جستجو در پایگاه روزنامه کیهان  

یکشنبه 18 فروردين 1387 - 29 ربيع الاول 1429 - 6 آوريل 2008 - سال شصت و چهارم - شماره 189052
 

درپي واكنش به پخش فيلم ضد اسلامي فتنه اعتراض جهاني به فتنه عليه اسلام
قهرمان بي مسئوليت مهرجويي نگاهي به فيلم سنتوري از ديدگاه روانپزشكي
توسط يك تشكل غير دولتي ايراني فيلم فراتر از فتنه در پاسخ به فتنه هلند ساخته مي شود
	درپي واكنش به پخش فيلم ضد اسلامي فتنه اعتراض جهاني به فتنه عليه اسلام پخش فيلم موهن و ضد اسلامي فتنه موجي از نارضايتي را در سراسر جهان ايجاد كرد. جمهوري اسلامي ايران يكي از كشورهايي است كه به شدت به پخش اين فيلم اعتراض كرده است و رادنيك فان فولنهافن، سفير هلند در تهران، روز يازدهم فروردين ماه توسط مدير كل غرب اروپاي وزارت امور خارجه به اين وزارتخانه فراخوانده شد و مراتب اعتراض شديد كشورمان نسبت به نمايش فيلم توهين آميز و ضد اسلامي ساخته شده در آن كشور به وي ابلاغ شد. مدير كل اروپاي وزارت امور خارجه خواستار برخورد قانوني با توهين كنندگان به مقدسات ديني شد و از دولت و مجلس هلند خواست تا به محكوميت صرف اين گونه تعرضات و حركات ناشايست بسنده نكرده و برخورد قانوني با رفتارهاي غيرمتمدنانه را در دستور كار خود قرار دهند. نخست وزير اردن نيز اعلام كرد كه روابط خود را با دولت هلند به نشانه اعتراض عليه فيلم ضد اسلامي منتشر شده از سوي اين كشور قطع كرده است و همراه با هياتي از دولتمردان اين كشور در يك نامه با 53 امضا از سوي دولتمردان خواستار قطع روابط خود با دولت هلند شدند و اين نامه را به سفير هلند در اين كشور عرضه كرده و خواستار تحريم روابط ديپلماتيك بين اردن و هلند شدند. همچنين پخش اين فيلم موجب اعتراض و تجمعات اعتراض آميز در كشورهايي چون هلند، اندونزي، استراليا، افغانستان، سوريه، پاكستان، سودان، مصر، عربستان، مالزي، پاكستان و اندونزي و غيره شد. بر اساس اين گزارش در واكنش به پخش فيلم ضد قرآني كارگردان هلندي، علاوه بر كشورهاي مسلمان، برخي از غيرمسلمانان نيز نسبت به اين اقدام توهين آميز، اعتراضات خود را در قالب هاي مختلف به نمايش گذاشتند. كليساي كاتوليك واتيكان دين اسلام را در واكنش به توهين هاي اخير دولت هاي هلند و دانمارك به دين اسلام، بزرگ ترين دين اروپا معرفي و حمايت خود را از اين دين الهي اعلام كرد. لازم به ذكر است در حالي كه سايت ليوليك كه اولين سايتي بود كه فيلم ضد اسلامي فتنه را به نمايش گذاشته بود، پس از واكنش هاي جدي جهاني اين فيلم را حذف كرده است و با وجود فعاليت هاي دولت هلند و اقليت مسلمان اين كشور براي محكوم كردن قانوني اين فيلم مستند ضدقرآني، سياست مدار ديگر هلندي به نام آيهان هونجا، عضو شوراي همكاري مسلمانان هلند، خود را براي به نمايش درآوردن فيلم كارتوني توهين آميز نسبت به پيامبر اسلام (ص) آماده مي كند. وزير اطلاعات اندونزي نيز اعلام كرده در صورتي كه يوتيوب، فيلم ضد اسلامي فتنه را بر ندارد اين سايت را فيلتر خواهد كرد.
