بهداشتي و پزشكي در يك كشور بايد شاخصه هاي جهاني چون مرگ و مير نوزادان، مادران و كودكان را مورد بررسي قرار داد. مرگ و مير نوزادان زير يكسال قبل از انقلاب يكصد و 11 مورد در هر هزار تولد بوده كه الان به ميزان يك پنجم آن رسيده است. مرگ و مير كودكان زير 5 سال در سال هاي قبل از انقلاب 150 مورد در هر هزار تولد بوده كه به زير 40 مورد رسيده است، يعني بيش از سه برابر كاهش داشته ايم. مرگ و مير مادران 140 مورد در هر صد هزار نفر بوده كه به كمتر از 37 مورد رسيده است و اين هم رقم قابل توجهي است. اميد به زندگي نيز از 53 سال در سال هاي قبل از انقلاب به 73 سال افزايش پيدا كرده، يعني 20 سال اميد به زندگي اضافه شده است.»
دكتر رضايي در تكميل آمارهايي كه ارائه مي دهد، مي گويد: «تربيت نيروي انساني در قبل از انقلاب كمتر از 15 هزار نفر بوده كه الان به رقم 13 هزار شماره نظام پزشكي رسيده ايم.» وي تأكيد مي كند:« حتماً سال هاي جنگ را به خاطر داريد كه مراكز پزشكي و درماني ما مملو از پزشكان بنگلادشي و پاكستاني بود، اما در حال حاضر اين ما هستيم كه نيروي انساني آموزش ديده اعم از پزشك، پرستار و ماما به ساير كشورهاي همجوار اعزام مي كنيم.
تعداد اعضاي هيئت علمي در دانشگاه هاي پزشكي در حال حاضر در حدود 11 هزار نفرند. در همه استان هاي كشور دانشگاه پزشكي تأسيس شده و حتي در برخي استان ها دو دانشگاه پزشكي داير است. ساخت دهها بيمارستان و احداث دهها هزار تخت بيمارستاني يكي ديگر از نشانه هاي پيشرفت هاي پزشكي و بهداشتي است كه تنها احداث 11000 تخت طي سه ساله اخير اتفاق افتاده و شاخص تخت شهروند ايراني را افزايش داده است.» وي پيرامون افزايش رقم بودجه براي تقويت تجهيزات پزشكي مي گويد: «سال 84 بودجه اختصاص يافته به تجهيزات پزشكي 200 ميليون دلار بوده كه در بودجه سال 87 اين رقم 300 ميليون دلار تعيين شده است. طي سال هاي 84 تا 87، 2000 دستگاه آمبولانس به 115 اختصاص داده ايم. مجموعه آمبولانس هاي مستقر در جاده ها نيز از همين تعداد است.»
وي همچنين يادآور مي شود: «در سال جاري رفع كمبود آمبولانس هاي بيمارستاني را مدنظر قرار داده ايم و 300 دستگاه آمبولانس بين تمامي بيمارستان هاي سطح كشور كه دولتي هستند، توزيع خواهد شد.»
رضايي خاطرنشان مي كند: «سال 84 به وزارت بهداشت مجوز داديم كه ساليانه 14000 نيرو استخدام كنند، بنابراين كادر بيمارستان هاي ما نيز به سمت تكميل پيش مي رود.»
ايران در فهرست كشورهاي داراي تكنولوژي سلول هاي بنيادي
همان طور كه اشاره شد يكي از مهمترين دستاوردهاي علمي سال هاي اخير ايران كاربردي كردن نقش سلول هاي بنيادي در شاخه هاي مختلف پزشكي است. ايران جزء ده كشور اول دنياست كه توانسته اين تكنولوژي را كاربردي كند. بسياري از كشورها هنوز در مرحله تحقيقات قرار دارند. اما در كشورمان از سلول هاي بنيادي در پيوندهاي مختلف قرنيه، قلب، پوست و... استفاده كرده ايم.
سلول هاي بنيادي STEMCELLS سلول هاي چند پتانسيلي مغز استخوان هستند كه مي توانند براي مدت طولاني تكثير پيدا كرده و با دريافت پيام هاي شيميايي به سلول هاي تخصص يافته اندام هاي مختلف تبديل شوند.