	قهرمان بي مسئوليت مهرجويي نگاهي به فيلم سنتوري از ديدگاه روانپزشكي دكتر فربد فدائي (روانپزشك و استاديار دانشگاه) درست كه از جشنواره بيست و پنجم فيلم فجر كه در آن فيلم سنتوري حضور داشت زمان زيادي گذشته و اين فيلم اكران نشد اما واقعيت اين است كه نسخه اين فيلم در بازار غيررسمي پخش شد و برخي مخاطب آن قرار گرفتند. لذا ضروري دانستيم تا در اين زمان نگاهي به اين فيلم و مسائلي كه مطرح كرده است داشته باشيم. من به آقاي داريوش مهرجويي احترام مي گذارم. او فردي تحصيلكرده و با فرهنگ است كه در حرفه خود آثاري ارزنده پديد آورده است كه از جهات هنري، اجتماعي و نيز انطباق با واقعيت علمي و موضوعات روانپزشكي و روانشناسي عموما بدون ايراد است. او مي تواند آثار ادبي را هم به فيلم برگرداند و موفق باشد (كه فقط از يك فيلمساز و كارگردان حرفه اي و زحمتكش و هنرمند برمي آيد). فيلم هاي او در هر سه سطح نهاد، من، و فرامن با بيننده ارتباط مي يابد. ذكر همه اين موضوعات براي تأييد اين امر است كه شخصا او را دوست مي دارم و به تلاش حرفه اي او احترام مي گذارم و مايلم هربار او را در اجراي رسالت خود موفق تر ببينم. اما... فيلم سنتوري او را نمي پسندم. از نظر جامعه شناختي و روانپزشكي، فيلم سنتوري را كه به يك آسيب رواني- اجتماعي يعني اعتياد پرداخته است حاوي ايرادهاي زيادي مي بينم. اين ايراد فقط درباره موضوعات جزيي علمي نيست كه مثلا چرا در بيمارستان، براي علي سنتوري تشنج- درماني انجام مي دهند (كاري كه در مورد اعتياد انجام نمي شود)، گرچه از مهرجويي كه هميشه با مطالعه و مشورت با كارشناسان فيلم ساخته است اين قبيل اشتباهات پذيرفته نيست. ايراد بر سر اين هم نيست كه با قهرمانسازي از يك معتاد و مرتبط كردن اعتياد او صرفا به عواملي خارج از اراده وي (ندادن مجوز پخش آلبوم موسيقي، كم توجهي پدر و مادر،...) بار مسئوليت فردي را از دوش معتاد برداشته است و تصويري مثبت از او ارائه كرده است. حتي صحبت از اين هم نيست كه او با نمايش صاحبان حرفه هاي هنري به عنوان افرادي بي قيد و بي اعتنا به مسائل اخلاقي و عرفي تصويري ناخوشايند از آنان ارائه كرده است. بلكه... صحبت و ايراد بر سر اين است كه مهرجويي عزيز ما به مرز فيلمفارسي هاي سابق رسيده است. با اين تفاوت كه آن فيلم فارسي هاي بي ادعا كه نقش مهمي هم در ارضاي نيازهاي روانشناختي توده مردم از طريق واقعگريزي و همانند سازي داشتند، در قهرمانپروري خود افراد به ظاهر جوانمرد، اخلاقي، درستكار، و وفادار به اصول را نمايش مي دادند كه از رذائل فردي و اجتماعي به دور بودند، اما مهرجويي عزيز اين بار فردي بي مسئوليت را تبديل به قهرمان كرده است كه به عوض كوشش براي بهبود وضع خود و جامعه، به دنبال فرار از زحمت و مسئوليت، متهم كردن ديگران، و گريز از واقعيت است. چاشني موسيقي عوامانه كه در فيلمفارسي هاي گذشته به وفور شنيده مي شد در اين اثر مهرجويي هم به كرات به كار رفته است. اگر نام مهرجويي در تيتراژ فيلم نبود، باور نمي كردم مهرجويي اين فيلم را ساخته باشد. اين فيلم به همان اندازه