دكتر محمدحسن كلانتر معتمد، رئيس بيمارستان قلب جماران، جراحي و پيوند سرخرگ زير قفسه سينه را از جديدترين روش هاي جراحي قلب و عروق نام مي برد و مي گويد: «اين روش هم اكنون به راحتي در بيمارستان ها و مراكز درماني ايران اجرا مي شود.»
معتمد كه استاد دانشگاه علوم پزشكي بقيه الله نيز است استفاده از سلول هاي بنيادي در ترميم بافت آسيب ديده قلب را از ديگر روش هاي نوين در اين رشته مي خواند و مي گويد: «در ايران اين روش براي درمان 19 نفر به كار گرفته شده و نتايج مطلوب درماني آن حكايت از موفقيت اين روش در ايران را دارد.» وي مي افزايد: «ايران در جراحي قلب و عروق هيچ كمبودي در مقايسه با ديگر كشورهاي جهان ندارد و حتي از بسياري از آنها نتايج بهتري كسب كرده است.»
شانه به شانه با پيشرفت هاي نوين پزشكي
دكتر رضا متقي متخصص قلب و عروق نيز با مقايسه وضعيت فعلي نسبت به سال هاي جنگ تحميلي توضيح مي دهد:
«در زمينه درمان بيماري هاي قلبي و جراحي قلب از دنياي روز نه تنها عقب نيستيم، بلكه به موازات آنها گام برمي داريم.» وي با اشاره به اين كه در سال هاي پيش تمام بيماران براي جراحي قلب به انگليس مي رفتند و آن روزها برنامه آنژيوگرافي در ايران انجام نمي شد مي گويد: «در زمان جنگ تمامي درها را براي ورود وسايل پزشكي به روي ما بسته بودند. بعد از اتمام جنگ تحميلي وسايل را وارد كرديم و كم كم سفر به خارج براي انجام عمل باز جراحي هاي قلب كاهش پيدا كرد. بيشتر كارها به وسيله بالن زني صورت گرفت و كليه مراحل درماني به داخل كشور منتقل شد. الان اكثر اوقات تنگي دريچه ها با بالون مرتفع مي شود. كار كارديولوژي در داخل كشور صورت مي گيرد. در درمان گرفتگي دريچه ميترال و آئورت تقريباً به سطح استاندارد جهاني رسيده ايم. حتي بيماران از سطح تمامي كشورهاي خاورميانه براي درمان بيماري هاي قلبي و عروقي و جراحي هاي قلب به ايران سفر مي كنند. اين حركت ها باعث شده كه از خروج ميلياردها دلار ارز از كشور جلوگيري شود و شاهد ورود ارز به كشور باشيم. ما درست شانه به شانه پيشرفت هاي جهاني در حركتيم.»
حرف اول را ما مي زنيم
كشورمان در زمينه بيوتكنولوژي اقدامات بسيار خوبي انجام داده و با استفاده از علوم مهندسي ژنتيك در تهيه داروهاي پيشرفته حركت مثبت و روبه جلويي داشته است.
كاربرد اين داروها در زمينه درمان سرطان ها و بيماري هايي است كه كمبود برخي هورمن ها در آن نقش دارند و چاره اي جز تهيه داروهاي بيوتكنولوژي وجود ندارد.
دكتر سيدمحسن نايب پور يكي از متخصصين علم بيوتكنولوژي با اشاره به اين كه هم اكنون استفاده از بيوتكنولوژي و مهندسي ژنتيك براي ساخت داروهاي موثر و تخصصي در اختيار چند كشور اروپايي است و اين امر نشان مي دهد كه اين كشورها علم را به عنوان يك حربه در اختيار دارند و اگر كشورهاي ديگر به اين دانش دست پيدا نكنند در آينده به آنها وابسته خواهند شد.ادامه مي دهد: «هم اكنون در كشور ما بيماران و پزشكان، داروهايي را كه با دانش بومي ايراني ساخته شده، تجويز مي كنند و اين نشان دهنده مورد اطمينان بودن اين داروهاست.»