تأثيرگذار بود و اشك به چشم بيننده مي آورد، كه فيلم گدايان تهران به كارگرداني محمدعلي فردين در سال 1345! در آن فيلم هم گدايان و بي خانمان هاي تهران و مصائب و آرزوهاي آنان نشان داده مي شد. در فيلم سنتوري هم چنين است. در آن فيلم اتحاد گدايان و آسيب ديدگان اجتماعي ديده مي شد كه در فيلم مهرجويي هم چنين است. در آن فيلم سرانجام دارا و ندار با يكديگر همراه شدند و معلوم شد مي توانند جاي يكديگر را بگيرند (كه علاوه بر تأثير آرامبخش و تخديركننده فردي از طريق سازوكارهاي دفاعي رواني متضمن اين پيام جامعه شناختي است كه نيازي به نگراني نيست و با كمي محبت و تفاهم از سوي دارا و ندار همه چيز به خوبي و خوشي حل و فصل مي شود. در فيلم سنتوري هم سرانجام چنين مي شود. فيلم گدايان تهران دستكم ادعايي براي طرح مسائل اجتماعي نداشت. محصولي بود از كارخانه روياسازي دهه 1340، بازسازي فيلم معجزه سيب كه ايرانيزه شده بود. اما فيلم سنتوري ادعاهايي نيز دارد. بيانيه هم مي دهد اما به همان ورطه مي غلتد: سرانجام پدر ثروتمند به اشتباه خود پي مي برد، فرزند گمشده را مي يابد، او را درمان مي كند و او هم به نحوي معجزه آسا با تشكيل اركستر سنفونيك! سنتوري ها، ديگران را نجات مي دهد. بهتر از اين مي شود؟ هم به آسيب هاي اجتماعي پرداخته شد، هم مسائل عاطفي مطرح شد، هم ساز و آواز داشت، و سرانجام همه چيز درست شد. انتظار از مهرجويي كه گاو، پستچي، و هامون را ساخته است اين نبود. اما چند نكته هم وجود دارد كه خوب است مطرح كنم: 1) آيا اگر مجوز پخش آلبوم صوتي را به خواننده اي ندهند آيا او لزوما به دنبال اعتياد مي رود؟ آيا خوانندگان و نوازندگان جديد پاپ در اروپا و آمريكا كه به ميزاني باور نكردني معتاد به موادمخدر و محرك و الكل هستند مشكل مجوز از وزارت ارشاد كشورهاي خود داشته اند كه به اعتياد روي برده اند؟ 2) آيا هنرمنداني نظير فردوسي و ناصر خسرو و نظامي و خاقاني در ايران يا نام آوران موسيقي جهان نظير بتهوون، شوپن، شومان، شوبرت،... كه با آن همه شدايد و محروميت ها و ناسپاسي ها و بحرانهاي فردي و اجتماعي روبرو بوده اند به دنبال اعتياد به چرس و بنگ و افيون و الكل رفته اند، يا برعكس. سختي ها و محروميت هاي فردي و اجتماعي محرك آنان براي كوشش بيشتر و غلبه بر موانع شده است؟ 3) آيا رودكي شاعر چنگ نواز نابيناي نابغه كه سروده است: «اندر بلاي سخت پديد آيد فضل و بزرگمردي و سالاري» اشتباه كرده است، و درمقابل علي سنتوري كه ظاهرا در اثر نگرفتن مجوز آلبوم موسيقي دنبال موادمخدر رفته است صحيح مي گويد؟ 4) مذهبي بودن پدر و مادر علي سنتوري چه ارتباطي با بي توجهي آنان به فرزند خود يا اعتياد او دارد؟ واقعيت آن است كه طبق پژوهش هاي علمي ميزان آسيب هاي اجتماعي در فرزندان خانواده هاي مقيد به اصول مذهبي و اخلاقي پايين است. جاي بي انصافي است اكنون كه در ايالات متحده آمريكا هم به تأثير مثبت باورهاي ديني در پيشگيري از آسيب هاي اجتماعي اذعان دارند ما وجود يك خانواده مذهبي را زمينه ساز اعتياد فرزندشان بدانيم. البته در خانواده مذهبي هم بيماري رواني مي تواند موجود باشد زيرا زيربناي اين بيماري ها را هم مانند اكثر بيماري ها، عوامل زيستي محيطي يا ذاتي (نظير ژنتيك) تشكيل مي دهد اما در مورد اعتياد كه بيش از آنكه بيماري باشد نوعي رفتار غيرمسئولانه و لذت جويانه است نمي توان چنين گفت. 5) انسان طبق تعريف سازمان جهاني بهداشت، يك واحد زيستي -رواني- اجتماعي- روحاني است. همه رفتارهاي او هم با عنايت به اين عناصر قابل تبيين است. تبيين يك بعدي اعتياد و مرتبط كردن آن فقط به يك عامل راه به جايي نمي برد. 6) هنرمندان از مشكلات رواني مصون نيستند. حتي طبق پژوهش ها، ميزان اختلالات خلقي (افسردگي و بيماري دوقطبي) در آنان به ميزان چشمگير بالاتر از كل جمعيت است. ليكن هنرمندان واقعي از اين زمينه براي آفرينش هنري استفاده كرده اند در واقع آنان يك تهديد را به فرصت تبديل كرده اند. آنان هنر را براي كاستن از رنج خويش، هم حسي با انسان ها و موجودات زنده ديگر، و رسانيدن پيام هاي ارزشمند به كار گرفته اند. هيچ موسيقيدان نامداري نيست كه از الكل يا موادمخدر يا محرك براي آفرينش هنري يا تسكين خود استفاده كرده باشد. تنها افراد بدون قريحه هنري هستند كه مي پندارند به زور مواد محرك يا مخدر، الهه هنر به آنان عنايتي خواهد كرد، كه البته پنداري عبث است. در كارنامه هنري هر هنرمند آثار ارزشمند در كنار آثار متوسط و گاهي كم ارزش ديده مي شود. فيلم سنتوري هم به هر حال در كنار آثار گرانقدر مهرجويي جاي گرفته است اما شايد رتبه اي كه دارد به اندازه نخستين فيلم مهرجويي در 40 سال پيش از اين است، الماس .33 به دنبال الماس 33، مهرجويي فيلم گاو را ساخت. به دنبال علي سنتوري چه چيز را خواهد ساخت؟
	توسط يك تشكل غير دولتي ايراني فيلم فراتر از فتنه در پاسخ به فتنه هلند ساخته مي شود يك گروه غيردولتي در ايران ساخت فيلمي به نام فراتر از فتنه را در پاسخ به فيلم موهن فتنه كه در هلند ساخته شده آغاز كرده است. در پاسخ به فيلم موهن و عاري از واقعيت فتنه كه توسط نماينده پارلمان هلند خرت ويلدرس ساخته شده و در آن قرآن مورد حمله قرار گرفته، يك تشكل غيردولتي ايراني به نام اسلام و مسيحيت در حال ساخت فيلمي با موضوع خشونتهاي انجيل تحريف شده و كتاب مقدس مسيحيان است. اين فيلم در صدد بازگو كردن خشونت هاي حيرت آور و نسل كشي هاي ميليوني است كه در اين كتاب تحريف شده به پيروان خود دستور داده كه زنان و كودكان اسير را سر ببرند و در آتش بسوزانند. به گزارش فارس، اين فيلم تصاويري از جنايتهايي كه مسيحيان افراطي با استناد به اين آموزه هاي كتاب مقدس مرتكب مي شوند را به تصوير مي كشد و هدف از آن، پاسخگويي به فيلم موهن فتنه و اظهارات پاپ بنديكت شانزدهم است كه با سوء برداشت از برخي از آيات قرآن، اسلام را دين خشونت معرفي كرده است. اين فيلم، فراتر از فتنه نام گرفته و در حالي ساخت آن توسط يك گروه ايراني آغاز شده كه موج گسترده محكوميت فيلم موهن فتنه كه توسط نماينده افراطي پارلمان هلند ساخته شده، هنوز در كشورهاي مختلف اسلامي در جريان است و هر روز گسترش مي يابد.