از سوي ديگر ادغام آموزش و تحقيقات پزشكي با خدمات بهداشتي و درماني در وزارت بهداشت موقعيت و جايگاه ممتازي براي كشورمان ايجاد كرده كه باعث شده در عرصه نانو تكنولوژي و بيوتكنولوژي پابه پاي پيشرفته ترين كشورهاي جهان حركت كنيم و مطمئناً نتيجه تحقيقات عظيمي كه در اين عرصه ها در كشور درحال انجام است، طي سال هاي آينده جهانيان را شگفت زده مي كند.
در زمينه بيوتكنولوژي يا زيست فناوري اكنون سند توسعه زيست فناوري وزارت بهداشت به تصويب نهايي رسيده است و زيرساخت هاي اين فناوري نوين كه در اختيار كشورهاي محدودي در جهان قرار دارد، در همه دانشگاه هاي علوم پزشكي كشور فراهم شده يا درحال فراهم شدن است.
دستاوردهاي نوين پزشكي در كشور
رسول ديناروند نماينده تام الاختيار وزير بهداشت در امور فناوري هاي نوين مي گويد: «در عرصه بيوتكنولوژي اكنون كشور ما جزء سه كشور توليد كننده محصولات اين تكنولوژي در دنياست و محصولات واكسن هپاتيت B، اريتروپوئتين، آنها اينتروون و استر پتوكيناز، gcsf و اينترفون بتا اكنون در كشور ما توليد مي شود و به زودي شمار محصولات بيوتكنولوژي در حوزه سلامت به ده ها مورد مي رسد و از همين امسال توليد اين محصول حداقل 100 ميليون دلار صرفه جويي ارزي نسبت به سه سال قبل به همراه خواهد داشت، ضمن اين كه ايران را به عنوان يك كشور سرآمد در عرصه بيوتكنولوژي دنيا معرفي مي كند.»
معاون غذا و داروي وزارت بهداشت اضافه مي كند: «اينترفون گاما نيز از مجموعه داروهاي بيوتكنولوژي به زودي در كشور توليد مي شود و به خصوص داروي گران قيمت اينترفون پگيلتيد نيز در كشور توسط دو محقق به طور جداگانه در مرحله توليد است كه امسال هر دو محصول آن به بازار مي آيد و فقط توليد اين دارو سالانه 100 ميليون دلار به نفع كشور است، درحالي كه تاكنون به علت گران قيمت بودن اين دارو امكان واردات آن به ميزان موردنياز بمباران هپاتيت C وجود نداشت و اين بيماران به اين داروي گران قيمت دسترسي نداشتند و بدون درمان مي ماندند.»
وي ادامه مي دهد: «در حوزه نانوتكنولوژي كه تكنولوژي بسيار سطح بالايي در دنياست و توليد همه فرآورده هاي آن در مقياس يك ميليونيم متر است نيز ايران همسطح كشورهاي پيشرفته جهان در حال حركت است. تحقيقات در اين فناوري در هيچ جاي جهان هنوز به توليد محصول نهايي نرسيده، اما در ايران 100 پروژه تحقيقاتي نانو تكنولوژي در حال انجام است و ده ها محقق و دانشجوي phd روي اين پروژه ها كار مي كنند. با اتمام اين پروژه ها به زودي شاهد ورود داروهاي نانوتكنولوژي در عرصه هاي مختلف به خصوص در زمينه داروهاي ضد سرطان و نيز بافت مصنوعي (پوست و ارگان هاي مصنوعي در مقياس نانو) در كشور خواهيم بود و اين پيشرفت بزرگي است كه در جهان كم نظير خواهد بود. در عرصه نانوتكنولوژي و بايو تكنولوژي پزشكي بدون شك ايران در قله هاي علم حركت مي كند و حتماً مي توانيم به اهداف چشم انداز 20 ساله كشور طي 10 سال برسيم.»
وي مي افزايد: «پيشرفت هاي كشور در زمينه فناوري نوين محدود به اين بخش ها نمي شود، توليد داروي imod براي بيماران ايدز، توليد كيت هاي تشخيص HIV و HCV در كشور، توليد هورمون رشد انساني، فاكتورهاي خوني، تكثير سلول هاي بنيادي بندناف به منظور درمان سرطان يا صدمات بافت قلب و عصب و سلول هاي استخواني، ترميم ضايعات نخاعي، شبيه سازي، توليد سلول هاي بنيادي جنين از جمله دستاوردهاي بزرگ كشور ما در عرصه فناوري هاي نوين است.»
|
|
|
